Αυθεντικός, πολυγραφότατος και πολυτάλαντος!

Η ευρύτητα του πνεύματος, η ακατάπαυστη εργατικότητα και η αστείρευτη δημιουργικότητα του, αποτελούν πηγή έμπνευσης για όσους έχουν την τύχη να γνωρίσουν τον Αδάμο Κατσαντώνη. Πρόκειται για έναν οραματιστή, καινοτόμο, ποιητή και συνθέτη, ο οποίος αποτελεί μια σπουδαία και ξεχωριστή προσωπικότητα στο πολιτιστικό μας γίγνεσθαι.

Της Βέρας Κοσμά

Ποιες εικόνες κρατάτε μέσα σας από τη ζωή σας;

Ό,τι περιβάλλει τον άνθρωπο, αποτελεί εικόνα. Άλλη είναι δυνατή, άλλη ισχυρή, άλλη αδιάφορη. Η μνήμη κρατάει από μόνη της τις εικόνες εκείνες που έχουν να διδάξουν κάτι, που θα μάς συγκινήσουν στο μέλλον, ή που θα μάς αποτρέψουν από την επανάληψη ενός λάθους. Κάθε εικόνα αποτελεί μέρος του παζλ που συνθέτει την μέχρι τώρα ζωή μας. Προτιμώ να κρατάω εκείνες που εκπέμπουν φως αγάπη και νοσταλγία.

Πιστεύετε ότι ακολουθείτε τον δρόμο των Κατσαντωναίων στην παράδοση ή ακολουθείτε μια δική σας ξεχωριστή πορεία;

Ένας γόνος των Κατσαντωναίων, όσο και να το ήθελε, δεν θα μπορούσε να απαγκιστρωθεί πλήρως από το όνομα και την τεχνοτροπία των προγόνων του. Προσπαθώ να είμαι αυθεντικός, αυτόφωτος, και όσο γίνεται διαφορετικός. Δεν είναι τυχαίος ο τίτλος του δεύτερου από τα 22 μέχρι σήμερα βιβλία ποίησης μου «Φως μανιshικόν», με τον οποίο τίτλο ήθελα να διαλαλήσω την αυτονομία μου, αφού κάποιοι άφηναν υπονοούμενα ότι μού τα έγραφε ο πατέρας μου, 15 χρόνια μετά τον θάνατό του. Κουβαλάω αρκετά στοιχεία της Δερυνειώτικης και Κατσαντωναίικης ποίησης, όμως την έχω επεκτείνει σε διαφορετικές φόρμες, τρόπους έκφρασης, και λέξεις πρωτολάλητες. Ένας βασικός λόγος για τον οποίο εγκατέλειψα σταδιακά τον παραδοσιακό 15σύλλαβο, ήταν και αυτός. Καταπιάστηκα με άλλους συνδυασμούς, που μού παρέχουν μεν καλύτερα μέσα έκφρασης, όμως ήταν και μια συνειδητή επιλογή για να καταθέσω την διαφορετικότητά μου. Όποιος κατέχει από ποίηση, θα καταλάβει αμέσως ότι η δική μου ποίηση δεν μοιάζει με άλλες.

Ποιος συνθέτης υπήρξε πρότυπο για εσάς;

Την τελειότητα στο σύμπαν, την εντοπίζω στις συνθέσεις του Johann Sebastian Bach. Τίποτα δεν είναι σοφότερο και τελειότερο από τις δημιουργίες αυτού του τεράστιου μουσουργού. Είμαι διπλωματούχος συνθέτης, σπούδασα αρκετούς συνθέτες, όμως ο Μπαχ είναι αξεπέραστος.

Είστε πολυγραφότατος. Έχετε γράψει ποίηση, μελέτες, βιβλία λαογραφίας, εθνίκ τραγούδια, συμφωνικές συνθέσεις, κονσέρτα… Πιστεύετε ότι για να γράψει κάποιος πρέπει να ζήσει;

Το βίωμα είναι η μήτρα της δημιουργίας. Αν δεν βιώσεις κάτι, αν δεν αισθανθείς, τότε πώς θα δημιουργήσεις; Αν δεν ξέρεις ν ́ αγαπάς, πώς θα γράψεις στίχο ή τραγούδι ερωτικό; Η κάθε μου δημιουργία είναι βιωματική, είναι αποτέλεσμα μιας δράσης που προηγήθηκε, αλλά και η κατάθεση μιας άποψης για το πώς θα πρέπει να είναι ο κόσμος.

