Μία υπόκλιση στο ήθος σας – Του Αντώνη Ζορπά

Ένα όνομα που δε θα ξεχάσουμε από το πρόσφατο παγκόσμιο κύπελο είναι ο Χατζίμε Μοριγιάσου, ο οποίος είναι η αφορμή για το άρθρο. Η μεγάλη υπόκλιση του Ιάπωνα προπονητή της εθνικής ομάδας της Ιαπωνίας μετά τον αποκλεισμό της, από την επόμενη φάση του θεσμού, αλλά και η συμπεριφορά των φιλάθλων της χώρας αυτής, οι οποίοι δεν αποχωρούσαν αμέσως μετά τη λήξη του αγώνα έχουν χαραχθεί στη μνήμη μου.

Στο πλέον πιο αμφισβητούμενο από κάθε άποψη παγκόσμιο κύπελο θα μείνουν χαραγμένα στη μνήμη μου η νίκη και η ανωτερότητα του Λιονέλ Μέσι που σήκωσε το παγκόσμιο Κύπελλο και η Κουλτούρα της Ιαπωνίας για άλλη μια φορά. Μια γιορτή του πλέον δημοφιλέστερου αθλήματος η οποία φέρει πέραν των 50 σκιωδών αποχρώσεων του χρήματος, σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ του NETFLIX για τον τρόπο που αυτό αποφασίσθηκε να διεξαχθεί στη συγκεκριμένη χώρα, τον τεράστιο αριθμό θανάτων που καταγράφηκαν κατά την κατασκευαστική περίοδο, τα προγράμματα «Αειφόρου ανάπτυξης» που εφαρμόσθηκαν συμπεριλαμβανομένου και της περιβαλλοντικής προστασίας και πολλά άλλα. Από περιβαλλοντικής άποψης κάτι που δεν γνωρίζει ο κοινός θνητός φίλαθλος του αθλήματος είναι ότι, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα ενός ποδοσφαιρικού αγώνα είναι τόσο μεγάλο που αποτελεί ένα από τα δυσκολότερα και δυσεπίλυτα προβλήματα διαχείρισης αλλά και ελέγχου του.

Η μεγάλη υπόκλιση του Ιάπωνα προπονητή μπορεί να ερμηνευθεί ποικιλοτρόπως. Αφενός μεν ευχαρίστησε τους πάντες για την παρουσία τους στα γήπεδα του Κατάρ και αφετέρου ίσως ζήτησε και μία μεγάλη συγνώμη από τους συμπατριώτες τους διότι αποκλείστηκαν (και αυτό, λόγο του ότι πιθανόν να αισθάνθηκε ντροπή). Στη χώρα της άπω Ανατολής έχουν μεγάλο το αίσθημα της ντροπής παρά αυτό της αμαρτίας. Για το λόγο αυτό οι φίλαθλοι της Ιαπωνίας μετά από κάθε αγώνα έμεναν μέχρι τέλος και καθάριζαν τα γήπεδα από τα περιττώματα που άφηναν όλοι οι υπόλοιποι. Διευκόλυναν το έργο των συνεργείων καθαρισμού διότι απλά το θεωρούν υποχρέωση τους. Θεωρούν υποχρέωση να εφαρμόσουν σε κάθε γεωγραφικό μήκος και πλάτος του πλανήτη αυτά για τα οποία έχουν εκπαιδευτεί. Θεωρούν ντροπή να μην το πράξουν. Έχουν βλέπετε εκπαιδευτεί από νεαρή ηλικία σε θέματα περιβαλλοντικής συμπεριφοράς κάτι που όλοι εμείς έχουμε σε υψηλά φωνήεντα.

