60 χρόνια Εκκλησιαστικής πορείας

Της Βέρας Κοσμά

Φωτογραφία: Γιώργος Αθανασίου

Αφορμή της συνάντησης μας με τον Πανιερώτατο Μητροπολίτη Κωνστάντιας – Αμμοχώστου Βασίλειο είναι τα 60χρονα της εκκλησιαστικής πορείας του. Παιδί μιας πολυμελούς οικογένειας με 7 παιδιά, διδάχτηκε από νωρίς τις αρχές της ανιδιοτελής προσφοράς και εντάχθηκε στην Ιερά μονή Αποστόλου Βαρνάβα σε ηλικία 13 ετών. Με μια χαρακτηριστική απλότητα και με έμφυτη ευγένεια με υποδέχεται, στο γραφείο του και με απόλυτη ειλικρίνεια κάνει μια αναδρομή σε όλη την πορεία του.

Σεβασμιότατε, κατάγεστε από το χωριό Μάνδρες. Τι θυμάστε από τα παιδικά σας χρόνια στο χωριό;

Όλα τα θυμάμαι. Το χωριό, τη γειτονιά, τα αδέρφια μου, τους γονείς μου, αλλά και τις συνθήκες που επικρατούσαν τότε. Θυμάμαι τον πατέρα μου που εξασκούσε το επάγγελμα του σιδηρουργού και που τον βοηθούσαμε στο μαγαζί του. Θυμάμαι επίσης το σχολείο μου. Βλέπετε, πήγαινα δημοτικό σχολείο κατά την περίοδο του απελευθερωτικού αγώνα. Μέχρι σήμερα θυμάμαι τους Εγγλέζους που έκαναν ασκήσεις γύρω από το χωριό. Αναμνήσεις που παραμένουν χαραγμένες στο μυαλό μου. Έφυγα από μικρός από το χωριό. Ήμουν 13 χρονών όταν πήρα την απόφαση να ακολουθήσω τον δρόμο της εκκλησίας. 

Υπάρχει κάτι που νοσταλγείτε από την παιδική σας ηλικία;

Την ηλικία. Όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος ολοένα και περισσότερο σκέφτεται πως θα ήταν τα πράγματα αν ξεκινούσε τώρα τη ζωή του. Αν θα ήταν καλύτερα τα πράγματα.

Θα ήταν καλύτερα τα πράγματα;

Δεν ξέρω. Το μόνο σίγουρο είναι πως δεν θα έκανα άλλη επιλογή. Και απ ́ότι φαίνεται αυτό που ξεκίνησα πριν τόσα χρόνια χωρίς να συνειδητοποιούσα που θα πήγαινα ήταν το σωστό. 

Σε νεαρή ηλικία πήρατε την απόφαση να ενταχθείτε στην Ιερά Μονή Αποστόλου Βαρνάβα. Τι ήταν αυτό που σας ώθησε στο να πάρετε αυτή την απόφαση;

Το μόνο που με είχε ενθουσιάσει τότε ήταν όταν πήγαμε εκδρομή με το σχολείο στην Ιερά Μονή του Αποστόλου Βαρνάβα και είχα δει τους γέροντες που ζωγράφιζαν. Οι γονείς μου όμως ήταν αυτοί που με οδήγησαν προς την εκκλησία. Οι γονείς μου ήταν απλοί άνθρωποι, χριστιανοί και υποστήριξαν απόλυτα την απόφασή μου. Ο πατέρας μου είχε συνεννοηθεί με τους γέροντες πως παράλληλα με την εκκλησία θα τέλειωνα το σχολείο και θα συνέχιζα με τις σπουδές μου. Έτσι και έγινε.

Από τότε μέχρι και σήμερα έχουν ολοκληρωθεί 60 χρόνια εκκλησιαστικής διακονίας. Ποια η πορεία σας;

Στη μονή είχα παραμείνει 13 χρόνια. Τα πρώτα 7 χρόνια που ήμουν στο μοναστήρι αν και δεν σπούδαζα είχα μάθει όλη την εκκλησιαστική τάξη, την εκκλησιαστική γλώσσα και τις ακολουθίες. Μετά τα 7 χρόνια μπήκα στην Ιερατική Σχολή στη Λευκωσία. Μετά την Ιερατική Σχολή χειροτονήθηκα διάκονος και ακολούθως αποφοίτησα από το Α’ Γυμνάσιο Αμμοχώστου το 1974.