Ποιο θεωρείτε ότι είναι το καλύτερο τραγούδι που έχετε γράψει;

Το καλύτερο μου τραγούδι είναι αυτό που δεν έχω γράψει ακόμη. Πάντα προσπαθώ να βελτιώνομαι, να γίνομαι καλύτερος. Η δημιουργία δεν έχει ζενίθ, είναι μια αέναη προσπάθεια και αναζήτηση, που τελειώνει μόνο με τον βιολογικό θάνατο του δημιουργού. Στο ψυχορράγημα μου απάνω, εκεί θα μπορούσα να κάνω τον τελικό μου απολογισμό και να αποφανθώ για την άριστη δημιουργία μου.

Πού έχετε πίστη και τι σας κάνει να δημιουργείτε και να συνθέτετε τις επιτυχίες σας;

Πίστη έχω μόνο στα δυο μου χέρια και στην έμπνευσ μου. Για μένα, επιτυχία είναι να μπορέσω να μετουσιώσω σε όμορφη δημιουργία αυτό που φαντάζομαι. Ποτέ μου δεν μπήκα στη λογική της εμπορικής επιτυχίας, η οποία εξάλλου ποτέ δεν με απασχόλησε. Πολλοί έκαναν και εξακολουθούν να κάνουν λεφτά απ ́ τη μουσική μου, και όμως εγώ δεν έχω πάρει ούτε ένα σεντ. Ποτέ δεν είδα την τέχνη μου και τον πολιτισμό ως μέσω πλουτισμού, παρά μόνο σαν μέσω εξύψωσης της ανθρώπινης ψυχής. Δεν δημιούργησα ποτέ, με σκοπό να αρέσω στους άλλους, πάντα έκανα αυτό που άρεσε σ ́ εμένα, και ποτέ δεν συμβιβάστηκα με τις απαιτήσεις κανενός, ειδάλλως θα ήμουν κάλπικος.

Ο Αδάμος Κατσαντώνης, παραλαμβάνοντας με κάθε επισημότητα, ένα από τα πολλά χρυσά του, από τον Υπουργό Πολιτισμού της Λ.Δ. Κορέας.

Αισθάνεστε ότι ως λαός απορρίπτουμε την παράδοσή μας; Και πώς θα μπορούσαμε να τη διαφυλάξουμε από τη φθορά του χρόνου;

Σαν λαός είμαστε πολύ συντηρητικοί, άρα και δεμένοι με τις παραδόσεις μας. Όμως, από την στιγμή, που η παράδοση γίνεται εμπόριο στα χέρια αδίσταχτων εμπόρων, τότε καταντάει αντικείμενο προς αποστροφή. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, η παράδοση στη χώρα μας μού θυμίζει φτηνή πόρνη. Οι παραδόσεις και η διάλεκτος μας, κατάντησαν αντικείμενα χλευασμού και διαπόμπευσης. Κάποιοι ταυτίζουν τις παραδόσεις μας με το παναϋρκώτικο, και αυτό είναι πολύ μεγάλο λάθος. Χρειάζεται να μπουν οι κατάλληλοι άνθρωποι στις σωστές θέσεις, για να επενδύσουμε την παράδοση και τη διάλεκτο μας με την σοβαρότητα που τους αρμόζει.

Από την αρχή της καριέρας σας μέχρι σήμερα ποια ήταν η πιο δύσκολη στιγμή και ποια η πιο όμορφη και μοναδική;

Πολλές οι δύσκολες στιγμές, απείρως περισσότερες οι όμορφες. Δεν θα σταθώ σε κάτι συγκεκριμένο από τις αρνητικές στιγμές, όμως με σκοτώνει το “πούλημα” από ανθρώπους και συνεργάτες που ευεργέτησα. Όταν μια συμφωνική ορχήστρα τελειώνει ένα έργο σου κι εσύ ανεβαίνεις στη σκηνή, εκεί νομίζω πως είναι και η πιο ευτυχισμένη στιγμή του κάθε συνθέτη. Τέτοιες στιγμές έζησα πολλές, όπως και τελετές βράβευσης, εκεί, όπου επιβραβεύονται οι προσπάθειες σου.

Με τον Σουλτάνο του Τερνάτε της Ινδονησίας, Mudaffar Sjah, στην Αυτοκρατορική σουίτα του Πρίγκιπα του Τερνάτε της Ινδονησίας A. Harianto A Widjaja. Jakarta 2001

Το 2003 κατεβήκατε ως υποψήφιος πρόεδρος. Τι διαφορετικό θα είχαμε σήμερα με εσάς πρόεδρο;

Τότε είχα δηλώσει ότι θα ήταν πολιτική μωρία, εάν πίστευα ότι θα εκλεγόμουν πρόεδρος, ούτε και ήταν αυτή η πρόθεση μου. Ήταν ακριβώς μια πνευματική, καλλιτεχνική παρέμβαση, με στόχο να βγουν στην επιφάνεια τα προβλήματα του καλλιτεχνικού κόσμου, και να κτίσουμε μια κοινωνία πολιτισμού. Δεν ήταν πολιτική παρέμβαση. Υποθετικά, εάν εκλεγόμουν πρόεδρος, ο πολιτισμός θα φώτιζε και θα οδηγούσε την χώρα αυτή, και το κυπριακό θα ήταν λυμένο, αφού δεν θα με ένοιαζε το πολιτικό κόστος. Κύρια όμως, η Κύπρος θα ήταν παγκόσμιο πολιτιστικό κέντρο.

