Πως να φτιάξεις μία πόλη που οι κάτοικοι της να την λατρεύουν

Του Ζανέττου Λουκά

Η Μπραζίλια, μια πολύ υποσχόμενη και φουτουριστική πόλη χτίστηκε στα υψίπεδα της Βραζιλίας στο εσωτερικό της χώρας. Η κατασκευή ξεκίνησε το 1956 και τελείωσε το 1960, όπου ολοκληρώθηκε πλήρως σε 41 μήνες, ένα εκπληκτικό επίτευγμα τότε, δεδομένης της κλίμακας και του μεγέθους του έργου.

Χρηματοδοτούμενος από την κυβέρνηση, ο κύριος σκοπός της οικοδόμησης της Μπραζίλια ήταν να δημιουργήσει μια νέα πρωτεύουσα, χτισμένη εξ ολοκλήρου από το μηδέν, εμπνευσμένη από τη μοντέρνα αρχιτεκτονική και την εφαρμογή του πολεοδομικού σχεδιασμού. Ίσως το μεγαλύτερο λάθος της Μπραζίλια είναι ότι είναι μια πολιτιστικά και ιδεολογικά λανθασμένη πόλη, που βασίζεται περισσότερο σε ευρωπαϊκά ιδανικά παρά σε βραζιλιάνικα.

Σε αντίθεση με την παλιά παράκτια πρωτεύουσα του Ρίο ντε Τζανέιρο, η Μπραζίλια προσπάθησε να ξεφύγει από την αποικιακή ιστορία της χώρας, εστιάζοντας στο μέλλον της Βραζιλίας. Υπό την καθοδήγηση του Lucio Costa, του κύριου πολεοδομικού σχεδιαστή, του Oscar Niemeyer, του κύριου αρχιτέκτονα και του Roberto Burle Marx, του κύριου σχεδιαστή τοπίου, αυτά τα τρία άτομα ώθησαν τα όρια του αστικού σχεδιασμού, κατασκευάζοντας σπουδαία επιτεύγματα ακόμη και για σήμερα.

Η Μπραζίλια ήταν στυλιζαρισμένη με καθαρές γραμμές, ορθολογικό σχεδιασμό και άφθονο χώρο. Στην πραγματικότητα τόσο πολύς χώρος, που σχεδιάστηκε όχι για τους πεζούς, αλλά αυστηρά για αυτοκίνητα αποκλειστικά με μεγάλους δρόμους και αυτοκινητόδρομους. Κατά μία έννοια, το αυτοκίνητο και οι τεχνολογικές του υποσχέσεις απέτυχαν στη Μπραζίλια, αποδεικνύοντας ότι οι πόλεις ευδοκιμούν με μέσα μαζικής μεταφοράς, τοπικές κοινότητες και χώρους μικτής χρήσης που περιλάμβαναν στέγαση, εμπόριο και δημόσια έργα μαζί. Αποφασίζοντας μεταξύ Ανάπτυξης Μικτής Χρήσης έναντι Ανάπτυξης Ζώνης, ο Costa επέλεξε την ανάπτυξη ζώνης. Θεωρητικά, η ζώνη χρησιμοποιείται για την προστασία υπαρχόντων κατοίκων, επιχειρήσεων ή για τη διατήρηση του «χαρακτήρα» μιας κοινότητας. Και οι δύο έννοιες όταν χρησιμοποιούνται κατάλληλα έχουν τα οφέλη και τα μειονεκτήματά τους. Η Μπραζίλια απέτυχε να χρησιμοποιήσει την ανάπτυξη ζώνης επειδή προώθησε ένα αποστειρωμένο περιβάλλον διαβίωσης που αποσυνδέει τους ντόπιους από τις κανονικές δραστηριότητες της καθημερινής ζωής στην πόλη.

Η Μπραζίλια θεωρείται ένα εξαιρετικό μέρος για εργασία, ωστόσο οι ντόπιοι διαμαρτύρονται για το ότι δεν έχουν δραστηριότητες και ζωή στον δρόμο. Οι ντόπιοι είναι γνωστοί για πτήσεις προς Σάο Πάολο ή Ρίο ντε Τζανέιρο τα σαββατοκύριακα. Οι κάτοικοι της ζουν μία θλιβερή πραγματικότητα. Η Μπραζίλια σχεδιάστηκε με μεγαλύτερη έμφαση στην αισθητική και το σχεδιασμό παρά στη δυνατότητα διαβίωσης. Ένα ελάττωμα που φάνηκε πολύ αργά.

Το πρόβλημα που βρίσκεται στην Μπραζίλια είναι ότι δεν είναι ολοκληρωμένη πόλη. Είναι όμορφο και αρχιτεκτονικό θαύμα, αλλά οι κάτοικοι έρχονται αντιμέτωποι με ένα ασυμβίβαστο περιβάλλον που μοιάζει περισσότερο με την «Πανεπιστημιούπολη» μιας τεχνολογικής εταιρείας ή την Disneyland. Το μάθημα που μπορεί να αντληθεί από τη Μπραζίλια είναι ότι το αποτέλεσμα του υπερβολικού σχεδιασμού καταστρέφει τις φυσιολογικές συνθήκες και συνήθειες των ανθρώπων. Μέσω της διαδικασίας δοκιμής και σφάλματος μπορούμε να προσδιορίσουμε τι λειτουργεί καλύτερα για ένα συγκεκριμένο περιβάλλον. Η Μπραζίλια αφήνει λίγα περιθώρια για ατομικότητα και φαντασία, βασικό συστατικό της ζωτικότητας μιας πόλης.

Η Μπραζίλια φυσικά δεν απέτυχε εντελώς. Ως πόλη χρησίμευσε ως μια τεράστια πηγή ελπίδας και υπερηφάνειας για τη χώρα. Αρχιτεκτονικά, η ταχύτητα με την οποία χτίστηκε η πόλη προηγήθηκε των προτύπων για το ρυθμό κατασκευής. Απέδειξε στον κόσμο τις δυνατότητες και την εφευρετικότητα των ανθρώπων της. Ταυτόχρονα, η Μπραζίλια προώθησε επίσης την ευαισθητοποίηση και την επέκταση στο εσωτερικό της χώρας και τις ευκαιρίες που θα μπορούσε να φέρει. Επί του παρόντος, η Μπραζίλια είναι από τις μεγαλύτερες πόλεις στον κόσμο. Η πόλη έχει ακόμα πολύ χρόνο για να αποδείξει ότι μπορεί να εξελιχθεί σε κάτι μεγαλύτερο. Κάτι που μπορεί να αποδείξει πώς πρέπει να χτίζονται μελλοντικά οι πόλεις και το πιο σημαντικό, κάτι που οι άνθρωποι τις κάθε πόλεις θα μπορούν να ονομάσουν «δικές τους».

ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ NEWSLETTER ΜΑΣ
Για να λαμβάνετε κάθε εβδομάδα στο email σας τα καλύτερα άρθρα του VANTAGEMAG.COM