Βοτανικός Κήπος Τροόδους: Ένας ανεκτίμητος θησαυρός

Η ομορφιά της κυπριακής φύσης μαζεύτηκε μέσα στην καρδιά της οροσειράς του Τροόδους με πρωταρχικό στόχο την προστασία, τη διατήρηση, την παρουσίαση και ανάδειξη της βοτανικής κληρονομιάς της Κύπρου. Το αποτέλεσμα ωστόσο ήταν μοναδικό, αφού δημιουργήθηκε βοτανικός κήπος που μπορεί να λειτουργεί παράλληλα ως χώρος έρευνας, επιμόρφωσης και αναψυχής και ως μέσο αποκατάστασης ενός σημαντικού μέρους του Μεταλλείου Αμιάντου.

Ο Βοτανικός Κήπος Τροόδους «Α.Γ. Λεβέντης» δημιουργήθηκε από το Τμήμα Δασών του υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, στις παρυφές του παλαιού Μεταλλείου Αμιάντου, μέσα στα όρια του Εθνικού Δασικού Πάρκου Τροόδους, σε υψόμετρο 1.400 μέτρων. Εκτεινόμενος σε έναν πανέμορφο χώρο, ο Κήπος, που εγκαινιάστηκε τον Μάιο του 2010, έχει ως περιοχή αναφοράς την ευρύτερη οροσειρά του Τροόδους και περιλαμβάνει κυρίως ιθαγενή, αλλά και μερικά επιλεγμένα ξενικά και καλλιεργούμενα φυτά. Οι εργασίες για τη δημιουργία του Κήπου άρχισαν το 2004, με την αναπαλαίωση του κτηρίου του μεταλλείου για χρήση του ως Κέντρου Επισκεπτών και ως γραφείου. Ο εμπλουτισμός του Κήπου με νέο υλικό είναι συνεχής και η επέκτασή του αναμένεται να συνεχιστεί. Υπολογίζεται ότι η συνολική έκτασή του θα φτάσει περίπου στα 30 στρέμματα. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι το Ίδρυμα Αναστάσιος Γ. Λεβέντης εισέφερε, μέχρι σήμερα, ποσό που ξεπερνά τις €350.000 για τη δημιουργία και λειτουργία του Κήπου.

Ο Βοτανικός Κήπος βρίσκεται υπό τη διαχείριση του Τμήματος Δασών και στελεχώνεται μόνιμα με καταρτισμένο δασικό προσωπικό, καθώς και με έκτακτο ωρομίσθιο προσωπικό, ανάλογα με τις ανάγκες. 

Το Τμήμα Δασών, με τη δημιουργία του Βοτανικού Κήπου, έθεσε ως κύριους στόχους την προστασία και διατήρηση απειλούμενων ειδών φυτών, την ανάπτυξη ερευνητικών προγραμμάτων σε θέματα χλωρίδας και φυτοκοινωνιολογίας, τη διαφώτιση του κοινού, την εκπαίδευση ομάδων παιδιών όλων των ηλικιών, την αύξηση των ευκαιριών αναψυχής και την ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος. 

Ο Κήπος, ως ένας ζωντανός Οργανισμός, δραστηριοποιείται με σκοπό την πιο αποτελεσματική λειτουργία και αναβάθμισή του. Συμμετέχει σε ευρωπαϊκά προγράμματα (π.χ. LIFE+) και συνεργάζεται με διάφορα πανεπιστήμια για δράσεις διατήρησης, όπως η εγκατάσταση απειλούμενων φυτών σε βοτανικούς κήπους και η δημιουργία τράπεζας διατήρησης γενετικού υλικού σπάνιων φυτών, καθώς και φυτών που κινδυνεύουν από την κλιματική αλλαγή και τις πυρκαγιές. Τα σπέρματα, αφού υποστούν ειδική επεξεργασία, φυλάσσονται σε χαμηλές θερμοκρασίες και μπορούν να διατηρηθούν μέχρι και 200 χρόνια.

check in cyprus

Τι περιλαμβάνει ο Βοτανικός Κήπος

Ο Βοτανικός Κήπος Τροόδους «Α.Γ. Λεβέντης» περιλαμβάνει Τμήμα Ενδημικών Φυτών, Τμήμα Παρόχθιας Βλάστησης, Τμήμα Αρωματικών και Παραδοσιακών Φυτών Κήπου, Τμήμα Σπάνιων και Απειλούμενων Φυτών, Τμήμα Παραδοσιακών Γεωργικών Φυτών, Τράπεζα Σπερμάτων, Δενδρώνα, Βοτανολόγιο και Κέντρο Επισκεπτών. Σήμερα, στον Κήπο υπάρχουν περίπου 500 είδη φυτών, αλλά στο μέλλον ο αριθμός αυτός θα ξεπεράσει τα 1.000 είδη.