Πρέσβης Καλής θελήσεως της Αμμοχώστου από το 2002. Πως νιώθετε που έχετε αυτό τον τίτλο; 

Οι τίτλοι, δεν είναι για να τους επιδεικνύουμε και να κομπάζουμε. Τίτλος σημαίνει και υποχρεώσεις. Είχα την τιμή να αναγορευτώ ομόφωνα από το Δημοτικό Συμβούλιο Αμμοχώστου, ως Πρέσβης Καλής θέλησης της αγαπημένης μας πόλης. Μετέφερα μηνύματα σε ηγέτες ξένων χωρών, και σε δημάρχους, πράγμα το οποίο θα έκανα έτσι κι αλλιώς, αφού τα δικά μου καλλιτεχνικά ταξίδια δεν είναι ευκαιρία αναψυχής, αλλά προβολής και του προβλήματος μας. Δυστυχώς υπήρξαν μικρόψυχοι άνθρωποι, που εκ των υστέρων κυνήγησαν και προσπάθησαν να αναιρέσουν αυτή την ιδιότητα μου, με αποτέλεσμα να στερήσουμε κάποια περισσότερη προβολή της πόλης μας. Η Αμμόχωστος κατέστη όμηρος πολιτικών σκοπιμοτήτων, και θυσιάστηκε στον βωμό της μικροψυχίας και της τοποθέτησης του όποιου κόμματος πάνω από την πόλη, ή την πατρίδα μας γενικότερα. Οι Αμμοχωστιανοί δίκαια οργίζονται που βλέπουν την σαλαμοποίηση της πόλης τους, με τις ηγεσίες μας να τους κοροϊδεύουν, χωρίς περιστροφές. Τώρα μπαίνουν ιστορικά διλήμματα για τους Αμμοχωστιανούς, αλλά και πάλι βλέπουμε την επιστράτευση των πατριωτικών κορώνων, τον ψευδοπατριωτισμό να ξαναδίνει ρεσιτάλ υποκρισίας, αλλά προτάσεις που να σώζουν την πόλη από την τουρκοποίηση δεν βλέπουμε από κανέναν.

Με τον Πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας κο Δημήτρη Χριστόφια και τον τουρκοκύπριο τραγουδιστή Yıltan Taşçı.

Υπάρχει ταβάνι για τον Αδάμο Κατσαντώνη; Σε αυτή την μακρά και επιτυχημένη καλλιτεχνική πορεία, έχετε ακόμα στόχους;

Κάθε μέρα που ξυπνάω, είναι σαν να ξεκινάω από το μηδέν. Είμαι εργασιομανής, η απραξία με σκοτώνει, η μοναξιά, μού είναι άγνωστη. Έχω τόσα πολλά που θέλω ακόμα να κάνω. Έχω επίγνωση της βιολογικής μου ηλικίας, όμως προγραμματίζω τη δημιουργική μου ζωή σαν δεκαοκτάχρονος. Δυστυχώς, όπως υπολογίζω δεν θα με φτάσει ο χρόνος μέχρι να καταθέσω την γραφίδα μου.

Διάβασα σε μια παλαιότερη συνέντευξη σας ότι είστε αυτοεξόριστος από το χωριό σας τη Δερύνεια… Δεν νομίζετε πως αυτό ηχεί πολύ αρνητικά;

Η αυτοεξορία μου είναι ασφαλώς βιολογική, η ψυχή μου όμως βρίσκεται πάντα εκεί που είναι οι ρίζες μου, αν και πολύ πληγωμένη. Έφυγα για πολλούς λόγους, κυρίως πολιτικούς, και όχι μόνο. Γενικά όμως εδώ ισχύει το «Ουδείς προφήτης στον τόπο του». Να σας πω μόνο κάτι, τόσο απλό αλλά και τόσο ενδεικτικό. Μπήκα σε τόσα θέατρα, από την ανατολή ως τη δύση, και όμως δεν μπήκα ποτέ μου στο αμφιθέατρο του χωριού μου, ούτε ξέρω πως είναι από μέσα. Πέρασα μερικές φορές απ ́ έξω. Βραβεύουν ως ποιητές, ανθρώπους που έγραψαν δυο δίστιχα, κι εμένα που έγραψα 22 βιβλία, ούτε καν με αναφέρουν. Τη Δερύνεια την αγαπώ υπερβολικά, τακτικά δίνω προτάσεις στον Δήμο για να αναπτυχθεί τόσο εμπορικά όσο και πολιτισμικά. Εναπόκειται σε αυτούς να τις υλοποιήσουν. Η αυτοεξορία μου με βοήθησε πολύ στο να δημιουργήσω απερίσπαστος, χωρίς ν ́ακούω κουτσομπολιά και χωρίς να χαλάω τον χρόνο μου σε μάταιες αντιπαραθέσεις.

