Μικρές, σχολικές ιστορίες

1953. Α ́τάξη του Β ́Δημοτικού (Μαντζούριου) Σχολείου Αγίας Ζώνης Αμμοχώστου. Τότε με το κοντοπαντέλονο. Δίχως χαρτζιλίκι. Λέξη άγνωστη στους περισσότερους. 45 – 50 μαθητές, μαθήτριες σε μια τάξη. Στα θρανία με 4 – 5 παιδιά. Με μια δασκάλα. Πράγμα αδιανόητο σήμερα. 68 χρόνια πέρασαν. Και όμως θυμόμαστε με σεβασμό όλους τους δασκάλους μας. Γιατί ήταν πραγματικοί δάσκαλοι.

Του Μιχαλάκη Τσαππαρίλα

Έκαναν τη δουλειά τους με πολλή αγάπη. Έδιναν όλο τον χρόνο και τον εαυτό τους στα παιδιά. Και εμείς, νιώθοντας το και ζώντας το καθημερινά, τους ανταποδίδαμε το σεβασμό και προσπαθούσαμε να μάθουμε όσο περισσότερα μπορούσαμε. Να γίνουμε άνθρωποι στη κοινωνία. Να κτίσουμε ένα καλύτερο μέλλον. Να ξεφύγουμε από τη φτώχεια.

Κύριος Χρίστόδουλος Χωματάς, κ. Νέαρχος Ιερείδης, κυρία Πολυξένη Νικολάου-Αντωνίου, κ.Πρόδρομος Ακύλας (διευθυντής) και κ. Μιχάλης Πουργουρίδης.

Ποιοι ήταν αυτοί οι Άνθρωποι, που μας δίδασκαν, μας ενέπνεαν και μας οδηγούσαν στον σωστό δρόμο; Τότε ξέραμε πως ήταν απλά οι δάσκαλοι μας. Σήμερα όμως ρωτήσαμε, διαβάσαμε και μάθαμε για αυτούς.

Χριστόδουλος Χωματάς. Αγωνιστής στα Οκτωβριανά του 1931. Τότε που ο λαός ξεσηκώθηκε και απαιτούσε Ένωση με την Ελλάδα. «Ήταν ένας από τους ηγέτες της εξέγερσης στη Γιαλούσα. Συνελήφθη και παρέμεινε υπό κράτηση στον αστυνομικό σταθμό στο Βαρώσι.

Χρόνια μετά ο Ονούφριος Παπαμιχαήλ πήγε στον αστυνομικό σταθμό Αμμοχώστου όπου κρατούσαν το φίλο του τον Χωματά. Ζήτησε από τον αστυνόμο Τήλλυρο να επιτρέψει επίσκεψη και όντως κάλεσε το Χωματά να συναντήσει το φίλο του, μόλις τον είδε τον αποπήρε γιατί ήταν μικρόσωμος και ο Χωματάς του απάντησε: Δεν έχει κύριε σημασία το ύψος του σώματος, αλλά το ύψος του φρονήματος. Κι ο Τήλλυρος διέταξε να μεταφερθεί αμέσως στο κελί του.

Η απάντηση του Χρ.Χωματά απέδιδε το πνεύμα του επαναστατικού αναβρασμού των Οκτωβριανών του ’31. Το πνεύμα των Οκτωβριανών που αποτελεί ιστορικό τεκμήριο του φιλότιμου μιας εποχής, ενός πάμφτωχου και καταπιεσμένου λαού που διεκδικούσε την τιμή του ανθρώπου και τη λευτεριά της πατρίδας του.» (από άρθρο του Γιάννη Σπανού).

Αποτέλεσμα αυτής της δράσης ήταν ο κύριος Χωματάς να μένει απροβίβαστος επαγγελματικά. Του στερούσαν προαγωγές! Μετά την ανεξαρτησία φυσικά και με τα χρόνια υπηρεσίας έγινε διευθυντής. Του ήταν αρκετό να διδάσκει τα μικρά παιδιά που τόσο πολύ αγαπούσε.