Στον Κήπο υπάρχουν, επίσης, δύο μικρές λίμνες για την παρόχθια βλάστηση, σημείο με τηλεσκόπιο για θέα προς την Πιτσιλιά και την ανατολική πλευρά του Τροόδους, υπαίθριος χώρος δραστηριοτήτων που μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως μικρός εκδρομικός χώρος, δίκτυο πεζοδρόμων με σήμανση, παγκάκια, βρύσες, χώροι στάθμευσης, χώροι υγιεινής κ.ά.

Πιο κάτω, περιγράφονται με συντομία, ένα προς ένα, τα βασικά τμήματα που συνθέτουν το εξαιρετικά όμορφο, μα κυρίως χρήσιμο, αυτό δημιούργημα.

– Τμήμα Ενδημικών Φυτών: Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα τμήματα του Βοτανικού Κήπου είναι το Τμήμα Ενδημικών Φυτών που περιλαμβάνει ενδημικά είδη της Κύπρου και κυρίως της ευρύτερης οροσειράς του Τροόδους. Το Τμήμα αυτό βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του Κήπου και είναι σχεδιασμένο με τέτοιο τρόπο ώστε να αναδεικνύει τον μοναδικό ενδημικό χλωριδικό πλούτο της περιοχής. Κυριότερα φυτά που μπορεί κάποιος να συναντήσει εδώ είναι η χιονοδόξα (Scilla lochiae), το κυπριακό κυκλάμινο (Cyclamen cyprium), ο φλόμος (Euphorbia veneris), η μαννουθκιά (Pterocephalus multiflorus), το αρκολασμαρίν (Ptilostemon chamaepeuce subsp. cyprius), η σκαβιόζη (Lomelosia cyprica), το αγριογαρύφαλλο του Τροόδους (Dianthus strictus subsp. troodi), το κυπριακό κέδρο (Cedrus brevifolia), η σαπονάρια (Saponaria cypria), η αγριοτριανταφυλλιά του Τροόδους (Rosa micrantha susp. chionistrae) και η σκουτελλάρια (Scutellaria cypria subsp. cypria).

– Τμήμα Παρόχθιας και Υδροχαρούς Βλάστησης: Η παρόχθια βλάστηση έχει εγκατασταθεί κατά μήκος ενός τεχνητού ρυακιού και περιμετρικά δύο λιμνών συνολικής χωρητικότητας 500 τόνων νερού, οι οποίες συνδέονται με το ρυάκι. Το νερό ξεκινά από τη μια λίμνη, που βρίσκεται στο πιο ψηλό σημείο του Κήπου, πέφτει από έναν μικρό καταρράκτη και χύνεται στη δεύτερη λίμνη. Η παρόχθια βλάστηση περιλαμβάνει ιθαγενή και ενδημικά είδη όπως ο ποταμοΐτανος (Mentha longifolia subsp. cyprica), η καμπανούλα (Campanula peregrina), ο πλάτανος (Platanus orientalis) και ο σκλήδρος (Alnus orientalis).

– Δενδρώνας: Η μεγάλη πλειονότητα των δέντρων του Κήπου είναι συγκεντρωμένη στον δενδρώνα. Έχει καταβληθεί προσπάθεια ομαδοποίησης των οικογενειών, κάτι όμως που δεν ήταν πάντοτε εφικτό, λόγω των διαφορετικών οικολογικών απαιτήσεων, του μεγέθους, καθώς και της διαφορετικής μορφής ανάπτυξης των διαφόρων ειδών. Στον δενδρώνα, ο επισκέπτης μπορεί να παρατηρήσει μια μεγάλη ποικιλία ειδών δέντρων. Συγκεκριμένα, εδώ εντοπίζονται αγγειόσπερμα όπως ο δρυς (Quercus infectoria subsp. veneris), η λατζιά (Quercus alnifolia), το καβάτζι (Populus nigra), η λεύκη (Populus alba), ο σφένταμος (Acer obtusifolium), η συκαμινιά (Morus alba), η ιπποκαστανιά (Aesculus hippocastanum) και ο ψευδοπλάτανος (Acer pseudoplatanus), καθώς και κωνοφόρα όπως η ήμερη πεύκη (Pinus pinea), η τραχεία πεύκη (Pinus brutia), η μαύρη πεύκη (Pinus nigra), το κυπαρίσσι (Cupressus sempervirens), το έλατο της Κιλικίας (Abies cilicica) και η σεκβόια (Sequoia sempervirens).

