Storyteller: Ο Χορός Του Διαβόλου

Η χορομανία (χορός + μανία), όρος που επινοήθηκε από τον Θεόφραστο Παράκελσο (1493-1541), ήταν ένα περίεργο κοινωνικό φαινόμενο που εμφανίστηκε, κυρίως στην Ευρώπη, μεταξύ του 14ου και 17ου αιώνα. Αφορούσε διάφορες ομάδες ανθρώπων, άντρες, γυναίκες, παιδιά, ανεξαρτήτως ηλικίας, οι οποίοι χόρευαν σαν τρελοί, χωρίς κανένα λόγο, μέχρι που κατέρρεαν λόγω εξάντλησης. Κάποιοι εξ’ αυτών πέθαιναν κιόλας.

Η πρώτη καταγραφή του φαινομένου σημειώθηκε το 7ο αιώνα και από τότε επανεμφανίστηκε πάρα πολλές φορές μέχρι τον 17ο αιώνα. Το πρώτο γνωστό περιστατικό έγινε κάπου το 1020, στο Bernburg της Γερμανίας, όπου 18 άνθρωποι άρχισαν να χορεύουν και να τραγουδούν σαν τρελοί, έξω από την εκκλησία παρενοχλώντας τον κόσμο.

Η χορομανία ήταν σαν επιδημική ασθένεια η οποία μπορούσε να μεταπηδήσει από πόλη σε πόλη. Τον Ιούνιο του 1374, στο Aachen της Γερμανίας, εμφανίστηκε και πάλι αυτή η μανία όπου εξαπλώθηκε και σε άλλες πόλεις όπως Κολωνία, Στρασβούργο, Ουτρέχτη κ.ά. Τέτοια περιστατικά συνέβησαν και σε άλλες χώρες όπως Λουξεμβούργο, Ιταλία, Γαλλία και Ολλανδία. Ο κόσμος πίστευε πως αυτό το ακατανόητο φαινόμενο προερχόταν από κατάρα ενός Αγίου,συνήθως του Άγιου Ιωάννη του Βαπτιστή (St. John the Baptist) ή του Άγιου Βίτου (St. Vitus), γι΄ αυτό και η ασθένεια ονομαζόταν χορός του Άγιου Ιωάννη (“St. John’s Dance”) ή του Άγιου Βίτου (“St. Vitus’s Dance”). Σε μερικές περιπτώσεις μπορούσες να τη συναντήσεις και με την ονομασία χορός της πανώλης (dancing plague).

Το μεγαλύτερο περιστατικό που καταγράφηκε ποτέ έγινε τον Ιούλιο του 1518, στο Στρασβούργο. Σύμφωνα με τον Θεόφραστο Παράκελσο, που επισκέφθηκε το Στρασβούργο 8 χρόνια αργότερα, όλα ξεκίνησαν με μια γυναίκα, ονόματι Frau Troffea, η οποία ξεκίνησε να χορεύει μανιασμένα στις 14 Ιουλίου. Αγνοώντας παντελώς τα παρακάλια του άντρα της, να σταματήσει τον χορό και να συνέλθει, αυτή συνέχισε μέχρι που κατέρρευσε από την εξάντληση. Το επόμενο πρωί, αν και με πρησμένα πόδια, ξεκίνησε και πάλι να χορεύει μέχρι που σταμάτησε μονάχα για φαϊ και ποτό. Μετέπειτα συνέχισε και πάλι.

Τις επόμενες μέρες, η Frau Troffea συνέχισε τον χορό, μπροστά σε δεκάδες άτομα που στέκονταν και την κοίταζαν απορημένοι. Οι αρχές, φοβούμενοι απ’ αυτό το κακό που τους βρήκε, την έστειλαν στο Saverne, στην εκκλησία του Άγιου Βίτου, ώστε να βρει γιατρειά. Πίστευαν ότι ήταν καταραμένη από τον Άγιο. Η Frau Troffea μπορεί να βρήκε την ηρεμία της στο Saverne, εντούτοις, κάποιοι από τους κάτοικους που την έβλεπαν τις προηγούμενες μέρες να χορεύει, άρχισαν να την μιμούνται. Σε λιγότερο από 2-3 μέρες μαζεύτηκαν περισσότερο από 30 άτομα όπου χόρευαν σαν να μην υπάρχει αύριο. Κάποιοι χόρευαν γυμνοί, άλλοι μιμούνταν τα ζώα, άλλοι πηδούσαν συνέχεια ενώ υπήρχαν και αυτοί που προσποιούνταν ότι είχαν ερωτική συνεύρεση. Η κατάσταση στην πόλη είχε ξεφύγει.

Όσο περισσότεροι κάτοικοι “μολύνονταν” με την μανία του χορού, τόσο οι αρχές προσπαθούσαν να ελέγξουν την κατάσταση που γινόταν ολοένα αλλοπρόσαλλη. Οι κληρικοί πίστευαν ότι είναι καταραμένοι από τον Άγιο Βίτο έτσι έπρεπε να σταλούν όλοι στις εκκλησίες! Οι σύμβουλοι, αντιθέτως, προτίμησαν τις θέσεις των γιατρών που έλεγαν ότι η χορομανία είναι μια φυσική ασθένεια που προέρχεται από την υπερθέρμανση του αίματος, έτσι πρέπει από μόνοι τους να απελευθερωθούν χορεύοντας!

