Βίος & Πολιτεία: Ζωντανή Παρακαταθήκη

(ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΡΕΜΜΑΣΤΌΣ , 90 ΧΡΟΝΩΝ, ΑΓΙΑ ΝΆΠΑ)

Ο κύριος Παναγιώτης Κρεμμαστός είναι ένας από τους τελευταίους εν ενεργεία κατασκευαστές του παραδοσιακού πιθκιαβλιού σε ολόκληρη την Κύπρο. Μεγάλωσε στην Αγία Νάπα και οι παιδικές του αναμνήσεις είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με το παραδοσιακό αυτό όργανο.

Η ΠΡΟΓΙΑΓΙΆ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΠΑΝΑΉ ΚΡΕΜΜΑΣΤΟΥ ήρθε το ’22 από τη Μ. Ασία. Επειδή η προσφυγιά τους είχε στερήσει τα πάντα έπαιζε ταμπουρά και τραγουδούσε στα πανηγύρια για να μπορέσουν να ζήσουν. Ο προπάππος του ερωτεύτηκε τη μελωδική της φωνή και τα υπόλοιπα είναι ιστορία. Έκτοτε το ταλέντο ρέει άφθονο στην οικογένεια Κρεμμαστού και μεταλαμπαδεύεται από γενιά σε γενιά μέσω του μικρασιάτικου τραγουδιού.

Ο κύριος Παναής μεγάλωσε σε γλέντια με παραδοσιακούς αμανέδες και ίσως γι΄ αυτό τα κομμάτια του βρίθουν από έκφραση. Μουσικοί αναλυτές έχουν μετατρέψει σε αντικείμενο μελέτης τον κύριο Παναγιώτη. Ένας παραδοσιακός μουσικός εξ Ελλάδος, ο Παναγιώτης Λάλεζας, καθηγητής Πανεπιστημίου μελετούσε επί χρόνια την τεχνική του και έπαιζε τα κομμάτια του στις ακαδημαϊκές αίθουσες για να διδάξει στους φοιτητές έκφραση.

Ο κύριος Παναγιώτης βρέθηκε από 13 χρονών στα βοσκοτόπια, στη βιοπάλη, στο πλευρό του πατέρα του να βοηθά για τα προς το ζην. Δεν έλαβε μόρφωση, αλλά όπως μου εξηγεί τότε αυτό ήταν κάτι συνηθισμένο. Ως βοσκός, μεγάλωσε στους κάμπους και στη μοναχική αυτή ενασχόλησή του χρειαζόταν συντροφιά. Έτσι, αυτοσχέδια ξεκίνησε να φτιάχνει από καλάμια το μουσικό όργανο που έμελλε να κερδίσει την καρδιά του. Αυτοδίδακτος λοιπόν, έμαθε να παίζει το αρχαιότερο μουσικό όργανο της Κύπρου, στην ύπαιθρο. Ο έμπειρος κατασκευαστής που έχω μπροστά μου, μου αποκαλύπτει πως για τη δημιουργία ενός άριστου παιδίαβλου απαιτείται λεπτή και επιδέξια δουλειά για να παράγει ένα καθαρό και κρυστάλλινο ήχο.

Τα παιδιά του, όπως αποκαλεί τα όργανά του, τα φτιάχνει ακόμη ο ίδιος. Ούτε εργαστήρια, ούτε τίποτα. Μόνο τα δύο του χέρια. Αν δεν πετύχει τον δικό του ήχο, τον δικό του τόνο θα το επεξεργάζεται για μέρες μέχρι να ακούσει τον ήχο που θα τον κερδίσει. Το πιθκίαβλι, όπως μου εξηγεί «Γέμιζε τις ατέλειωτες ώρες των βοσκών, τις ώρες που τα κοπάδια έβοσκαν έξω στη φύση, κυρίως τα καλοκαίρια, αφού οι βοσκοί διανυκτέρευαν στην ύπαιθρο με τα κοπάδια τους.

Ήταν εύκολα προσιτό στους οργανοπαίκτες, γιατί κατασκευαζόταν από τους ίδιους τους βοσκούς με υλικό από τη μητέρα φύση. Κατασκευάζεται από καλάμι που φύεται στις κοίτες των χειμάρρων και πικροδάφνη που ανευρίσκεται κι αυτή στις κοίτες ή και στις όχθες των ποταμών.»

Όταν σταμάτησε να εργάζεται ως βοσκός ξεκίνησε να δουλεύει ως ψαράς. Ούτε εκεί εγκατέλειψε τη μουσική. Σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής του το πιθκιάβλι τον συνόδευσε ως προέκταση του εαυτού του. Σήμερα πολλοί νέοι μουσικοί μαθητεύουν στο πλευρό του, κάνοντας τη διατριβή τους κοντά του. Ο κύριος Παναγιώτης λειτουργεί ως ένα ζωντανό σχολείο. Ένας αφανής ήρωας, που δεν ήθελε να προβάλει το ταλέντο του. Άνθρωπος χαμηλών τόνων, δεν αποζητούσε τα φώτα της δημοσιότητας. Μέχρι το 1974 διατηρούσε δικό του συγκρότημα και έπαιζε μουσική σε
χορευτικά συγκροτήματα. Θυμάται με μεγάλη ακρίβεια όλα τα τραγούδια του και ενώ παίζει το όργανο αυτό η διαδικασία
παίρνει αυτοσχεδιαστικό χαρακτήρα. Μάλιστα σκαρώνει δικά του κομμάτια με πολύ μεγάλη ευκολία. «Φτάνει να ακούσω κάτι που να με εμπνεύσει» μου εξηγεί.

Μερικές απ΄ τις παλιές βραβεύσεις του βρίσκονται παραταγμένες στο σπίτι του και ο ίδιος δηλώνει ιδιαίτερα περήφανος για όλα του τα βραβεία. Πολλά από αυτά κερδήθηκαν στο φεστιβάλ του πορτοκαλιού στην Αμμόχωστο. Με τη γυναίκα του την Αντριανή, η οποία έχει πλέον αποβιώσει εδώ και οκτώ χρόνια διένυσαν μαζί μια ευτυχισμένη ζωή. Ο κύριος Παναγιώτης, ο τελευταίος αυτοδίδακτος πιθκιαβλοπαίκτης ανέθρεψε την οικογένεια του με κόπο, όμως κλείνοντας τη συζήτηση μας θέλησε να τονίσει ότι είναι περήφανος για τα παιδιά που παρέδωσε στην κοινωνία. Ευχή του η νέα γενιά να καταπιάνεται με τη μουσική. «Η μουσική είναι η ίδια η ζωή» σύμφωνα με τον ίδιο.