50 αποχρώσεις της συνείδησης των πράξεων μας – Του Ζανέττου Λουκά

Το παρόν άρθρο έχει στόχο να ξεκλειδώσει τον τρόπο προς την εξέλιξη του εαυτού μας. Γιατί αν έχω μάθει κάτι στη ζωή μου τελευταία είναι ότι η ζωή είναι μαθηματικά και ότι όλα είναι θέμα πιθανοτήτων. Το προσπαθώ πολύ. Κι ας είμαι χάλια στα μαθηματικά!

Στρώνουμε κρεβάτια, φτιάχνουμε καφέ, πλένουμε δόντια, πρόσωπο, τρώμε και παίρνουμε το δρόμο για τη δουλειά, ακούγοντας τα αγαπημένα μας τραγούδια, podcast καθώς εμείς οδηγούμε, είμαστε στα τρένα και στα λεωφορεία. Όσο κι αν θέλουμε η κάθε μέρα να είναι διαφορετική, επαναλαμβάνουμε καθημερινά μερικές από τις ίδιες ενέργειες οι οποίες αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι στη ζωής μας.

Περισσότερο από το 40% των ενεργειών μας επιλέγονται συνειδητά από τον εαυτό μας. Αντίθετα, εκτελούμε αυτές τις ενέργειες με αυτοματοποιημένο τρόπο, χωρίς συνειδητή επίγνωση. Κάποιος θα έλεγε ότι αυτές οι ενέργειες αν είναι αρνητικές και δεν ωφελούν γιατί να συνεχίζουμε να τις κάνουμε; Όπως για παράδειγμα το τσιγάρο, το junk food, την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ κτλ. Όμως αν είναι θετικές και ωφελούν τη ζωή μας, όπως για παράδειγμα μία πρωινή βόλτα με το σκύλο μας ή ένα πρωινό τρέξιμο γιατί να μην τα συνεχίσουμε αλλά και να προσθέσουμε περισσότερες παρόμοιες συνήθειες. Πώς όμως μπορούμε να αυξήσουμε αυτό το ποσοστό και να ζήσουμε μια πιο ωφέλιμη ζωή;

Βασικό κλειδί αποτελεί ουσιαστικά να κατανοήσουμε τη διαφορά ανάμεσα στις συνήθειες, τις ρουτίνες και να σχεδιάσουμε μια ζωή, όπου οι καθημερινές μας ενέργειες, μας επιτρέπουν να έχουμε ένα ολοκληρωμένο φάσμα συνείδησης των πράξεων μας.

Τα τελευταία χρόνια έχουν γραφτεί αρκετά βιβλία για τη σωστή οικοδόμηση καλύτερων συνηθειών και την εξάλειψη των κακών. Θα έλεγα ότι το πιο διάσημο είναι ίσως το «Atomic Habits» του James Clear, το οποίο άκουσα σε audiobook και κατενθουσιάστηκα, αλλά και το «The Seven Habits of Highly Effective People» του Stephen Covey, το οποίο βρήκα τρομακτικά χρήσιμο. Διόλου τυχαίο ότι αυτά τα δύο έχουν πουλήσει εκατομμύρια αντίτυπα ανά το παγκόσμιο και έχουν μεταφραστεί σε δεκάδες γλώσσες. Και φυσικά είναι φρόνιμο να τονίσουμε ότι οι άνθρωποι είναι πλέον πεπεισμένοι, ότι οι συνήθειες μετράνε και είναι σημαντικές στη ζωή μας. Και είναι απολύτως λογικό. Για παράδειγμά ας πάρουμε τον υγιεινό τρόπο ζωής που οι πλείστοι άνθρωποι σ’ αυτό τον πλανήτη επιθυμούμε να έχουμε. Αυτό που χρειάζεται είναι να ορίσουμε ορισμένες συμπεριφορές στον αυτόματο πιλότο, ώστε να μη χρειάζεται να κάνουμε συνειδητή τη προσπάθεια μας κάθε φορά. Οι συνήθειες είναι υπέροχες για αυτές τις πράξεις.

