ΖΟΝΓΚ: Το πλοίο του τρόμου

Το Zong ήταν ένα πλοίο της εταιρείας Middelburgsche Commercie Compagnie, με βάση την πόλη Middelburg της Ολλανδίας. Το χρησιμοποιούσαν για τη μεταφορά και παράδοση σκλάβων από και προς της ακτές του Σουρινάμ στην Νότια Αμερική.

Μερικά χρόνια μετά το πρώτο του ταξίδι (1777), το πλοίο κατελήφθη στην θάλασσα από το Βρετανικό πλοίο HMS Alert, τον Φεβρουάριο του 1781 και μαζί με το Zong, έπλευσαν προς το Cape Coast Castle της Γκάνας στις 26 Φεβρουαρίου. Αρχές του επόμενου μήνα το πλοίο αγοράστηκε από τον William Gregson, για χάρη του συνδικάτου των εμπόρων του Λίβερπουλ. Ο William Gregson δεν ήταν τυχαίος αγοραστής αφού ήταν στο παιχνίδι του σκλαβοπάζαρου από πολύ παλιά. Εικάζεται ότι μέχρι το τέλος της ζωής του πούλησε περισσότερο από 50 χιλιάδες σκλάβους.

Το πλοία που χρησιμοποιούνταν για τέτοιου είδους δουλειές, ασφάλιζαν τις ζωές των σκλάβων σαν ένα συνηθισμένο φορτίο. Αυτό ήταν μια πολύ συνηθισμένη τακτική ώστε οι επενδυτές να είναι καλυμμένοι. Το συνδικάτο των εμπόρων του Λίβερπουλ ασφάλισε το πλοίο και τους σκλάβους για 8 χιλιάδες λίρες, περίπου την μισή αγοραστική
αξία που μπορούν να πάρουν από την πώληση των σκλάβων. Το εναπομείναντα ρίσκο βάρυνε τους ιδίους.

Υπεύθυνος του πλοίου, πλέον, ήταν ο Luke Collingwood, ιατρός του William Gregson. Αν και ο ιατρός δεν είχε καμία σχέση με την πλοήγηση, συμμετείχε ενεργά σε άλλους τομείς, πολύ πιο σημαντικούς για τους επενδυτές, όπως την επιλογή και την αγορά των σκλάβων.

Για παράδειγμα, αν ένας σκλάβος ήταν ασθενικός, είχε πολύ μικρή εμπορευματική αξία ή καθόλου. Σε περίπτωση που δεν είχε καθόλου εμπορευματική αξία, οι αφρικανοί που μάζευαν τους σκλάβους για να τους πωλήσουν τους σκότωναν επιτόπου. Δεν είχαν λόγο να ζουν γι’ αυτούς. Οι ιατροί που ταξίδευαν στα σκλαβοπάζαρα είχαν δει εκατοντάδες θανάτους απλά για το τίποτα.

Πιο κάτω στην ιεραρχία από τον Luke Collingwood ήταν ο James Kelsall, ο οποίος επίσης είχε υπηρετήσει στο παρελθόν τον William Gregson. Αυτός υποτίθεται ότι ήταν ο υποπλοίαρχος του Zong, όπου εν μέρει ευθυνόταν για την ασφάλεια του πλοίου και του φορτίου, που στην προκειμένη περίπτωση ήταν άνθρωποι, σκλάβοι. Ο μόνος επιβάτης του πλοίου ήταν ο Robert Stubbs, που ήταν πρώην καπετάνιος δουλεμπορικού πλοίου που αγόραζαν και πωλούσαν σκλάβους. Αυτός εργαζόταν ήδη στο Cape Coast Castle της Γκάνας, για την Royal African Company, όμως λόγω του ότι ήταν μέθυσος και κακοδιαχειριζόταν τους σκλάβους τον σταμάτησαν. Ο Luke Collingwood θεώρησε ότι η προγενέστερη του εμπειρία στα πλοία θα ήταν χρήσιμη έτσι αποφάσισε να τον πάρει μαζί του.

Το Zong ετοιμαζόταν σιγά σιγά για το πρώτο του ταξίδι μεταφέροντας 442 σκλάβους για πούλημα, εκ των οποίων οι 244 ήδη προϋπήρχαν στο πλοίο όταν καταλήφθηκε. Για προσωπικό είχε περίπου 20 άτομα όπου απαρτιζόταν από το υφιστάμενο προσωπικό, μερικούς άνεργους ναύτες και κάποιους τυχοδιώχτες. Δεν ήταν εύκολο να βρεις ναύτες για τέτοιου είδους ταξίδια διότι φοβόντουσαν τις ακατάλληλες συνθήκες υγιεινής, που επικρατούσαν στα συγκεκριμένα πλοία, αλλά και τις εξεγέρσεις των σκλάβων που γίνονταν συχνά πυκνά.

Το πλοίο έφυγε από την Accra της Γκάνας στις 17 Αυγούστου του 1781, αγνοώντας παντελώς το γεγονός πως μετέφερνε περισσότερο από 2 φορές το βάρος απ’ ότι το πλοίο ήταν κατασκευασμένο να κουβαλήσει. Επιπλέον, για τόσους ανθρώπους που κουβαλούσε, δεν είχε ούτε τους μισούς ναύτες για να μπορούν να φέρουν εις πέρας της δουλειές που έπρεπε να γίνονται.