Η περίοδος της εισβολής. Τί θυμάστε από αυτές τις ημέρες;

Στο μοναστήρι θυμάμαι έμεινα μέχρι τις 15 Αυγούστου. Μετά προσπάθησα να βρω αυτοκίνητο για να φύγουμε εγώ και οι γέροντες προσωρινά. Έφτασα μέχρι την Έγκωμη με τα πόδια όπου εκεί βρήκα έναν στρατιώτη, ο οποίος με κατέβασε στην Ορμήδεια. Μια εικόνα που παραμένει χαραγμένη στο μυαλό μου φεύγοντας με το αυτοκίνητο του στρατιώτη ήταν τα τούρκικα τανκς που είχαν περικυκλώσει την Αμμόχωστο. Το Βαρώσι που γνώριζα με σφύζουσα ζωή ήταν νεκρό. Όταν κατέβηκα από το αυτοκίνητο κρυβόμουν μέσα στα χωράφια γιατί τα τούρκικα αεροπλάνα δεν σταματούσαν να βομβαρδίζουν. Αυτές οι εικόνες και αναμνήσεις προκαλούν ακόμη και σήμερα πόνο.

Μετά το 1974 μεταβήκατε στην Αθήνα για σπουδές. Πως ήταν εκείνα τα χρόνια λίγο μετά την εισβολή;

Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα άκουγα αεροπλάνα και κρυβόμουν. Αυτή ήταν μια συμπεριφορά που εκδηλωνόταν σε όλους όσοι βίωσαν την εισβολή. Τελείωσα τη Θεολογική Σχολή Αθηνών και στόχος μου ήταν να πάω στην Αγγλία όπου πήγαν τα αδέρφια μου μετά την εισβολή.

Αντί στο Λονδίνο όμως βρεθήκατε στην Ελβετία.

Όντως, μέσα από μια ομιλία που κλήθηκα να κάνω και μια υποτροφία που μου προσφέρθηκε οδηγήθηκα στην Ελβετία όπου και παρέμεινα για να συνεχίσω τις μεταπτυχιακές και διδακτορικές μου σπουδές.

Ποια ήταν η πορεία σας όταν επιστρέψατε Κύπρο μέχρι να χειροτονηθείτε Μητροπολίτης;

Όταν επέστρεψα στην Κύπρο ανέλαβα το γραφείο διεκκλησιαστικών σχέσεων της Εκκλησίας Κύπρου στη Λευκωσία, στην Αρχιεπισκοπή. Μετά έγινα Επίσκοπος Τριμυθούντος και από το 2007 έγινα Μητροπολίτης στην Μητρόπολη μας εδώ.

Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση που είχατε αντιμετωπίσει ως Μητροπολίτης; 

Η πρόκληση για εμένα ήταν η εκλογή μου και η εγκαθίδρυσή μου στο Παραλίμνι ως Μητροπολίτης. Εδώ έπρεπε να αρχίσουμε από το μηδέν. Το κτήριο στο οποίο βρισκόμαστε σήμερα το έκτιζε η ενορία του Αγίου Γεωργίου για να γίνει πνευματικό κέντρο της ενορίας. Με απόφαση της Συνόδου όμως το κτήριο τελικά χρησιμοποιήθηκε ως μητροπολιτικό μέγαρο. Βέβαια, δεν είναι το κτήριο που κάνει τη μητρόπολη ,αλλά η όλη δραστηριοποίηση.

Ποιο θεωρείται, σε αυτό το διάστημα, το μεγαλύτερο επίτευγμά σας;

Δεν έχω επιτεύγματα. Ο μεγαλύτερος μου στόχος ήταν και είναι η εκκλησία να είναι παρούσα στην κοινωνία. Εδώ δεν είμαστε μόνο για διεκπεραίωση υποχρεώσεων, να δίνουμε πιστοποιητικά και να βγάζουμε διαζύγια. Εννοείται θα γίνουν και αυτά, αλλά πέρα από αυτό η εκκλησία πρέπει να έχει ενεργό ρόλο στην κοινωνία. 

Πόσο δύσκολο είναι να ανταποκριθεί η Εκκλησία στη σημερινή ζωή;

Το δύσκολο είναι οι προκλήσεις που υπάρχουν. Δεν είναι δεδομένο ότι η σημερινή κοινωνία θα μας αποδεκτεί. Δεν είναι δεδομένο ότι έχουμε τους ανθρώπους κοντά στην εκκλησία. Αυτό ήταν μιας εποχής περασμένης που το κοινωνικό περιβάλλον επέβαλλε την εκκλησία. Θυμάμαι όταν πήγαινα δημοτικό, αν δεν πήγαινα την Κυριακή στην εκκλησία ο δάσκαλος μας τιμωρούσε. Σήμερα δεν επιβάλλει η κοινωνία αυτό το πράγμα, είναι ελεύθερη επιλογή και φυσικά η ελεύθερη επιλογή είναι καλύτερη από την επιβολή. Εδώ είναι που ξεκινά το έργο της εκκλησίας, ώστε να έρθει κοντά στον άνθρωπο, τον νέο και να τον πείσει ότι το μήνυμά της εκκλησίας θα οδηγήσει στην Πνευματική άνθιση του ανθρώπου. Για να γίνουν αυτά, η εκκλησία πρέπει να κάνει κάποιες κινήσεις και εγώ έκανα τις επιλογές μου.

