Πώς ο Elon Musk αγνοεί τους νόμους της ζωής

Πώς ένας παράξενος τύπος από την Pretoria της Νότιου Αφρικής κατάφερε να δημιουργήσει εταιρείες πολλών δισεκατομμυρίων μέχρι τα 40 του σε τέσσερις διαφορετικούς τομείς όπως λογισμικό, ενέργεια, μεταφορές και αεροδιαστημική;

Του Ζανέττου Λουκά

Για να εξηγήσει κανείς την επιτυχία του Elon Musk, συχνά αναφέρονται στην εργασιομανία του (εργάζεται περίπου 85 ώρες την εβδομάδα), την ικανότητά του να διαστρεβλώνει στην πραγματικότητα οράματα για το μέλλον και την απίστευτη ανθεκτικότητά του. Όλα αυτά ακούγονται καλά αλλά όχι ικανοποιητικά για τέτοιου είδους μυαλά. Πολλοί άνθρωποι έχουν αυτά τα χαρακτηριστικά. Από την αρχή που έμαθα γι’ αυτόν (πώληση της PayPal) ήθελα να μάθω τι διαφορετικό έκανε, ή καλύτερα πως ο ίδιος σκεφτόταν.

Ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο αυτή τη στιγμή δεν έχει σπίτι. Πετάει δορυφόρους στο διάστημα, προσγειώνει διαστημόπλοια και αξιοποιεί τον ήλιο ως ενέργεια με τον δικό του τρόπο. Χωρίς να έχει ιδέα πως να φτιάξει διαστημόπλοια, αλλά και αυτοκίνητα, δημιουργεί αυτοκίνητα με το όνομα TESLA που δεν χρησιμοποιούν καύσιμα και δεν χρειάζονται οδηγό. Με μια κίνηση του δακτύλου του, κυρίως απ’ το Twitter, το χρηματιστήριο εκτοξεύεται στα ύψη ή το ανάποδο. Έχει δημιουργήσει φανατικούς οπαδούς που κρέμονται από κάθε του κίνηση. Ονειρεύεται στα επόμενα χρόνια να προσκρούσει στον Άρη, αφήνοντας δεύτερη τη NASA να παρακολουθεί τις κινήσεις της SpaceX. Όσοι έχουν μελετήσει βαθύτερα τον τρόπο σκέψης και λειτουργίας του, παρατηρούν ότι ο Elon Musk είναι γνωστός για τον συλλογισμό από τις βασικές αρχές, σε αντίθεση με τον συλλογισμό από θεωρίες. Ο συλλογισμός αυτός είναι που τον οδήγησε εκεί που είναι γιατί επικεντρώνεται σε αυτό που κάνει και γιατί το πετυχαίνει. Πως ο ίδιος κατανοεί τις βασικές αρχές έναντι των θεωριών και πώς ο ίδιος τις εφαρμόζει.

Θεωρίες εναντίον βασικών αρχών Θεωρίες

Οι πρόγονοί μας δεν γνώριζαν ότι η Γη ήταν ουσιαστικά ένας βράχος στο διάστημα που περιφέρεται γύρω από τον ήλιο. Όμως ήξεραν ότι ο ήλιος επρόκειτο να ανατείλει αύριο: το έκανε κάθε μέρα απ’ όσο ήξεραν. Οι πρόγονοί μας δεν καταλάβαιναν την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. Αλλά ήξεραν ότι τα φυτοφάγα ζώα θα συνέχιζαν να βόσκουν, τα σαρκοφάγα ζώα θα συνέχιζαν να τα κυνηγούν και τα φυτοφάγα δεν θα κυνηγούσαν τα σαρκοφάγα από πίσω. Αυτοί οι κανόνες ίσχυαν από όσο θυμόντουσαν. Δεν επρόκειτο να αλλάξουν. Οι Ρωμαίοι δεν μπορούσαν να υπολογίσουν αν ένα κτίριο θα είχε ανάλογη στατικότητα ή αν θα κατέρρεε. Δεν ήξεραν για την ελαστικότητα του υλικού. Μετά βίας είχαν μαθηματικά και ένα κάπως πρωτόγονο σύστημα αριθμών. Και όμως κάποιες από τις δομές τους διατηρούνται μέχρι σήμερα. Είχαν παρατηρήσει ποια έμειναν όρθια και ποια κατέρρευσαν και συνέχισαν να εφαρμόζουν αυτές τις γνώσεις. Το μεγαλύτερο μέρος της γνώσης μας βασίζεται σε θεωρίες. Κοιτάμε τι έχει συμβεί στο παρελθόν, γενικεύουμε τον κανόνα και τον εφαρμόζουμε στο μέλλον. Σε αρκετούς κλάδους, οι άνθρωποι μελετούν καλά τα προηγούμενα δεδομένα. Για παράδειγμα οι γιατροί μαθαίνουν από προηγούμενες υποθέσεις, οι δικηγόροι εξετάζουν τη νομολογία και οι στρατιώτες μελετούν την ιστορία των πολέμων αναλύοντας τις τακτικές άλλων στρατών.