Ρίχνεις ευθύνες σε κάποιους για αυτή τη κατάσταση;

Και να έριχνα, ποιος θα τις αναλάμβανε; Εγώ βλέπω τα γεγονότα, βλέπω και την ιστορία να έρχεται κάποτε με αμείλικτα ερωτήματα προς κάποιους. Παρόμοια παραδείγματα έρχονται από το παρελθόν, έρχονται και από τα βάθη των αιώνων, και μέμφονται τους ένοχους, χιλιάδες χρόνια μετά. Κάποιοι νομίζουν ότι με το αποκλείσεις έναν άνθρωπο και να του φράξεις όλες τις πόρτες, είναι θέμα που δεν καταγράφεται ιστορικά. Ο Σαλιέρη έμεινε στην ιστορία γιατί ζήλευε τον Μόζαρτ και ήθελε πάντα το κακό του, το ίδιο και ο Μπαλακίρεφ με την ομάδα του, που υπέσκαπταν συνέχεια τον Τσαϊκόφσκι. Θα μπορούσα να γράψω δέκα βιβλία με συνομωσίες και αποκλεισμούς. Μια μέρα θα το κάνω κι αυτό.

Φέτος γιορτάζετε τα δισκογραφικά σας 35χρονα. Ετοιμάζετε κάτι για το γεγονός;

Διάγω τα δισκογραφικά μου 35χρονα, όμως δεν τα γιορτάζω. Οι καιροί δεν προσφέρονται με κανένα τρόπο. Ίσως κάποιες συνεντεύξεις σε κάποια ΜΜΕ, και τίποτε άλλο. Θα ήθελα να κάνω κάτι μεγαλειώδες, να τιμήσω τουλάχιστον τους ανθρώπους που μού συμπαραστάθηκαν, όμως δεν βρήκα χορηγούς. Με την ευκαιρία ευχαριστώ όλους για την ανιδιοτελή τους συμπαράσταση, κυρίως όμως τον φίλο Αντρέα Μίκαλλο και τις εταιρείες του.

Με τον ηγέτη της Κούβας, Fidel Castro, στον οποίο ο Αδάμος Κατσαντώνης επιδίδει προσωπικό μήνυμα του Δημάρχου Αμμοχώστου, Γιαννάκη Σκορδή. Αβάνα 2003.

Νιώθετε τυχερός;

Η ζωή μου ήταν πάντα γεμάτη από ταξίδια, περιπέτειες και δημιουργίες. Από αυτή την άποψη νιώθω από τους πιο τυχερούς ανθρώπους. Έχω μια θαυμάσια οικογένεια, που με ολοκληρώνει σαν άνθρωπο. Εδώ στη Κύπρο, ήμουν πάντα έξω από κάθε κύκλωμα, και πάντα απέναντι από τις εξουσίες. Αυτό το πλήρωσα πολύ ακριβά. Όμως ο κόσμος όλος δεν περικλείεται στα λιλιπούτεια σύνορα της Κύπρου. Στη πατρίδα μου δεν πήρα ποτέ αυτό που μού άξιζε. Απεναντίας εισέπραξα περιφρόνηση και περιθωριοποίηση. Ποτέ δεν “έγλειψα” κανέναν, ποτέ δεν φίλησα κατουρημένες ποδιές. Έβαζα πάντα την περηφάνια και την αξιοπρέπεια μου πάνω απ ́ όλα.

Υπάρχει κάτι που λείπει από τη ζωή σας; 

Είμαι ολιγαρκής για τον εαυτό μου, βλέπω όμως πολλά κενά γύρω μου, μάς λείπει ο πολιτισμός και η παιδεία, μάς λείπει η φιλοπατρία, μάς λείπει η συλλογικότητα και η σύμπνοια, μας λείπει η πειθαρχία, μάς λείπει το όραμα, η διορατικότητα, η ενόραση, είναι πολλά που μάς λείπουν και που κάνουν τη χώρα μας μίζερη και ανυπόφορη. Και το τραγικότερο, μάς λείπουν οι ηγέτες που μπορούν να μάς σώσουν.

Follow Vantagemag on Instagram to see the latest news