Μπορείτε να μας αναπτύξετε μερικές δραστηριότητες που έχουν γίνει μετά την εγκαθίδρυση της Μητρόπολης;

Μερικές από τις δραστηριότητες που ξεκίνησαν με την δημιουργία της Μητρόπολης είναι η έκθεση βιβλίου που διοργανώνουμε κάθε δύο χρόνια, τα συνέδρια κυπριακής αγιολογίας που καλύπτουν ένα μεγάλο τομέα της εκκλησίας της Κύπρου, η ίδρυση της πολιτιστικής ακαδημίας Άγιος Επιφάνιος, η ανάδειξη του μοναστηριού της Αγίας Νάπας και η δημιουργία μουσείου στο μοναστήρι. Όλα αυτά είναι μερικά έργα πολιτισμού που έλειπαν από την επαρχία Αμμοχώστου. Επίσης, με το Πανεπιστήμιο Βερολίνου προγραμματίζουμε να γίνει και ένα μεταπτυχιακό Ινστιτούτο, όπου θα έρχονται εδώ φοιτητές και θα εκπονούν εργασίες με θέματα που θα τους δίνουμε εμείς. Ως Μητρόπολη είναι καθήκον μας να αναδείξουμε τον πολιτισμό μας και είναι καθήκον μας να μην αφήσουμε τους ανθρώπους της Μητρόπολής μας να βρίσκονται σε ένα χαμηλό πνευματικό επίπεδο. 

Πιστεύετε πως γενικότερα ο χριστιανισμός δέχεται μια τεράστια πολεμική διεθνώς;

Παγκοσμίως οι τρομοκράτες στρέφονται εναντίον του χριστιανισμού, στις αφρικανικές χώρες έχουμε πέραν των 100 χιλιάδων οι οποίοι σφαγιάζονται κάθε χρόνο. Παράλληλα, βλέπουμε πόσο μελάνι χύνεται για να υποσκάψουν τα θεμέλια μιας κοινωνίας που στηρίζεται πάνω σε αξίες. Επιπλέον, με την λεγόμενη εκκοσμίκευση η οποία υποσκάπτει τις χριστιανικές κοινωνίες. Οι εκκλησίες αδειάζουν παγκοσμίως. Εμείς εδώ είμαστε ακόμη σε καλό επίπεδο. Ο κόσμος συνεχίζει να έρχεται στην εκκλησία, αλλά και να εκφράζει με διάφορους τρόπους την πίστη του. Αυτή η εκκοσμίκευση είναι η σιωπηλή επανάσταση που αλλάζει τις δομές της εκκλησίας.

Τι προβλέπετε για το μέλλον της Κύπρου; Ποιος θα είναι ο ρόλος της Εκκλησίας για τα χρόνια που έρχονται;

Προφητεία δεν θέλω να κάνω, όλοι βλέπουμε τα δεδομένα. Είναι δύσκολη η περίοδος που αντιμετωπίζουμε και ελπίζουμε να υπάρξει μια βελτίωση ούτως ώστε η Κύπρος να πάρει τον δρόμο της όπως τον είχε πάντα μέσα στην ιστορία. Δεν πρέπει να έχουμε αυταπάτες. Χρειάζεται διαρκής αγώνας.

Τι σας πληγώνει περισσότερο από τη συμπεριφορά των ανθρώπων;

Δεν με πληγώνουν οι άνθρωποι. Η πρώτη μου αντίδραση όταν ήρθα στο Παραλίμνι ως Μητροπολίτης και είδα τόσο κόσμο μαζεμένο, γεμάτη ασφυκτικά την πλατεία ήταν να εκφράσω ανησυχίες προς τον εαυτό μου: «Θα ανταποκριθώ στις ανάγκες αυτών των ανθρώπων»; Θέλουν αγάπη οι άνθρωποι και προσέγγιση. Αν γίνει με την απλότητα που πρέπει να γίνει το μήνυμα της εκκλησίας φτάνει στις καρδιές των ανθρώπων.

