URBAN.CULTURE.MAGAZINE

Προβλήματα της σημερινής νεολαίας. Το κύμα της αναταραχής και της αμφισβήτησης.

Προβλήματα της σημερινής νεολαίας. Το κύμα της αναταραχής και της αμφισβήτησης.

Πάντοτε σε κάθε εποχή και σε κάθε κοινωνία, ο έφηβος δείχνει µια τάση ανεξαρτησίας που το φέρνει σε σύγκρουση µε τους µεγάλους. Η τάση του αρνητισµού είναι χαρακτηριστικό της εφηβείας, γιατί κατά την περίοδο αυτή γίνεται µια ψυχοβιολογική επανάσταση που έχει αντίκτυπο στη συµπεριφορά του εφήβου. Η εφηβική ηλικία ήταν πάντοτε ένα πρόβληµα για όσους είχαν την ευθύνη της αγωγής των παιδιών σ’ αυτό το κρίσιµο στάδιο της ζωής τους. Γονείς και εκπαιδευτικοί δοκιµάζονταν πάντα στην προσπάθεια να αντιµετωπίσουν σωστά τα σχετικά προβλήµατα, να δώσουν πετυχηµένες λύσεις και να ανταποκριθούν µ’ αυτό τον τρόπο στις εξελικτικές ανάγκες των εφήβων.

Τα προβλήµατα σχετικά µε την εφηβική ηλικία υπήρχαν πάντοτε, αλλά σήµερα για πολλούς λόγους έλαβαν οξύτερη µορφή. Η σηµερινή αναταραχή των νέων οφείλεται κυρίως σε ηθικοψυχολογικά, κοινωνικοπολιτικά, και πολιτιστικά αίτια. Αναφορικά µε τα κοινωνικοπολιτικά αίτια, στο φαινόµενο της µεγάλης φοιτητικής (και γενικά νεανικής) αναταραχής και αµφισβήτησης των πάντων δόθηκαν πολλές ερµηνείες. Ο άγγλος καθηγητής της παιδαγωγικής Brian Holmes (1971-72) υποστηρίζει ότι υπάρχουν δύο βασικά αίτια: το ένα είναι σχετικό µε την εσωτερική οργάνωση και διοίκηση της εκπαίδευσης, για την οποία δεν είναι δυσαρεστηµένοι µόνο οι φοιτητές και το δεύτερο είναι εκείνο σύµφωνα µε το οποίο η αναταραχή στα πανεπιστήµια και στα σχολεία (γενικά ο αρνητισµός των νέων) είναι µάλλον το αποτέλεσµα ενός ασταθούς ακόµα κόσµου, παρά η πηγή µιας νέας κοινωνικής επανάστασης. Έτσι οι σπουδαστές και οι νέοι κρίνοντας την ποιότητα της σηµερινής ζωής, δε διστάζουν να αποκαλύπτουν τον κυνισµό και την υποκρισία εκείνων που κυβερνούν ή κατέχουν σπουδαίες θέσεις. Υπάρχει κρίση εµπιστοσύνης στην κοινωνική αξία της σηµερινής παιδείας, στις σχέσεις νέων και ενηλίκων και στην αξία των σηµερινών θεσµών και των πνευµατικών αλλά και ηθικών αξιών που διέπουν τη ζωή µας.