Ο νεαρός τότε και πολύ δραστήριος κύριος Νέαρχος Ιερείδης ήταν από τους πρώτους, αν όχι ο πρώτος που οργάνωσε μαντολινάτα από μαθητές της 4ης, 5ης και 6ης τάξης του δημοτικού σχολείου στον Λάξη Αμμοχώστου. Και έδιναν συναυλίες τόσο στη πόλη μας όσο και στη Λευκωσία και αλλού. Νοείται, ότι δούλευε εκτός ωραρίου. Δωρεάν. Ούτε και για τη βενζίνη του δεν πήρε ποτέ επίδομα. Και όχι μόνο αυτό. Όπου δούλεψε είχε ομάδα γυμναστικής που έκανε κάθε χρόνο εντυπωσιακές επιδείξεις. Η αγάπη του για τους νέους ήταν τόσο μεγάλη, που πολλές φορές μετέφερε τους μαθητές του με το αυτοκίνητό του στα μαθήματα μουσικής ή στη μαντολινάτα. Μιλούμε φυσικά αρκετά χρόνια μετά από εμάς. Είχε σαν αρχή του το ρητό. «Νους υγιής εν σώματι υγιή» Σήμερα στο 90ον έτος της ηλικίας του ζει στη ενορία Σταυρού, στο Στρόβολο, όπως τότε, στην αγαπημένη του Αμμόχωστο. Θυμάται πολύ καλά τους μαθητές, τους συναδέλφους και τη ζωή στη προδομένη πόλη μας.

Η δασκάλα μας κυρία Πολυξένη Ν. Αντωνίου μια γλυκιά γυναίκα ιδιαίτερα αγαπητή, με πολλή υπομονή. Ευγενική, καλοσυνάτη και κάποτε αυστηρή. Ποτέ δεν ήταν εύκολο να δουλεύεις όλη μέρα με 45 – 50 παιδιά. Κάποια από αυτά δεν είχαν να φάνε ή κρύωναν το χειμώνα. Αγαπούσε πολύ τη δουλειά της, καθώς επίσης και τα παιδιά.

Γέννημα και θρέμμα της Αμμοχώστου προσδιορίστηκε στο Ριζοκάρπασο γύρω στο 1932, στη Περιστερωνοπηγή και ακολούθως στο Μαντζούρειο, όπου δίδασκε πολλά χρόνια. Κάπου εκεί κοντά ήταν το σπίτι της. Θυμούμαι, γιατί ο γιός της Αιμίλιος ήταν συμμαθητής μου και κάποτε πήγαινα εκεί. Δυστυχώς τον έχασε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα κοντά στις Κλαψίδες. Της στοίχισε πάρα πολύ. Βρήκε διέξοδο στο κέντημα με σταυροβελονιά κάτι που την κρατούσε απασχολημένη μέχρι το τέλος της ζωής της στα 94 χρόνια της.

Εκτός από τη διδασκαλία η κυρία Πολυξένη είχε συμμετοχή σε πάρα πολλές εκδηλώσεις της πόλης μας. Ανθεστήρια, Γιορτή του πορτοκαλιού, Χριστουγεννιάτικες γιορτές στα σχολεία. Πάντα πρωτοπόρα. Ήταν ενεργό μέλος της Φιλοπτώχου και του Λυκείου Ελληνίδων. Κάποια περίοδο πήγε στο Λονδίνο και δίδαξε στο σχολείο της Παροικίας μας. Είχε ένα μοναδικό τρόπο να συμπαραστέκεται και να λύνει τα οποιαδήποτε προβλήματα αντιμετώπιζαν οι μαθητές της ή ο απλός κόσμος.

Ο διευθυντής μας ο αυστηρός μα δίκαιος κύριος Πρόδρομος Ακύλας. Σχεδόν πάντα κυκλοφορούσε με μια ρήγα, χάρακα, στα χέρια. Αν άκουγε φασαρία στη

τάξη ερχόταν μέσα και τιμωρούσε τους άτακτους. Άνοιγες τη παλάμη και έπαιρνες αναλόγως. Φυσικά πονούσες. Όμως δεν το ξανάκανες. Γιατί ήξερες πως η τιμωρία θα ήταν χειρότερη. Και κανένας δεν διαμαρτυρόταν. Ούτε βέβαια και οι γονείς τολμούσαν να εμφανιστούν στο σχολείο για να ζητήσουν τον λόγο.Όταν περνούσε από εκεί ο κύριος Ακύλας όλοι σηκώνονταν και στέκονταν σε στάση προσοχής ή κάποιοι έκαναν υπόκλιση. Κυρίως από σεβασμό. Ίσως κάποιοι από φόβο.

