Είμαι μετανάστης. Κάποια μέρα μπορεί να είσαι και εσύ! – Του Ζανέττου Λουκά

Ολοένα και περισσότερο, οι άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, όχι μόνο εξαιτίας του πολέμου και της φτώχειας, αλλά και λόγω της αλλαγής του κλίματος. Ήρθε η ώρα να επανεξετάσουμε τις απαρχαιωμένες ιδέες που έχουμε για τους μετανάστες και να αλλάξουμε για πάντα τις προϊστορικές μας παραδόσεις.

Η πρώτη μου συνάντηση στην Αμερική ήταν με δύο βαλίτσες αποσκευών 27+ κιλών η κάθε μία. ‘Όταν προσγειώθηκα για πρώτη φορά στο αεροδρόμιο του Μέμφις, Τεννεσί, η μία τσάντα ταξιδιού ήταν γεμάτη με βιβλία. Ήταν τόσο βαριά που δεν μπορούσε να ελεγχθεί στο αεροδρόμιο προέλευσης στο Μέμφις, χωρίς να χρεωθώ πέρα από το όριο βάρους. Δεδομένου ότι δεν μπορούσα να προχωρήσω στον επόμενο μου σταθμό, χωρίς να έχω πληρώσει τον φόρο αποσκευών ρώτησα πόσο κάνει για να το πληρώσω. Μου απάντησε ο υπεύθυνος ότι έπρεπε να πληρώσω 54 δολάρια. Δεν είχα τρία δολάρια, ή πέντε ή δέκα. Τα χρήματα που είχα ήταν στα μεγαλύτερα νομίσματα που είχα λάβει στο γραφείο ανταλλαγής νομισμάτων όπου είχα διαπραγματευτεί με τις πενιχρές αποταμιεύσεις μου. Είχα μόνο 50 και 100 δολάρια. Ωραία θα πάω να αλλάξω τα χρήματα μου και θα έρθω πίσω να το πληρώσω. Άρχισα να αμφιβάλλω αν θα φτάσω στο τερματικό σταθμό από τον οποίο θα έφευγε η πτήση μου για Αλαμπάμα.

Στη συνέχεια μια φωνή πίσω από μένα με ρώτησε: «Χρειάζεστε βοήθεια με αυτό;» Ήταν ένας άνδρας μεσήλικας με ένα καπελάκι μπέιζμπολ. Μέσα στα επόμενα 3 λεπτά και άλλοι προθυμοποιήθηκαν να με βοηθήσουν. Αυτό δεν ήταν τελικά ένα άκαρδο μέρος, σκέφτηκα. Οι Αμερικανοί ήταν περισσότερο από πρόθυμοι να δώσουν ένα χέρι βοηθείας σε έναν ξένο. Δεν ήμουν πλέον ξένος εκεί.

Στα 7 χρόνια από την άφιξή μου στο Τενεσσί, είχα αρκετό χρόνο να μάθω για την ιστορία, τον πολιτισμό και την πολιτική της χώρας. Αν και το σχέδιό μου ήταν να ολοκληρώσω ένα πτυχίο στο Visual Communication και να ζήσω την απόλυτη φοιτητική ζωή, η χώρα αυτή μου έδωσε την ευκαιρία και να δουλέψω αλλά και να γίνω ένας από αυτούς. Πλέον, δεν ένιωθα μετανάστης. Δεν υπήρχε τίποτα διαφορετικό από τη ζωή που κάνω σήμερα. Η χώρα αυτή με είχε δεχτεί απλόχερα. Φυσικά δεν περνάει μια μέρα που να μην το υπενθυμίζω στον εαυτό μου ότι για να εκτιμάς τον μετανάστη πρέπει να έχεις περάσει το κατώφλι, να κατέβεις στο κάτω διάζωμα και να δεις τον κόσμο από δύο σκοπιές ταυτόχρονα.

