Ήμασταν φρόνιμοι το 2022;

Καθόλου. Δεν ξέρω καν αν μπορεί το παγκόσμιο σύνολο ποτέ να νιώσει «φρόνιμο». Εκτός αν γίνει κάτι βαρβάτο εκτός ανθρωπότητας. Αν πέσει π.χ. μετεωρίτης και χεστούμε όλοι, τότε ίσως να βάλουμε μυαλό. Το είδαμε στην αρχή της πανδημίας πως είμασταν όλοι. Μόλις ξεθαρρέψαμε λίγο αρχίσαμε αυτά που αφήσαμε στη μέση. Δεν βάζει μυαλό ο άνθρωπος από μόνος του και πολλές φορές θα ήθελα να μάθω ποιο Θεό φοβάται.

Από τον Ζανέττο Λουκά

Επιμέλεια Εξωφύλλου: Κώστάκης Μούσιης

Θα ξεκινήσω μ’ αυτό.

Το μισό από το κακό που γίνεται στον κόσμο γίνεται από ανθρώπους που θέλουν να αισθανθούν σπουδαίοι. Δεν έχουν την πρόθεση να κάνουν κακό. Αλλά το κακό δεν τους απασχολεί.
T. S. Eliot

Μία γεμάτη χρονιά έφυγε. Μία χρονιά που τα είχε όλα. Όπως και κάθε χρόνο έναν πόλεμο τον είχε. Ξεκινάμε απ’ αυτό. Μόνο που αυτός ήταν στο «σπίτι μας». Στην ήπειρο μας. Λες και παίζει ρόλο αυτό. Ένας πόλεμος γεμάτος βαρβαρότητα, θανάτους, όπλα, απειλές, προσφυγιά, εκδιωγμούς και αβεβαιότητα σε όλους αυτούς που τον έζησαν αλλά και σε εμάς που παρακολουθούμε το έργο αυτό από τις smart συσκευές μας. Η αλήθεια είναι ότι δεν θέλω να κάνω ανασκόπηση χρονιάς. Μασημένη καραμέλα, άγευστη χωρίς νόημα να κάτσω να λέω τι κακά έκανε ο άνθρωπος σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Γεννιόμαστε κακοί ή καλοί;

Πολλές φορές αναρωτιέμαι από πού πηγάζει η ανθρώπινη κακία; Αφού όλοι πιστεύουμε ότι είμαστε καλοί άνθρωποι τότε γιατί προκαλούμε τόσα πολλά και μεγάλα κακά; Μιας και φέτος ως ανθρωπότητα τα κάναμε μαντάρα με πολέμους και ουτοπικές κατακτήσεις για χάρη οικονομικών συμφερόντων ας μιλήσουμε λίγο για την ηθική μας.

Είναι οι άνθρωποι εγγενώς καλοί ή κακοί;

Πολλοί από εμάς νιώθουμε υποχρεωμένοι να είμαστε ενημερωμένοι με τα τρέχοντα γεγονότα, αλλά αυτές τις μέρες νιώθουμε ότι γίνεται όλο και πιο δύσκολο να διαβάζουμε τις ειδήσεις. Αν και είναι πιο εύκολο από ποτέ για εμάς να βρούμε τις ειδήσεις, είναι δύσκολο να το λάβουμε διανοητικά. Ξέρετε είναι συναισθηματικά κουραστικό να βλέπεις καθημερινά όλο το τραύμα και την καταστροφή στον κόσμο να περνάει μέσα σου. Ίσως και άσκοπο. Άντε και ενημερώθηκα ότι στη Σουμάτρα περνάει τυφώνας. Μπορώ να κάνω κάτι εκτός από την ενημέρωση;

Προσωπικά δεν επιτρέπω στον εαυτό μου να λαμβάνω ενημερώσεις ειδήσεων το πρωί ή ενώ είμαι στη δουλειά, γιατί ξέρω ότι είναι πιθανό να με στενοχωρήσουν. Εάν κάνω κλικ σε αυτήν την ειδοποίηση σχετικά με την κρίση, τον πόλεμο, την ακρίβεια ή τον νέο νόμο για τις αμβλώσεις, τότε δεν θα είμαι καλά για το υπόλοιπο της ημέρας.
Υπάρχει πολύ κακό στον κόσμο γιατί οι άνθρωποι είναι διεφθαρμένοι. Δεν με πιστεύετε; Δεν είπα ότι είναι εγκληματίες. Ρίξτε όμως σε ένα άνθρωπο λίγα χρήματα και δύναμη, ανακατέψτε τα με λίγη ανασφάλεια και κόμπλεξ και έχετε έναν υποψήφιο πρόεδρο που σύντομα θα διεκδικήσει την Προεδρία… για το καλό των πολιτών του.
Μήπως όλα αυτά που ακούμε καθημερινά γίνονται επειδή υπάρχει το κακό μέσα σε όλους μας; Είναι οι άνθρωποι εγγενώς κακοί; Ή μήπως υπάρχει καλοσύνη σε όλους, ακόμα και στους κακούς; Αν κοιτάξετε τι υπάρχει βαθιά μέσα μας, αφαιρώντας οτιδήποτε μας έχουν μάθει να είμαστε καλοί πολίτες του κόσμου, είμαστε από τη φύση μας κακοί;