Πέρα από τα κοινωνικοπολιτικά υπάρχουν ηθικοψυχολογικά αίτια. Κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων δεκαετιών οι νέοι εκδήλωσαν ανοιχτά και ζωηρά την αντίθεσή τους στις αξίες και γενικά στη φιλοσοφία της ζωής των µεγάλων. Aυτό κυρίως οφείλεται στο ότι οι νέοι δίνουν µεγάλη σηµασία στις ειλικρινείς σχέσεις ατόµων και λαών, δε δέχονται ως αρχές την απάτη, την αδικία, το ψεύδος, την υποκρισία και τον κυνισµό. Κατέχονται από πνεύµα αντιηρωικό και δε θαυµάζουν τα είδωλα, ούτε ρέπουν προς µυθοποιήσεις και θεοποιήσεις, κατέχονται από µεγαλύτερο συναίσθηµα ανεξαρτησίας και αξιοπρέπειας και απαιτούν σεβασµό της προσωπικότητάς τους. Και όλα αυτά, γιατί αισθάνονται ότι από το σηµερινό κόσµο λείπουν τα µεγάλα ιδανικά και οι σκοποί εφόσον στη θέση τους έχουν µπει η µικροπολιτική, τα συµφέροντα, ο ευδαιµονισµός και η επιδίωξη υλικών αγαθών, τιµών και διακρίσεων. Οι ραγδαίες πρόοδοι των θετικών επιστηµών και της τεχνολογίας, έφεραν αναστάτωση στις σχέσεις όλων γενικά των ανθρώπων και ιδίως των ενηλίκων που δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν τις γοργές σηµερινές εξελίξεις και αλλαγές. Ο αναχρονιστικός τρόπος σκέψης τους σε συνδυασµό µε τη δηµιουργία νέων προσανατολισµών/αναζητήσεων στους νέους, άγνωστων στους παλαιότερους, συµβάλλουν στην αύξηση του χάσµατος.

Αγαπητέ αναγνώστη,

Το ερώτηµα είναι: πώς θα µπορέσουµε να βγούµε από το αδιέξοδο και να µικρύνουµε το χάσµα µεταξύ των γενεών που κοντεύει να γίνει αγεφύρωτο, πώς θα κατορθώσουµε να ξαναφέρουµε την οµαλότητα και την εµπιστοσύνη στις σχέσεις των νέων µε τους µεγαλύτερούς τους; Η ευθύνη για την τωρινή κατάσταση αλλά και για την προσπάθεια θεραπείας του κακού, βαρύνει όλους, τους ενήλικους και τους νέους, το σχολείο, την πολιτεία, την πνευµατική και κοινωνική ηγεσία και όλους τους φορείς που είναι αρµόδιοι για τα προβλήµατα της νεολαίας. Η σύγχρονη εκπαίδευση πρέπει να έχει στόχο να βοηθείται ο µαθητής, ώστε να αναλαµβάνει µόνος τις ευθύνες του, επιβάλλεται να ευνοεί περισσότερο τη συνεργασία παρά τον ανταγωνισµό έτσι ώστε οι νέοι να διδάσκονται πώς να αποφεύγουν την αυθαιρεσία και να ξεχωρίζουν τα δικαιώµατα από τις υποχρεώσεις, να µάθουν να στηρίζονται σε µια πλατιά, θετική και αποδοτική µόρφωση.

Ο Thomas Mann (1882) έλεγε ότι το να είσαι νέος, σηµαίνει να είσαι αυθόρµητος, να µένεις κοντά στις πηγές της ζωής, να µπορείς να παιδεύεσαι και να κουνάς τις αλυσίδες ενός φθαρµένου πολιτισµού, να τολµάς εκείνο που άλλοι δεν είχαν το κουράγιο να επιχειρήσουν. Εξάλλου αυτό που µπορούν να κάνουν οι νέοι για τους µεγάλους σε ηλικία είναι να τους δονούν συνεχώς και έτσι να τους κρατούν εκσυγχρονισµένους και οι µεγάλοι µε τη σειρά τους να προσαρµοστούν στις νέες συνθήκες και κοινωνικές εξελίξεις, να παρακολουθούν τα σύγχρονα γεγονότα. Οι µεγάλοι σ’ αυτή τη φάση κρίσεως του νέου, πρέπει να δέχονται την κριτική του στάση και να µην τον αποπέµπουν µε το «εσύ δε ξέρεις τίποτα», χωρίς καµιά από τις δύο αντιµαχόµενες γενεές να ξεχνά τα λόγια του Αµερικανού John Taylor: «Εµείς οι µεγαλύτεροι µπορεί να τους χαρίζουµε σήµερα τη Σελήνη. Εκείνοι όµως οι νέοι θα µας βοηθήσουν να σώσουµε τη Γη µας».

Εύη Πογιατζιή – Πτυχίο στο Τμήμα Επιστημών της Αγωγής στη Δημοτική Εκπαίδευση (Πανεπιστήμιο Κύπρου)
Μεταπτυχιακό στη Διδακτική του Γλωσσικού Μαθήματος (Πανεπιστήμιο Κύπρου)