Συχνά ακούμε φράσεις όπως «είναι δύσκολο να ανακαλυφθεί ξανά ο τροχός» ή ότι δεν υπάρχει παρθενογένεση. Κάποιοι άλλοι αρκούνται στα τυποποιημένα ακολουθώντας την πεπατημένη λειτουργώντας με τον κανόνα «όταν κάτι λειτουργεί, υιοθέτησε το και μην το αμφισβητείς».

Ως άνθρωποι, λειτουργούμε με αυτό το τρόπο στα περισσότερα πράγματα της ζωής. Κοιτάμε πώς αντιδρούν οι γύρω μας σε άλλα θέματα και ασυναίσθητα τι συμβαίνει γύρω μας και τότε κάνουμε το ίδιο πράγμα. Ας πάρουμε ένα φανταστικό παράδειγμα. Αν ένας άνθρωπος γεννηθεί σε ένα χωριό της Αυστρίας όπου καθημερινά βλέπει αγρότες, βοσκούς, αγελάδες και σιτάρι τότε είναι πολύ πιθανόν να ασχοληθεί και ο ίδιος με αυτά. Ο ίδιος άνθρωπος αν γεννηθεί στο Cupertino του Palo Aldo στην California (Silicon Valley) και βλέπει όλα τα μυαλά του Stanford University, της IBM, Google, Apple, YouTube και άλλους τεχνολογικούς τιτάνες τότε υπάρχει μία μεγάλη πιθανότητα να σπουδάσει engineering και να ακολουθήσει τη συγκεκριμένη πεπατημένη. Κανένα από τα δύο φυσικά δεν είναι λάθος. Αντιθέτως και τα δύο είναι χρήσιμα. Το συγκεκριμένο παράδειγμα φυσικά το βλέπουμε και στις φιλίες και στους συγκάτοικους ενός π.χ φοιτητή (Ψ) όταν πηγαίνει για σπουδές. Αν ο φαύλος κύκλος των ανθρώπων γύρω του (Χ) διαβάζουν και μελετάνε τακτικά, είναι άριστοι μαθητές τότε ο φοιτητής (Ψ) παρασύρετε από τους μαθητές (Χ) και ακολουθεί τις ανάλογες γραμμές. Αν και εγώ ο ίδιος στο 90% της ζωής μου ακολουθώ τον αντίθετο δρόμο δεν διαφωνώ με αυτές τις γραμμές, καθώς οι άνθρωποι που ακολουθούν τις «γραμμές της ζωής» έχουν λιγότερα προβλήματα από αυτούς που πάνε ανάποδα στο ρεύμα.

Βασικές αρχές

Ο τρόπος που λειτουργούν οι βασικές αρχές είναι πολύ απλός αλλά χρειάζεται δουλειά. Το πρώτο βήμα που θα πρέπει να κάνετε είναι να «εισχωρήσετε» στα δομικά στοιχεία του θέματος και στους θεμελιώδεις κανόνες της ζωής ή του προβλήματος που σας απασχολεί. Από εκεί, ξαναχτίζετε ολόκληρο το «δέντρο της γνώσης», αναλύοντας ξανά βήμα προς βήμα όλα όσα οι άνθρωποι θεωρούν δεδομένα. Στην πορεία, πολλά από τα συμπεράσματα στα οποία, καταλήγετε θα είναι τα ίδια με τους άλλους ανθρώπους. Αλλά σε μερικές περιπτώσεις, μπορεί να συνειδητοποιήσετε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι έκαναν λάθος. Εκεί βρίσκετε χώρο για να καινοτομήσετε και να εκμεταλλευτείτε την ευκαιρία για να αυτοδημιουργήσετε κάτι καινούριο και επαναστατικό, όπως ακριβώς έκανε και ο Elon Musk.

Ουσιαστικά έτσι διαχωρίζεται και η επιστήμη. Η επιστήμη δεν είναι μια σειρά από συμπεράσματα για τον κόσμο. Είναι ένας τρόπος σκέψης και αντίληψης. Στην επιστήμη, η βαρύτητα ήταν κάτι το φανταστικό. Αργότερα μέσω της κβαντικής μηχανικής αναθεωρήσαμε αρκετές από τις απόψεις μας και φτάσαμε μέχρι το σήμερα. Οι επιστήμονες δεν ακολούθησαν την πεπατημένη αλλά αναγκάστηκαν να σπάσουν τους κανόνες της ζωής και μέσω του συστήματος «trial and error» κατέληξαν σε νέα συμπεράσματα και θεωρίες.