Στο δικό μας σύστημα εκπαιδευόμαστε και διδασκόμαστε για τις 10 εντολές του Μωυσή και αν τις παραβούμε αποτελεί «θανάσιμο» αμάρτημα. Σε καμία από αυτές τις 10 εντολές δεν υπάρχει το «ου ρυπαίνεις» ή το «ου προσβάλεις». Αλήθεια, σε πιο γήπεδο ποδοσφαίρου ή μπάσκετ οι δικοί μας φίλαθλοι έκαναν κάτι παρόμοιο, παράμειναν δηλαδή μετά τη λήξη του αγώνα και καθάρισαν τις αμαρτίες τους.
Οι Ιάπωνες διδάσκονται μαθήματα καλής συμπεριφοράς, περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και συνείδησης και πολλά άλλα. Διδάσκονται και εκπαιδεύονται ότι εάν δεν πράξουν το σωστό και το ορθολογιστικό να αποτελεί ντροπή παρά αμαρτία, για τους ίδιους, ένα συναίσθημα που μάλλον δεν διακατέχει ιδιαίτερα το δικό μας λαό. Έχουν ένα κωδικοποιημένο ηθικό κώδικα, κάτι δηλαδή σαν το τελετουργικό των Σαμουράι, «το χαρακίρι», ένας κώδικας ο οποίος καθιερώθηκε ως μία μοναδική διέξοδος σε περίπτωση ήττας ή ατίμωσης τους.

Μια κωδικοποιημένη ηθική συμπεριφορά η οποία έχει βαθιά τις ρίζες της στην εκπαίδευση και στο εκπαιδευτικό τους σύστημα. Μια τέτοια καινοτόμα κωδικοποιημένη ηθική συμπεριφορά θα έπρεπε να διδάσκετε σε όλα σχολεία της Κύπρου. Είναι παράλογο και συνάμα παράδοξο να κοκορευόμαστε (ο εκάστοτε πολιτικός προϊστάμενος του Υπουργείου Παιδείας) ότι κερδίζουμε περιβαλλοντικά βραβεία στην εκπαίδευση και την ίδια στιγμή η χώρα μας (άρα και οι μαθητές μας, τα παιδία μας) να είναι στις πρώτες ρυπογόνες χώρες της Ευρώπης. Θυμίζει η όλη μας εικόνα μια κατάσταση σουρεαλισμού. Για να το διαπιστώσετε αυτό περάστε έξω από ένα σχολείο και θα αντιληφθείτε πόσο πλαστικό πεταγμένο υπάρχει, περάστε να δείτε τις κερκίδες ενός γηπέδου (ή ακόμα και έξω από αυτό) μετά από λήξη ενός αγώνα ποδοσφαίρου, μπάσκετ ή αντισφαίρισης και θα διαπιστώσετε το επίπεδο της δικής μας περιβαλλοντικής συμπεριφοράς. Θεωρώ ντροπή ή ακόμα και αμαρτία (κατά την ορθόδοξη πίστη) να μη θέλουμε να αλλάξουμε το εκπαιδευτικό μας σύστημα και ταυτόχρονα και τη συμπεριφορά μας. Θεωρώ ντροπή ή ακόμα και αμαρτία να προσκολλούμε πάνω σε καγκελόπορτες και σε συνδικαλιστικές οργανώσεις, τα μέλη των οποίων πιθανόν να έχουν προσωπικές πολιτικές ατζέντες (ή ακόμα να μη θέλουν) και αρνούνται να υιοθετήσουν καινοτόμες εκπαιδευτικές τεχνικές και πρακτικές. Οι Ιάπωνες γίνονται γνωστοί για τις περιβαλλοντικές τους δράσεις σε διεθνή τουρνουά, προβάλλοντας με τον καλύτερο τρόπο μια κωδικοποιημένη ηθική συμπεριφορά, ενώ εμείς γινόμαστε γνωστοί ως η πρώτη χωρά στην παραγωγή αποβλήτων και μία από τις χώρες που δεν έχει υποχρεωτικό μάθημα την περιβαλλοντική εκπαίδευση
ή μαθήματα καλής συμπεριφοράς και παραμένει καθηλωμένη σε ένα μοντέλο που δε σε αφήνει να σκεφτείς πολύ έξω από του κουτί και χωρίς να έχει ιδιαίτερο μέλλον.
Εγώ νιώθω περισσότερο ντροπή γι’ αυτά τα επιτεύγματά μας παρά αμαρτία.