Εξώφυλλο περιοδικού VOLT Δεκέμβριος 2022 – Επιμέλεια Εξωφύλλου: Κώστάκης Μούσιης

Συμμεριστείτε μαζί μου τα παρακάτω…

– Αισθανόμαστε χάλια για έναν άστεγο, αλλά δεν θα του δώσουμε χρήματα γιατί υπάρχει περίπτωση «να τα χρησιμοποιήσει για αλκοόλ ή ναρκωτικά».
– Καταδικάζουμε τους βιασμούς ως μέγα έγκλημα, αλλά μετά ρωτάμε
τι φορούσε η γυναίκα (ή αν ήταν μεθυσμένη) σε μια προσπάθεια να δικαιολογηθεί το έγκλημα.
– Κάνουμε δωρεές σε φιλανθρωπικούς σκοπούς, αλλά θέλουμε οι άνθρωποι να γνωρίζουν ότι το κάνουμε.
– Είμαστε φιλικοί με τους ανθρώπους του κοινωνικού μας κύκλου, αλλά συμπεριφερόμαστε σαν μαλάκες στην σερβιτόρα που έκανε ένα λάθος στο εστιατόριο με το φαγητό μας.
– Τρέχουμε σαν μανιακοί για να σώσουμε έναν σκύλο, αλλά συμβάλλουμε στη σφαγή πολλών άλλων ζώων που προορίζονται για τα πιάτα του δείπνου μας.
– Πηγαίνουμε σε πεζοπορίες στην ύπαιθρο και στην παραλία για να απολαύσουμε το δώρο της φύσης, αλλά ταυτόχρονα καταστρέφουμε αυτό που αγαπάμε ρίχνοντας σκουπίδια στους δρόμους και δεν δείχνουμε καθόλου σεβασμό προς το περιβάλλον και τον πλανήτη.
– Επιλέγουμε σε ποιους ανθρώπους θα μιλήσουμε και πως θα μιλήσουμε. Για παράδειγμα συναντώ έξω από το σπίτι μου τον κύριο τάδε και του μιλάω με ευγενή τρόπο στον πληθυντικό με όλους τους καθωσπρεπισμούς και μόλις γυρνάω στον κήπο που εργάζεται ο Ινδός εργάτης του φωνάζω και του μιλώ υποβιβάζοντας κάθε είδος ανθρωπιάς που κατέχει.


Αυτά τα λίγα σενάρια βασίζονται πάνω σε ένα «κανονικό» συμπονετικό άτομο. Δεν βάζω καν στη συζήτηση αυτούς που είναι κατάφωρα κακοί, τους νταήδες τους διακινητές ανθρώπων, ναρκωτικών, όπλων, τους βιαστές και δολοφόνους του κόσμου.
Με όλο αυτό το κακό, μπορεί να είναι εύκολο να συμπεράνουμε ότι η ανθρώπινη φυλή έχει μια έμφυτη τάση να κάνει λάθος. Κάποιος θα μπορούσε ίσως να κάνει εξίσου καλό από μια περίπτωση που είμαστε φυσικά καλοί όμως επιλέγουμε να δούμε αυτό που θέλουμε να πιστέψουμε.
Ποιό είναι λοιπόν; Μπορούμε ενδεχομένως να έχουμε και το καλό και το κακό βαθιά ενσωματωμένα μέσα μας; Μήπως κάποιοι από εμάς έχουν περισσότερα από τη μία ποιότητα από την άλλη;
Γεννιόμαστε ουδέτεροι, αλλά η αδυναμία μας αλλά και οι προσωπικές καταστάσεις της βιωματικής μας ζωής ζυμώνουν τον άνθρωπο μέσα μας. Αυτό σημαίνει ότι επηρεαζόμαστε εύκολα να ταλαντευόμαστε προς τη μία ή την άλλη πλευρά.
Τα πράγματα δεν είναι πάντα ασπρόμαυρα και δεν χρειάζεται να κατηγοριοποιούμε τον εαυτό μας και να αποφασίζουμε αν είμαστε από τη φύση μας καλοί ή κακοί, γιατί η πιο λογική, αλλά και απλή, απάντηση είναι ότι δεν είμαστε το ένα ή το άλλο. Δεν υπάρχει συντριπτική ποσότητα καλού ή κακού που κρύβεται μέσα μας. Υπάρχει αδυναμία. Και αυτή είναι η ιδιότητα που καθορίζει την ηθική μας. Μπορεί ένα παιδί να γεννηθεί κακό; Η μήπως ο λανθασμένος τρόπος ανατροφής εξηγεί γιατί το αγγελούδι γίνεται μεγαλώνοντας διάβολος; Υπάρχει ένας συνδυασμός βιολογίας και ανατροφής στην εξήγηση των κακών πράξεων των ατόμων. Είναι εφικτό να θεραπεύσουμε το κακό; Η κοινωνία πρέπει να τρέφει αισθήματα για εκείνους που τη στερούνται; Το αν είναι σωστό να θεραπεύεται κάποιος για κάτι που δεν θεωρείται ακόμα αρρώστια, παραμένει αναπάντητο.