Όταν ακούω ότι τους εκλεγμένους πολιτικούς να μιλάνε για τους μετανάστες, μοιάζουν να μιλάνε για φαντάσματα της φαντασίας τους, που επινοούν για να ενισχύσουν τους ανυπόστατους ισχυρισμούς τους. Ο ένας Πρόεδρος μιλά για “εγκληματίες”, “βιαστές” και “τρομοκράτες”, τις χρησιμοποιεί ως δικαιολογία για την οικοδόμηση ενός τείχους, διαχωρίζοντας οικογένειες στα σύνορα, φυλακίζοντας παιδιά προσφύγων σε σκηνικά και απαγόρευση ατόμων από πέντε μουσουλμανικές χώρες. Μετατρέποντας τους μετανάστες σε κακοποιούς, αυτοί οι πολιτικοί αποκαλύπτουν ότι θεωρούν τη μετανάστευση ως ζήτημα επιβολής του νόμου.

Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο περίπλοκη. Όπως και άλλα είδη σε αυτόν τον πλανήτη, τα ανθρώπινα όντα είναι μεταναστευτικά. Όταν ξαφνικά βρίσκονται σε απελπιστική ανάγκη φυσικής ασφάλειας ή οικονομικής ευκαιρίας, φεύγουν από το σπίτι και ξεκινούν από την αρχή. Ήταν πάντα έτσι. Οι πρώτες ιστορίες που λέμε οι ίδιοι είναι ιστορίες μετατόπισης: η πτώση του Αδάμ από την Εδέμ, η φυγή του Μωυσή από την Αίγυπτο, η «Hegira» του Μωάμεθ στη Μεδίνα. Προσπαθούμε να σταματήσουμε αυτή τη διαδικασία μέσα από την κατασκευή τοίχων και συρματοπλεγμάτων, το οποίο θεωρώ χαζό και αφύσικο και το παρομοιάζω σαν να προσπαθούμε να σταματήσουμε τη ροή ενός ποταμού όπου φυσικά ρέει τα νερά του για χρόνια στο ίδιο μέρος.

Χρησιμοποιώ την παρομοίωση του ποταμού σκόπιμα, αφού οι επιστήμονες προβλέπουν ότι κατά τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας η γη θα ζεσταθεί κατά 2 βαθμούς κελσίου, εάν αποτύχουμε να λάβουμε δραστική και συνεχή προσπάθεια για την αλλαγή του κλίματος. Ακόμη και με βάση τα βέλτιστα σενάρια, θα δούμε τεράστιους τυφώνες, πυρκαγιές, ξηρασίες και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Οι συνέπειες θα είναι δύσκολες: η απώλεια κατοικιών και των μέσων διαβίωσης, η πείνα και η ασθένεια πιθανόν να συγκρουστούν και να φέρουν τελικά την εξαθλίωση. Όσο πρόκειται για ένα οικονομικό, ένα κοινωνικό και ένα θέμα εξωτερικής πολιτικής, η μετανάστευση είναι ένα ζήτημα του κλίματος. Προκειμένου να έχουμε μια καρποφόρα συζήτηση για τη μετανάστευση, πρέπει να παραμερίσουμε τις ξεπερασμένες ιδέες για τους βάρβαρους μετανάστες και να ξανασκεφτούμε προσεκτικά την προσέγγισή μας στις αναπόφευκτες μετακινήσεις που θα λάβουν χώρα οι ζωές μας.

Η συντριπτική πλειοψηφία των μεταναστών δεν είναι επικίνδυνα τέρατα – είναι απλοί άνθρωποι που βρίσκονται, για διάφορους προσωπικούς ή πολιτικούς λόγους, τραβιούνται ή ωθούνται για να φύγουν από το σπίτι τους για ένα καλύτερο αύριο. Μπορεί η πρώτη εικόνα που βλέπεις ένα ταλαιπωρημένο, ακάθαρτο και αναμαλλιασμένο ανθρωπάκι να μην είναι η καλύτερη, αλλά ορίστε ως ίδιο παράδειγμα ένα αδέσποτο σκυλάκι το οποίο το βλέπετε μετά από λίγες ημέρες που δέχτηκε φροντίδα και στοργή πόσο αλλάζει εσωτερικά και εξωτερικά.