Προορισμός του ταξιδιού ήταν η Τζαμάικα, με στάση στο São Tomé, όπου πήραν πόσιμο νερό για το ταξίδι. Στις 18 με 19 Νοεμβρίου το πλοίο πέρασε κοντά από το Tobago της Καραϊβικής αλλά για λόγους που κανείς δεν έμαθε ποτέ, δεν σταμάτησε για την αναπλήρωση των αποθεμάτων νερού. Αυτό έδειξε από πολύ νωρίς ότι η διοίκηση του πλοίου ήταν παντελώς ανίκανη.

Μέρες αργότερα το Zong πέρασε κοντά από τον προορισμό του, 50 χιλιόμετρα από την Τζαμάικα, αλλά οι διοικούντες του πλοίου νόμισαν πως βρίσκονταν στον Άγιο Δομίνικο, στο νησί Hispaniola, έτσι συνέχισαν. Ανακάλυψαν το λάθος τους όταν βρίσκονταν 500 χιλιόμετρα μακριά, περίπου 10 – 13 μέρες ταξίδι. Μέχρι εκείνη τι στιγμή, ο υπερπληθυσμός στο πλοίο σε συνδυασμό με τις ελλείψεις νερού και την κάκιστη υγιεινή, ήδη σκότωσε μερικούς ναύτες και 62 σκλάβους.

Σύμφωνα με τις νομοθεσίες των ασφαλιστικών εταιρειών, αν οι σκλάβοι πέθαιναν στην ξηρά ή λόγω φυσικών αιτίων οι πλοιοκτήτες δεν θα είχαν δικαίωμα για αποζημίωση ενώ αν οι σκλάβοι ρίχνονταν στην θάλασσα προκειμένου να σώσουν το υπόλοιπο φορτίο θα μπορούσαν να διεκδικήσουν αποζημίωση.

Βάσει αυτών, στις 29 Νοεμβρίου αποφάσισαν να πετάξουν 54 γυναίκες και παιδιά στην θάλασσα. Την 1η του Δεκέμβρη, πέταξαν ακόμη 42 άτομα και τις επόμενες μέρες πέταξαν ακόμη 36. Οι σκλάβοι, βλέποντας την απάνθρωπη μεταχείριση
που είχαν, σαν στάση αντίδρασης, 10 άτομα ακόμη πήδηξαν στην θάλασσα από μόνοι τους.

Όταν έφτασαν στο Black River της Τζαμάικας, στις 22 Δεκεμβρίου, είχαν ήδη πεθάνει 234 σκλάβοι εκ των οποίων τους 132 τους πέταξαν στην θάλασσα οι πλοιοκτήτες. Τους υπόλοιπους 208 σκλάβους τους πώλησαν ανά 36 λίρες τον καθένα.

Κάποιες μέρες αργότερα πέθανε και ο Luke Collingwood όπου ήταν άρρωστος σχεδόν σε ολόκληρο το ταξίδι κάτι που έδειχνε ότι εν μέρει το πλοίο ήταν ακέφαλο. Όταν έφτασαν τα νέα στην Βρετανία, για τον θάνατο των σκλάβων, οι
πλοιοκτήτες αμέσως ζήτησαν αποζημίωση κάτι που αρνήθηκαν να δώσουν οι ασφαλιστές. Η ιστορία, όπως αναμενόταν, οδηγήθηκε στα δικαστήρια όπου αποδείχθηκε πως οι ασφαλιστές δεν ήταν υπεύθυνοι, για τα σφάλματα και τις ανευθυνότητες του πληρώματος του πλοίου, για τον χαμό των σκλάβων. Ήταν ξεκάθαρο πως οι θάνατοι έγιναν για χάρη των λεφτών.

Οι φριχτοί θάνατοι των σκλάβων ξεσήκωσαν θύελλα αντιδράσεων στην Βρετανία αφού μέχρι τότε μεταχειρίζονταν τους ανθρώπους σαν άψυχα πράγματα. Πολλές οργανώσεις τάχθηκαν υπέρ της παύσης της αγοράς και πώλησης σκλάβων με αξιοσημείωτη αναφορά την ίδρυση της Anti-Slavery Society (Ένωση ενάντια στην σκλαβιά) το 1823. Τα επόμενα χρόνια υπήρξαν πολλές αλλαγές στις νομοθεσίες, σε πολλές χώρες, σχετικά με το σκλαβοπάζαρο αλλά αυτό δεν σταμάτησε ποτέ.

Η σκλαβιά άμοιρων ανθρώπων συνεχίζεται μέχρι και σήμερα, δυστυχώς. Τραγική ειρωνεία της όλης ιστορίας ήταν ότι η πρώτη ονομασία του πλοίου ήταν Zong όπου στα Ολλανδικά σημαίνει φροντίδα…

ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ NEWSLETTER ΜΑΣ
Για να λαμβάνετε κάθε εβδομάδα στο email σας τα καλύτερα άρθρα του VANTAGEMAG.COM