Ο κύριος Μιχάλης Πουργουρίδης εκτός των άλλων μας δίδασκε και μουσική. Ήταν ψάλτης και καλός ζωγράφος. Δούλεψε σε όλα σχεδόν τα κοκκινοχώρια. Ήσυχος άνθρωπος χαμηλών τόνων. Πατέρας 4 παιδιών, εκ των οποίων 3 καθηγητές. Πέθανε στη Λεμεσό σε ηλικία 78 ετών. Δάσκαλος μας στη Στ ́ τάξη της Δ ́
Αστικής Σχολής, που τότε στεγαζόταν στην οδό 28ης Οκτωβρίου, ήταν ο Γεώργιος Κουλουμπρίδης, Τομεάρχης της ΕΟΚΑ στην πόλη μας. Μια μέρα στηθήκαμε στα κάγκελα του σχολείου όλοι οι μαθητές της μεγάλης τάξης. Κρατούσαμε πέτρες και όταν πέρασαν κάποια στρατιωτικά οχήματα με Άγγλους στρατιώτες, τους πετροβολούσαμε. Μπήκε ένας Άγγλος αξιωματικός στη τάξη και ρωτούσε ποιοί έριξαν τις πέτρες. Κανένας μας δεν έβγαλε τσιμουδιά. Την επομένη ο αγαπητός μας δάσκαλος δεν ήλθε στο σχολείο. Βγήκε αντάρτης στα βουνά. Ήταν καταζητούμενος. Μετά το τέλος του αγώνα έγινε τυπογράφος. Δυστυχώς πέθανε στην Κρήτη, όπου βρισκόταν για διακοπές.

Στο Γυμνάσιο – Λύκειο η κατάσταση ήταν περίπου η ίδια. Ομοιόμορφη στολή και πηλίκιο με το σήμα Β.Γ.Α. Το φορούσαμε με καμάρι. Εδώ φυσικά δεν υπήρχε η σωματική τιμωρία. Είχαμε όμως τους παιδονόμους. Είχαμε μέρες και ώρες που μπορούσαμε να πάμε σινεμά. Οι παιδονόμοι κυκλοφορούσαν στη πόλη και μας αστυνόμευαν. Αν έβρισκαν κάποιον να παρανομεί, να μην φορά πηλίκιο ή να καπνίζει τότε έκανε αναφορά και ο παραβάτης εισέπραττε την ανάλογη ποινή. Εδώ μπορούσαμε να μιλήσουμε σε κάποιους καθηγητές με το μικρό τους όνομα. Ττόμης, Τζίμης κτλ. Μιλούσαμε άνετα μαζί τους για διάφορα θέματα. Υπήρχε ο ανάλογος σεβασμός και αγάπη. Αυτοί ήταν οι Δημοδιδάσκαλοι της τότε εποχής. Σεβαστοί και κυρίως αγαπητοί.

Σήμερα με λύπη παρακολουθούμε τα όσα θλιβερά συμβαίνουν στη Παιδεία μας. Υπουργός σε λάθος θέση. Κάποιοι ανώτεροι Λειτουργοί, που χαράζουν πολιτική δεν μπορούν να προσφέρουν όσο πρέπει. Συχνές οι συγκρούσεις ανάμεσα στους εκπαιδευτικούς και το Υπουργείο Παιδείας. Οι ηγεσίες των εκπαιδευτικών ενδιαφέρονται κυρίως για τα οικονομικά θέματα παρά τα παιδαγωγικά. Κομματικά υποχείρια, υπακούουν στις κομματικές εντολές. Τώρα με την πανδημία και τα προβλήματα που αυτή δημιουργεί βλέπουμε τις αρνητικές αντιδράσεις τους. Ο κόσμος και οι μαθητές βλέπουν και κρίνουν. Και φυσικά ο σεβασμός πάει περίπατο. Για αυτό τελειώνουμε με κάτι που έγραψε στα ΜΚΔ η αγαπητή, βραβευμένη και σεβαστή δασκάλα κυρία Αγγέλα Καϊμακλιώτη:

«Οι υπουργοί και οι πολιτικοί έρχονται, φεύγουν και ξεχνιούνται. Δεν ανήκουν στην εκπαιδευτική οικογένεια. Τα σχολεία όμως, οι μαθητές και οι μαθήτριες, η διδασκαλία τους, είναι η δικιά μας δουλειά, η δικιά μας ευθύνη, η δικιά μας οικογένεια».

Follow Vantagemag on Instagram to see the latest news