– Τμήμα Αρωματικών και Φυτών Κήπου: Το Τμήμα αυτό εκτείνεται περιμετρικά του Κέντρου Επισκεπτών και περιλαμβάνει αρωματικά είδη που χρησιμοποιούνται στην παραδοσιακή φαρμακευτική, αρωματική και μαγειρική του τόπου μας, καθώς και παραδοσιακά καλλωπιστικά φυτά που χρησιμοποιούνται στον κυπριακό κήπο. Κυριότερα είδη που απαντώνται στο Τμήμα είναι το λασμαρίν (Rosmarinus officinalis), η λεβάντα (Lavandula angustifolia), ο σιδερίτης (Sideritis perfoliiata), η σπατζιά (Salvia fruticosa), το αγιόκλημα (Lonicera etrusca), η ρίγανη (Origanum dubium) και το νυχτολούλουδο (Oenothera erythrosepala).

– Τράπεζα Σπερμάτων: Η Τράπεζα Σπερμάτων βρίσκεται εντός του κτηρίου που στεγάζονται και τα νέα γραφεία του Δασικού Σταθμού Αμιάντου. Το κτήριο αυτό αποτελούσε τα νέα γραφεία της μεταλλευτικής εταιρείας του Αμιάντου και έχει ανακαινιστεί από το Τμήμα Δασών. Σκοπός της τράπεζας αυτής είναι η διατήρηση γενετικού υλικού (σπερμάτων) διάφορων φυτών της κυπριακής χλωρίδας, εκτός του φυσικού χώρου εξάπλωσής τους. Η τράπεζα άρχισε τη λειτουργία της τον Ιανουάριο του 2015 και αποτελείται μέχρι στιγμής από δύο αίθουσες, το εργαστήριο καθαρισμού των σπερμάτων και την αίθουσα των θαλάμων. Περιλαμβάνει ένα αφυγραντήρα, ένα θάλαμο ήπιας ψύξης (2 έως 4 C°) και ένα θάλαμο βαθιάς ψύξης (μείον 15 έως μείον 18 C°). Στο σύντομο μέλλον, η τράπεζα θα επεκταθεί και θα προστεθούν σε αυτήν ακόμη μία αίθουσα με θαλάμους βλαστικότητας και ένα γραφείο. Η χρηματοδότηση του έργου έγινε από τα ταμεία του προγράμματος LIFE JUNIPERCY. Σήμερα στην τράπεζα φιλοξενούνται περίπου 200 συλλογές σπερμάτων από διάφορα είδη φυτών της Κύπρου, όπως το κυπριακό κέδρο (Cedrus brevifolia), ο αόρατος του Τροόδους (Juniperus foeditissima), ο αόρατος της Μαδαρής (Juniperus excelsa), η χιονοδόξα (Scilla lochiae), η κυπριακή τουλίπα (Tulipa cypria), η ξυσταριά (Cistus creticus), η μερσινιά (Myrtus communis), η αγνιά (Vitex agnus-castus) κ.ά. 

– Τμήμα Παραδοσιακών Γεωργικών Ειδών: Βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο του Βοτανικού Κήπου και κάποιος μπορεί να το επισκεφθεί κατεβαίνοντας τη μεγάλη πετρόκτιστη σκάλα πίσω από το Κέντρο Επισκεπτών. Το Τμήμα αυτό περιλαμβάνει διάφορα παραδοσιακά γεωργικά είδη που φυτεύονται στην ευρύτερη οροσειρά του Τροόδους, όπως μηλιές (Malus domestica), αχλαδιές (Pyrus communis), ροδακινιές (Prunus persica), χρυσομηλιές (Prunus armeniaca), αμυγδαλιές (Prunus dulcis), κερασιές (Prunus avium), συκιές (Ficus carica), κυδωνιές (Cydonia oblonga) κ.ά. 

– Τμήμα Σπάνιων και Απειλούμενων Ειδών: Είναι το νεότερο Τμήμα του Βοτανικού Κήπου και βρίσκεται υπό κατασκευή. Το συναντά κάποιος στο ψηλότερο σημείο του Κήπου. Δεν έχουν ακόμη φυτευτεί κάποια είδη φυτών σε αυτό. Αρκετά σπάνια και απειλούμενα είδη φυτών της Κύπρου όμως, όπως π.χ. η ποτεντίλλη (Potentilla recta), η σπατζιά της Ιερουσαλήμ (Salvia hierosolymitana), η κενταύρεα του Ακάμα (Centaurea akamantis), η αραβίς του Κένεντι (Arabis kennedyae), το οφιόγλωσσο (Ophioglossum vulgatum) και η αναθρήκα της Ταγγέρης (Ferula tingitana), έχουν φυτευτεί σε διάφορα άλλα Τμήματα του Κήπου.

Πηγή philenews.com

Follow Vantagemag on Instagram to see the latest news