Ο τρόπος που λειτουργούν οι βασικές αρχές είναι φυσικά εξαντλητικός. Ίσως αυτός είναι και ένας ακόμη ένας λόγος που οι άνθρωποι δεν τον προτιμούν. Μην ξεχνάτε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν στη ζωή τους την άνεση. Στην άνεση μπαίνει και ο κανόνας του όσο λιγότερο το μυαλό μου κουράζεται, τόσο το καλύτερο. Στις βασικές αρχές πρέπει να αναθεωρήσετε όλα όσα έχετε μάθει ποτέ από την αρχή και αν κάνατε λάθος σε ένα τμήμα του δέντρου της γνώσης σας, τότε θα πρέπει να επανεξετάσετε ολόκληρη τη δομή του κλάδου που έχει τις ρίζες του σε αυτό το ελάττωμα. Υπάρχει πολλή δουλειά να κάνεις όταν ανακαλύπτεις ένα νέο πεδίο γνώσης, αλλά αυτό είναι το συναρπαστικό της υπόθεσης. Πιστέψτε με, είναι σπουδαίο να ανακαλύπτεις ξανά τον τρόπο με τον οποίο, λειτουργεί πραγματικά ο κόσμος. Έπειτα, χρειάζεται να είσαι ταπεινός για να συνειδητοποιήσεις ότι μπορεί πάντα να κάνεις λάθος. Νιώθεις σαν ένας νέος εφευρέτης που μόλις έφτιαξε ένα νέο δημιούργημα.

Το όφελος των βασικών αρχών σύμφωνα με τον Elon Musk

Η διαδικασία σκέψης των περισσότερων ανθρώπων δεσμεύετε μέσα από προηγούμενες του εμπειρίες. Είναι σπάνιο οι άνθρωποι να προσπαθήσουν να σκεφτούν κάτι με βάση τις βασικές αρχές. Συνήθως ακούς λόγια όπως: «Θα το κάνουμε έτσι, γιατί πάντα… έτσι γινόταν». Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι σωστό. Στη φυσική αυτό δεν ισχύει. Θα πρέπει να ξεκινήσετε από τις βασικές αρχές. Εξετάζετε το πρόβλημα και αν αυτό δεν βγάζει λύση τότε προχωράτε με την πεπατημένη.

Ο ιδρυτής της Apple και οραματιστής Steve Jobs ορθά τόνισε το εξής: Όταν μεγαλώσεις, έχεις την τάση να σου λένε ότι ο κόσμος είναι όπως είναι και η ζωή σου είναι όπως είναι. Προσπαθήστε να έχετε μια ωραία οικογενειακή ζωή, διασκεδάστε, εξοικονομήστε κάποια χρήματα, κάντε οικογένεια, αγοράστε σπίτι και αυτοκίνητο. Αυτή είναι μια πολύ περιορισμένη ζωή. Η ζωή μπορεί να είναι πολύ ευρύτερη μόλις ανακαλύψετε ένα απλό γεγονός. Τα πάντα γύρω σας που αποκαλείτε ζωή φτιάχτηκαν από ανθρώπους που δεν ήταν πιο έξυπνοι από εσάς. Μπορείτε να το αλλάξετε, μπορείτε να το επηρεάσετε, μπορείτε
να φτιάξετε τα δικά σας πράγματα που μπορούν να χρησιμοποιήσουν άλλοι άνθρωποι. Μόλις το μάθεις αυτό, δεν θα είσαι ποτέ ξανά ο ίδιος.

Κανείς δεν ξέρει τίποτα. Ούτε εγώ ούτε εσύ. Αυτό είναι το ωραίο της υπόθεσης. Μπορούμε να αμφισβητούμε τα πάντα και να δούμε μόνοι μας τις νέες λύσεις και ιδέες. Είτε αυτό ονομάζεται μεμονωμένο πρόβλημα, ή απλά ζωή. Αυτό σας επιτρέπει στη συνέχεια να καινοτομήσετε. Δυσκολεύεστε; Ε δεν χρειάζεται να φτιάξετε διαστημόπλοιο, ούτε αυτοκίνητο χωρίς οδηγό. Ξεκινήστε από τα απλά. Για παράδειγμα την μαγειρική. Γιατί να μπει αλάτι εκεί; Γιατί δυόσμο; Γιατί τρούφα; Πειραματιστείτε! Το πολύ – πολύ να μην τρώγεται το φαγητό. Ε και; Πλάκα δεν είχε;

Follow Vantagemag on Instagram to see the latest news