Τα σταφύλια της οργής

Του Χρίστου Κυριάκου

Το πρώτο βιβλίο που μου είχε πάρει δώρο η γυναίκα μου ήταν “Τα σταφύλια της οργής” (The Grapes of Wrath) του John Steinbeck. Το βιβλίο δεν το ήξερα τότε αλλά ούτε και τον συγγραφέα. Όταν το έψαξα λιγάκι στο διαδίκτυο κατάλαβα ότι δεν επρόκειτο απλά για ένα βιβλίο που θα διαβαστεί και θα το φάει η σκόνη της βιβλιοθήκης αλλά για ένα βιβλίο που θα σου φάει τα σωθικά.

Το βιβλίο περιγράφει την ιστορία μιας φτωχής οικογένειας, τους Joads, που φεύγουν από το σπίτι τους στην Oklahoma, λόγω των μεγάλων αλλαγών που συνέβαιναν τότε στην Αμερική, το Great Depression όπως ονομάστηκε, όπου υπήρξαν τεράστιες αλλαγές στην γεωργική βιομηχανία και τις τράπεζες αφήνοντας εκατομμύρια ανθρώπους στους δρόμους.

Πώς μπορείς να φοβίσεις έναν άνθρωπο του οποίου η πείνα δεν είναι μόνο στο δικό του στενόμακρο στομάχι, αλλά και στις άθλιες κοιλιές των παιδιών του;
Δεν μπορείτε να τον τρομάξετε, έχει γνωρίσει έναν φόβο πέρα από κάθε λογική.

Κεφάλαιο 19

Το βιβλίο επηρέασε πάρα πολλούς ανθρώπους της τέχνης αφού πολλοί καλλιτέχνες ασχολήθηκαν ενδελεχώς με το βιβλίο. Ο πρωταγωνιστής του βιβλίου, Tom Joad, υπήρξε κεντρικός ήρωας σε πολλά τραγούδια και ποιήματα με πρώτο και καλύτερο τον Woody Guthrie όπου χάρη σ’ αυτό ο ήρωας ταξίδεψε πρώτα σ’ ολόκληρη την Αμερική και μετά σ’ ολόκληρο τον κόσμο.

Απόσπασμα από το τραγούδι του Woody Guthrie, “Tom Joad”.

Ίσως όλοι να είμαστε μια μεγάλη ψυχή
Έτσι μου μοιάζει εμένα
Όπου και να κοιτάξεις, την μέρα ή την νύκτα
Εκεί θα είμαι, μαμά.
Εκεί θα είμαι.
Όπου τα μικρά παιδιά πεινάνε και κλαίνε
Όπου οι άνθρωποι δεν είναι ελεύθεροι
Όπου οι άνθρωποι αγωνίζονται για τα δικαιώματά τους Εκεί θα είμαι, μαμά. Εκεί θα είμαι.

Παρακάτω παραθέτω ένα απόσπασμα από το βιβλίο του David Pichaske, “A Generation in Motion” (Μια γενιά σε κίνηση) όπου αναγράφει γλαφυρά πως o Woody Guthrie αλλά και η ομώνυμη ταινία με σκηνοθέτη τον John Ford και πρωταγωνιστή τον Henry Fonda ως Tom Joad ταξίδεψαν την ιστορία του συγγραφέα John Stein- beck σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

“Με τον Woody Guthrie, η folk τέχνη βγαίνει με από το γκέτο της επαρχιακής υποκουλτούρας και έρχεται αντιμέτωπη σε μια εποχή μεγάλων αλλαγών. [..] Αυτό οδηγεί σε μια συνεχή εναλλαγή ανάμεσα στην κουλτούρα χαμηλού επιπέδου που παίρνει ενδιαφέρουσες και συχνά περίεργες διαστάσεις.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των σταφυλιών της οργής, το μυθιστόρημα του Στάινμπεκ, βάσει των το οποίο έγινε το 1940 μια ταινία με μεγάλη επιτυχία. Ο Woody Guthrie δηλώνει ότι έγραψε το τραγούδι του Tom Joad που συμπεριλαμβάνεται στo άλμπουμ Dust Bowl Ballads εμπνευσμένος απ’ τη συγκίνηση που του προκάλεσε η ταινία. Έτσι συμπληρώνεται ο κύκλος: ένα μυθιστόρημα εμπνευσμένο από τα σχήματα της λαϊκής κουλτούρας γίνεται ταινία, η ταινία γίνεται μπαλάντα και γυρνάει στην μήτρα της.

“Μια και οι άνθρωποι της Oklahoma δεν έχουν λεφτά ούτε για το βιβλίο, ούτε για να δουν την ταινία το τραγούδι αυτό θα φτάσει σ’ αυτούς και θα τους μεταφέρει τα λόγια του Preacher Casey” γράφει ο Woody Guthrie εξηγώντας τη γέννηση του τραγουδιού του.”

ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ NEWSLETTER ΜΑΣ
Για να λαμβάνετε κάθε εβδομάδα στο email σας τα καλύτερα άρθρα του VANTAGEMAG.COM