Οι αρχές διέταξαν να στηθούν εξέδρες για χορό, μπροστά στην αγορά της πόλης, ώστε να μπορούν να χορέψουν οι “ασθενείς” της χορομανίας. Ήλπιζαν πως με αυτή την πράξη θα δημιουργούσαν τις κατάλληλες συνθήκες ώστε να μπορούν να χορέψουν μέχρι να εξαντληθούν και να γιατρευτούν! Μάλιστα, για να βοηθήσουν την κατάσταση, μίσθωσαν δεκάδες μουσικούς ώστε να τους ενθαρρύνουν περαιτέρω. Το σχέδιο που σκαρφίστηκαν οι αρχές δεν βοήθησε καθόλου, αντιθέτως, χειροτέρεψε την κατάσταση. Αντί να λιγοστέψουν, οι χορομανείς αυξήθηκαν, διότι πολλοί που τους έβλεπαν να χορεύουν σαν τρελοί “μολύνθηκαν” από τον “ιό”! Μέσα στον επόμενο μήνα περισσότερο από 400 άτομα χόρευαν χωρίς λόγο και αιτία.

Οι αρχές, μετά την πλήρη αποτυχία του σχεδίου τους, αποφάσισαν να ξεστήσουν τις εξέδρες και να απαγορέψουν κάθε είδους χορού και διασκέδασης μέχρι το τέλος του Σεπτεμβρίου. Οι χορομανείς έπρεπε να συνεχίσουν να χορεύουν μακριά από τα μάτια των “υγιών κατοίκων” ώστε να μην “μολυνθούν” άλλοι. Όσοι ήθελαν να χορέψουν, έπρεπε να το κάνουν στο σπίτι τους χρησιμοποιώντας μονάχα έγχορδα όργανα και όχι τύμπανα και ντέφια γιατί μετά το ατυχές περιστατικό πίστεψαν πως οι κρότοι και η φασαρία ξυπνούσαν την μανία της “αρρώστιας”!

Μετά τις απαγορεύσεις, αποφάσισαν να τους στείλουν όλους στον Άγιο Βίτο ώστε να τους συγχωρέσει και να θεραπευτούν, όπως έκανε με την Frau Troffea. Μόλις έφτασαν εκεί, οι ιερείς τους έβαλαν κάτω από μια εικόνα του Αγίου και τους
έβαλαν μικρούς σταυρούς στα χέρια τους. Επιπλέον, τους φόρεσαν κόκκινα παπούτσια, που ήταν πασπαλισμένα με αγιασμό. Τέλος, στις σόλες των παπουτσιών τους, ζωγράφισαν σταυρούς με αγιασμένο ελαιόλαδο.

Το τελετουργικό, όσο περίεργο και αν φαινόταν, τελικά είχε τα αποτελέσματα που ήθελαν οι αρχές. Μέσα σε μικρό διάστημα, πολλοί χορομανείς, από τις γύρω πόλεις, στάλθηκαν στο Saverne ώστε να συγχωρηθούν και να θεραπευτούν από τον Άγιο Βίτο. Η “αρρώστια” κράτησε από τα μέσα του Ιούλη μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου, σκοτώνοντας πάρα πολλά άτομα. Αν και κανείς δεν γνωρίζει το ακριβή αριθμό των αποθανόντων, υπολογίζεται ότι πέθαναν πάνω από 200 άτομα.

Το περίεργο φαινόμενο απασχόλησε πολλούς ιστορικούς που προσπάθησαν να βρουν την αιτία της χορομανίας χωρίς όμως να έχουν κάτι το χειροπιαστό. Πολλοί μίλησαν για τρέλα, δηλητηριασμένους ανθρώπους, ναρκομανείς, επιληπτική μεταδιδόμενη ασθένεια και άλλα πολλά. Η πιο πειστική θεωρία, που και πάλι δεν μπορεί να αποδειχθεί, είναι η μαζική υστερία η οποία φαίνεται να προήλθε από την ανείπωτη φτώχια, το άγχος και το στρες της επιβίωσης, σε ένα περιβάλλον που η σύφιλη σκότωνε καθημερινά εκατοντάδες ανθρώπους.

Το τελευταίο καταγεγραμμένο περιστατικό, που αναφέρεται σε παρόμοιο είδος τρέλας, έγινε τo 1962, στην περιοχή Tanganyika, της σημερινής Τανζανίας, όπου 1000 μαθητές γελούσαν χωρίς λόγο αναγκάζοντας 14 σχολεία να κλείσουν. Η υστερία του γέλιου ξεκίνησε από 3 μαθήτριες σε ένα σχολείο μολύνοντας πολλούς μαθητές. Η “αρρώστια” κράτησε για 14 μέρες.

ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ NEWSLETTER ΜΑΣ
Για να λαμβάνετε κάθε εβδομάδα στο email σας τα καλύτερα άρθρα του VANTAGEMAG.COM