Αλλά οι περισσότερες καλές συνήθειες δεν ξεκινούν ως συνήθειες. Ξεκινούν ως ρουτίνες. Η κύρια διαφορά μεταξύ της συνήθειας και της ρουτίνας είναι στο πόσο συνειδητοποιημένοι είμαστε στην εκτέλεση της πράξης. Συνήθεια είναι μία συμπεριφορά που επαναλαμβάνεται πανομοιότυπα και, συνήθως, όχι συνειδητά. Γίνεται χωρίς να παρθεί η απόφαση άρα δεν είναι εξ’ ανάγκης. Γίνεται ένα με τη φύση μας. Το έγραψε πολύ σωστά και ο Αριστοτέλης «Έξις δευτέρα φύσις» (η συνήθεια είναι η δεύτερη φύση του ανθρώπου).

Αντίθετα, οι ρουτίνες απαιτούν σκόπιμη εξάσκηση αλλά και επανάληψη. Χρειάζεται να ασκήσουμε βία στον εαυτό μας και να ωθήσουμε το μυαλό και πιθανόν ακολούθως το σώμα μας ώστε να παρακινηθεί στην ενέργεια της πράξης. Όλα αυτά γίνονται μέσω της λέξης με τα χρυσά γράμματα, της σημαντικής αυτής λέξης που αγαπάνε όλοι οι προπονητές σ αυτό τον πλανήτη. Η λέξη πειθαρχία.

Η πειθαρχία εφαρμόζεται συνήθως για τη ρύθμιση της συμπεριφοράς των ανθρώπων. Το να στρώνετε το κρεβάτι σας το πρωί, να πηγαίνετε στο γυμναστήριο, να πηγαίνετε για πεζοπορία κάθε Κυριακή και να κάνετε διαλογισμό είναι όλες ρουτίνες που απαιτούν από εσάς να συνεχίσετε να τις εξασκείτε συνειδητά, διαφορετικά θα εξασθενήσουν. Ο εγκέφαλός σας δεν θα μπει σε αυτόματη λειτουργία συνήθειας των πράξεων του και θα έχει ως αποτέλεσμα την πρόωρη αποχώρηση από τη δραστηριότητα στην οποία θα θέλατε να έχετε. Τόσο οι συνήθειες όσο και οι ρουτίνες είναι τακτικές και επαναλαμβανόμενες ενέργειες, αλλά οι συνήθειες συμβαίνουν με λίγη ή καθόλου συνειδητή σκέψη, ενώ οι ρουτίνες απαιτούν υψηλότερο βαθμό πρόθεσης και προσπάθειας.

Με αρκετό χρόνο, οι ρουτίνες μπορούν να μετατραπούν σε συνήθειες, αλλά χρειάζεστε αρκετές επαναλήψεις για να δημιουργήσετε αυτόν τον τρόπο συνήθειας. Σημαντικό είναι να έχετε δύο πράγματα υπόψιν σας.

  1. Να ανταμείβετε τον εαυτό σας σε τακτική βάση ώστε να νιώθετε ωραία για τη πράξη σας
  2. Εξίσου σημαντικό είναι να έχετε ένα ξεκάθαρο στόχο για πιο λόγο το κάνετε και ποιο θα είναι το αποτέλεσμα σας. Ουσιαστικά θα πρέπει στο βάθος του μυαλού σας να υπάρχει ένα πλάνο.

Τα τελευταία χρόνια βρίσκομαι ανάμεσα στα κρύα, πρωινά (σιχαμερά) ντους, τα οποία όσο και να προσπαθώ να κάνω συνήθεια αυτά επιμένουν να είναι ρουτίνα. Ο απλός λόγος είναι ότι επαναλαμβάνω είναι σιχαμερά και όσο και να θέλει το μυαλό, το σώμα μου δεν μπορεί να συνηθίσει στην ιδέα των κρύων ντους. Τα οφέλη είναι αρκετά και προσπαθώ να τα κερδίσω καθημερινά, όμως το μυαλό μου κάνει παιχνίδια καθώς υπάρχει η φωνή της συνείδησης που μου σιγοτραγουδάει στο αυτί «έλα γύρνα το ζεστό να τρέξει να ζεσταθούν τα κοκαλάκια σου, έλα και σε περιμένει το ζεστό σου καφεδάκι».