Θεωρείτε πως η εκκλησία έχει κάποιον ιδιαίτερο ρόλο στη διάπλαση του χαρακτήρα των νεαρών ατόμων;

Αν δεν έχει, τότε η εκκλησία χάνει την αποστολή της. Τα δύο σημεία αναφορά της παιδείας που μορφώνουν τον άνθρωπο είναι η πίστη στον θεό και ο ελληνικός πολιτισμός. Η πίστη δεν αλλάζει και ο ελληνικός πολιτισμός δεν αλλοιώνεται. Βέβαια εμείς δεν θα μπούμε στην παιδεία, υπάρχει ένα πρόγραμμα όμως πρέπει να επιμένουμε στην παιδεία, να τους προσφέρονται οι αξίες που έχει ο ελληνισμός και ο χριστιανισμός. Πρέπει να παρακολουθούμε τα δρώμενα ώστε αυτές οι αξίες να συνεχίσουν να υπάρχουν. Δεν θέλω να είμαι ούτε εθνικιστής ούτε σοβινιστής για τέτοια θέματα.

Η Επιστήμη μοιάζει με δύναμη αντιτιθέμενη σε αυτή της Εκκλησίας. Η απογείωσή της στην Ευρώπη συντελέστηκε με την παράλληλη αποδυνάμωση της εκεί Εκκλησίας. Μήπως Γνώση και Αποκάλυψη είναι ασυμβίβαστες; Ποια είναι η θέση της Εκκλησίας έναντι της Επιστήμης;

Είναι λάθος να θεωρούμε πως η επιστήμη υποσκάπτει την πίστη. Δεν υφίσταται αυτό το πράγμα. Πρέπει να κρατάμε σταθερή την πίστη μας στον Θεό και τον ελληνισμό, πρόκειται για δύο άξονες που προσφέρουν σταθερότητα και ανάπτυξη της πνευματικής προσωπικότητας του ανθρώπου. Γύρω από αυτά συμπλέκονται όλα τα άλλα. Η οποιαδήποτε εξέλιξη της επιστήμης αν χρησιμοποιείται με σωστό τρόπο και σύμφωνα με τις δύο πιο πάνω σταθερές δεν θα είναι ποτέ εναντίον του χριστιανισμού.

Πως ορίζεται εσείς το θαύμα;

Θα σας πω μια ιστορία σχετικά με αυτό: Ένας από τους μεγάλους γέροντες ταξίδευε μέσα σ’ ένα τρένο. Σε κάποια στιγμή κάποιοι από τους ταξιδιώτες μπήκαν τρέχοντας μέσα στο βαγόνι του για να του πουν ότι μέσα στο τρένο έγινε ένα θαύμα. Ο γέροντας έμεινε απαθής προκαλώντας έκπληξη στους υπόλοιπους. Όταν τον ρώτησαν για ποιον λόγο δεν πήγε και αυτός να δει το θαύμα ο γέροντας απάντησε: «Εγώ δεν έχω ανάγκη να δω το θαύμα για να πιστέψω, πιστεύω στον Θεό χωρίς να δω το θαύμα». Το θαύμα είναι δεδομένο για τον Χριστό, καθημερινά ζούμε το θαύμα εξαρτάται όμως τι βλέπουμε ως θαύμα, που το βλέπουμε και σε τι μας βοηθά. Αν δεν είμαστε ανοιχτοί στο να δούμε το μήνυμα του θαύματος τότε παραμένει ένα φολκλόρ.

Έχετε πλούσιο συγγραφικό έργο, δημοσιευόμενο σε περιοδικά του ελληνόγλωσσου και ξενόγλωσσου τύπου. Τι είναι αυτό που σας ωθεί στην γραφή των κειμένων; 

Αν δεν μελετήσω και αν δεν γράψω καθημερινά δεν νιώθω πλήρης. Το γράψιμο πλέον είναι κομμάτι του εαυτού μου. Αρχικά ξεκίνησα να γράφω για να καλύψω τις διδακτορικές μου ανάγκες και ακολούθως για να καλυφθούν κάποιες ανάγκες που χρειάζονται στη λειτουργία. 

Μια συμβουλή για τους νέους ανθρώπους στο τέλος;

Οι νέοι μας σήμερα στη μεγαλύτερη ολότητα τους είναι υγιείς αλλά χρειάζονται σωστή καθοδήγηση. Οι προκλήσεις της κοινωνίας μας είναι πολύ μεγάλες. Θα ήθελα οι νέοι μας να ασχοληθούν περισσότερο με το πνευματικό τους επίπεδο. Στην επαρχία Αμμοχώστου είναι ιδιαίτερα χαμηλό. Πρέπει να διαβάζουν περισσότερο, αλλά και να σταματήσει η αντικοινωνική συμπεριφορά.

ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ NEWSLETTER ΜΑΣ
Για να λαμβάνετε κάθε εβδομάδα στο email σας τα καλύτερα άρθρα του VANTAGEMAG.COM