Όλα είναι δρόμος – Του Ζανέττου Λουκά

«Πιστεύω ότι η ζωή θα έμοιαζε ξαφνικά υπέροχη» απαντάει ο Proust. «Αν βρισκόμασταν στα πρόθυρα μίας καταστροφής, δεν θα χάναμε χρόνο. Θα τρέχαμε στους διαδρόμους του Λούβρου, θα πέφταμε στα πόδια της τάδε γυναίκας, θα ταξιδεύαμε στην Αλάσκα και στο Ζαΐρ. Όμως η καταστροφή δεν έρχεται και δεν κάνουμε τίποτα απ’ όλα αυτά, διότι επιστρέφουμε στην ρουτίνα της συνηθισμένης μας ζωής, όπου η αμέλεια σκοτώνει τους πόθους. Δε θα έπρεπε ωστόσο να χρειαζόμαστε μία καταστροφή για να αγαπήσουμε τη ζωή σήμερα. Η σκέψη πως ο θάνατος μπορεί να έρθει απόψε θα έπρεπε να ήταν αρκετή.

Οι περιπέτειες που ονειρευόμασταν πιτσιρίκια, η επιθυμία μας να στραγγίξουμε τη ζωή απ’ το ζουμί της παραδόθηκαν στο νανούρισμα της ασφάλειας επί του καναπέως, του κομφορμισμού και της συντήρησης. Η ηρεμία που όλα αυτά εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι χαρίζουν, το ασφαλές μέλλον που υποτίθεται ότι εγγυώνται, δεν είναι παρά ο θανατηφόρος ιός για το χαρακτηριστικό εκείνο που καθορίζει τις ψυχές των ανθρώπων και πρέπει πάση θυσία να ξανακαλύψουμε: το πνεύμα της αγνής περιπέτειας, το βασικότερο στοιχείο για μία γεμάτη ζωή, αλλά και η πιο παραμελημένη αξία στις σημερινές κοινωνίες. Ποιοι έχουμε τέτοιες εμπειρίες και ποιοι μπορούμε να τις διηγηθούμε; Τι διδαχτήκαμε απ’ αυτές και – το κυριότερο – τι μάθαμε από τον ίδιο μας τον εαυτό;

Η ευχή που περιγράφει από τους πρώτους κιόλας στίχους ο Καβάφης στην Ιθάκη δεν είναι τίποτα παραπάνω παρά ο πόθος ενός άντρα για την περιπέτεια στην ύψιστη μορφή της. Η δίψα για τις εμπειρίες και τη γνώση που έχει να χαρίσει, οι δοκιμασίες που επιφυλάσσει στα όρια της δύναμης, της θέλησης και της αντοχής, της υπόστασης στο σύνολό της και η ανακάλυψη όλων αυτών μέσω ενός πραγματικού εαυτού.

Όμως ακόμη και η ίδια έχει αλλάξει. Η ανάβαση στο Έβερεστ έχει γίνει τουριστικό θέρετρο, στη Σαχάρα ανοίγουν δρόμους και ο Αμαζόνιος φανερώνει ένα – ένα τα μυστικά του στην οθόνη της τηλεόρασης σου δείχνοντας όλες τις εξελίξεις μέσω του National Geographic. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι είναι χαμένος χρόνος. Η ουσία δεν είναι το αποτέλεσμα, η ανακάλυψη, το πέρας. Όλα αυτά είναι δευτερεύοντα. Το νόημα είναι η ίδια η αναζήτηση, το ρίσκο, τα βιώματα, η αναμέτρηση με το απρόβλεπτο και η πάλη με τις δυσκολίες. Όλα αυτά είναι που κάθε άνθρωπος πρέπει να επαναφέρει στη ζωή του για να βρει το νόημα της – και κατά συνέπεια τη θέση του μέσα σ’ αυτή – όσο δύσκολη κι αν φαντάζει η ρήξη με την καθημερινότητα και τη μονοτονία της ρουτίνας.

Όσο και αν επιμένουμε για το αντίθετο, όσο και αν προσπαθούμε αρκετές φορές να ξεφύγουμε από την καθημερινή μας ρουτίνα, όσο και αν προσπαθούμε να φτιάξουμε μία ασφαλή άτρακτο για όσα πραγματικά νοιαζόμαστε στο τέλος, μετά από ένα μικρό άθλο επιστρέφουμε στη συνηθισμένη μας ζωή. Πιστεύω έντονα στο κομμάτι εκείνο που κρατάει στην ανθρώπινη επιφάνεια την αυθεντικότητα, τον ενθουσιασμό και την περιέργεια για τη ζωή. Λέγεται πάθος και όσο αρρωστημένο και έντονο είναι τόσο συγκεντρωμένος στους στόχους σου είσαι. Οι περισσότεροι μεσήλικες φίλοι μου όταν τους μιλάω για πάθος μου απαντάνε ότι το δικό τους εξατμίστηκε νωρίς. Πιστεύουν ότι λόγω ηλικίας έχουν φτάσει σε ένα σημείο που δεν μπορούν να κάνουν αυτά που θα ήθελαν να κάνουν.

Κι όσο το συζητάω μαζί τους, συμφωνώ ή διαφωνώ και τόσο περισσότερο καταλαβαίνω τους νέους που θέλουν να κυνηγήσουν τη ζωή. Πρέπει να προσπαθήσουμε με νύχια και με δόντια να κρατήσουμε τους φόβους μας δεμένους, μην ορμήξει και πνίξει το πάθος μας, όπως έκανε ο φόβος των παππούδων μας σε αυτούς. Μην τύχει και σπάσει η αλυσίδα και καταντήσουμε σαν αυτούς.

Αρνηθείτε να κάνετε αυτό το λάθος λοιπόν. Όσο τρομακτική και αν είναι η άβυσσος μπροστά σας, κοιτάξτε την στα ίσια. Περιφρονήστε τη συντήρηση, τον ψευτοκαθωσπρεπισμό, τη στασιμότητα. Ανοίξτε τα μάτια, τ’ αφτιά και το μυαλό στην αλλαγή, την προσπάθεια, την κίνηση, την περιέργεια, την ανακάλυψη, τη ζωή. Φτιάξτε τους δικούς σας κανόνες, βάλτε τους δικούς σας στόχους, ζυγίστε τα δικά σας όνειρα, αποκτείστε τη δική σας φιλοσοφία, κάντε τις δικές σας νίκες, μάθετε από τις δικές σας αποτυχίες, αγαπήστε και μισήστε ότι θέλετε και γίνετε αυτό που επιθυμείτε και όχι μία μαριονέτα εργοστασιακών προδιαγραφών.