URBAN.CULTURE.MAGAZINE

Οδοιπορικό στα Παρεκκλήσια και ξωκλήσια της μητροπόλεως μας

Οδοιπορικό στα Παρεκκλήσια και ξωκλήσια της μητροπόλεως μας

Με ιδιαίτερη χαρά παρουσιάζουµε σε αυτή την έκδοση ένα αφιέρωµα για Παρεκκλήσια και Ξωκλήσια της Μητροπόλεως µας που αποτελούν µοναδικά προσκυνήµατα σε ολόκληρη την Κύπρο. 

Επιµέλεια & Φωτογραφία Λάµπρος Λάµπρου

Τα πιο κάτω κείµενα της παρούσας έκδοσης δε βασίζονται σε επιστηµονική, βιβλιογραφική ή κάποια άλλη έρευνα αλλά έγιναν µε την απλούστερη περιγραφή, που έχει ως σκοπό οι ιεροί χώροι των πόλεων και των κοινοτήτων µας, να γίνουν γνωστοί στους κατοίκους της επαρχίας Αµµοχώστου, καθώς και στους ντόπιους τουρίστες που επισκέπτονται την επαρχία µας.

Τα  κείµενα, αναφέρονται στην κάθε εκκλησία, την ηµεροµηνία που πανηγυρίζει αλλά και την πρόσβαση σε αυτές. Αξίζει να σηµειωθεί πως, από τις οκτώ εκκλησίες που θα παρουσιαστούν πιο κάτω, οι έξι αποτελούν µοναδικά προσκυνήµατα σε ολόκληρη την Κύπρο. Επίσης, η επιλογή των εκκλησιών έγινε µε βάση το ότι οι Άγιοι, στους οποίους είναι αφιερωµένοι οι ναοί, δεν είναι και τόσο γνωστοί στο ευρύτερο κοινό της Κύπρου.

Το οδειπορικό είναι εµπλουτισµένο µε ωραιότατες φωτογραφίες µέσα από τις οποίες παρέχεται η δυνατότητα στον αναγνώστη, να γνωρίσει την αρχιτεκτονική των εκκλησιών µας, καθώς και την κατάσταση στην οποία βρίσκονται σήµερα τα εν λόγω οικοδοµήµατα.

Η αναφορά των εκκλησιών γίνεται µε τη χρονολογική σειρά εορτής του κάθε Αγίου ή Αγίας.

Αγία Θεοδώρα, η Αυγούστα 

Βορειοανατολικά της κοινότητας Άχνας και πολύ κοντά στο κοιµητήριο στην ερηµική  τοποθεσία που λέγεται «Λουβερά» τοποθετείται η µοναδική στο νησί µας εκκλησία της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστας. Κτίστηκε κατά πάσα πιθανότητα το 1958. Η χρονολογία µαρτυρείται από επιγραφή που βρίσκεται στην αριστερή πλευρά της κύριας εισόδου και αναγράφει το εξής: [Ο ΙΕΡΟΣ ΟΥΤΟΣ ΝΑΟΣ ΕΧΕΙ ΑΝΕΓΕΡΘΕΙ ΥΠΟ ΠΡΟ∆ΡΟΜΟ ΜΑΚΡΟΜΑΛΛΗ ΕΞ ΑΧΝΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 1958]

Όσον αφορά την περιγραφή του, πρόκειται για ένα µικρό εκκλησάκι, πολύ φτωχικό, τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά, χωρίς κανένα ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον. Οι τέσσερις εικόνες που κοσµούν το µικρό, ξύλινο εικονοστάσι, µια µεγάλη τοιχογραφία της Αγίας που βρίσκεται στο βόρειο τοίχο, ένα ξύλινο ψαλτήρι, τα λίγα καθίσµατα και οι πολλές µικρές εικόνες – τάµατα πιστών – συνθέτουν την εσωτερική εικόνα της εκκλησίας. Ο ναός λειτουργεί πανηγυρικά µια φορά τον χρόνο στις 11 Φεβρουαρίου µέρα κατά την οποία η εκκλησία µας τιµά τη µνήµη της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστας.

Η εκκλησία είναι ανοικτή στο ευρύ κοινό για προσκύνηµα καθηµερινά.

 

Άγιος Βλάσιος, ο Επίσκοπος Σεβαστείας 

Βορειοανατολικά της κοινότητας Άχνας, κάπου δύο χιλιόµετρα από αυτή, στην κατάφυτη από πορτοκαλιές και µανταρινιές τοποθεσία «Αρµυρός», βρίσκεται κτισµένο το ξωκλήσι του Αγίου Βλάσιου. Πρόκειται για ένα µικρό, χωρίς περιττούς διάκοσµους,  εκκλησάκι µοναδικό στο νησί µας,  που µπορεί να φιλοξενήσει µέχρι 25 ως 30 πιστούς. Βρίσκεται πολύ κοντά στο κοιµητήριο του χωριού και η  πρόσβαση προς αυτό γίνεται µέσα από στενό χωµατόδροµο.

Οι κάτοικοι της κοινότητας αλλά και των γύρω χωριών, τιµούν τη µνήµη του Αγίου στις 11 Φεβρουαρίου.

Η εκκλησία είναι ανοικτή στο ευρύ κοινό για προσκύνηµα καθηµερινά.

 

Αγία Ματρώνα, ή Αόµµατος 

Αναµφίβολα, ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στο µικρό παρεκκλήσι που είναι αφιερωµένο στην Αγία Ματρώνα και το οποίο βρίσκεται εντός του µεγαλοπρεπούς ναού της Αγίας Μεγαλοµάρτυρος Βαρβάρας – νότιο κλίτος – στο Συνοικισµό Παραλιµνίου. Αναντίρρητα, αποτελεί το µοναδικό προσκύνηµα στην Κύπρο που τιµάται στη µνήµη της θαυµατουργής Ρωσίδας Αγίας της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Ο µικρός ναός είναι αφιερωµένος και στην Αγία Παρασκευή και χρησιµοποιείται από τους ιερείς και ως εξοµολογητάριο. Ωστόσο, πρόσφατα έχουν αρχίσει οι εργασίες  για ανέγερση εκκλησίας που θα αφιερωθεί στην Αγία Ματρώνα στο ∆ήµο Πέγειας µέσα στο κρατικό δάσος του Ακάµα στην περιοχή « Τοξεύτρα ».

Αρχικά ο χώρος λειτουργούσε σαν αποθήκη για τις ανάγκες του ναού. Κατόπιν απόφασης της εκκλησιαστικής επιτροπής και µε τη συµβολή των εισφορών των ευλαβών προσκυνητών, µετατράπηκε σε µικρό παρεκκλήσι και αφιερώθηκε στις δύο Αγίες. Τα θυρανοίξια του έγιναν από τον Πανιερώτατο Μητροπολίτη Κωνστάντιας Αµµοχώστου Βασίλειο στις 2 Μαΐου το 2010. Στο παρεκκλήσι λαµβάνουν χώρα κατά διαστήµατα  παρακλήσεις και εσπερινοί. Μέχρι τώρα ο ναός πανηγύριζε στις 2 Μαΐου µνήµη της Αγίας Ματρώνας και 26 Ιουλίου µέρα η οποία εορτάζει η Αγία Παρασκευή.  Λόγω του ότι η 1η Μαΐου είναι αργία το παρεκκλήσι, µετά από απόφαση της εκκλησιαστικής επιτροπής από τον επόµενο χρόνο θα πανηγυρίζει την Κυριακή του Τυφλού µιας και η Αγία Ματρώνα γεννήθηκε τυφλή.

Η εκκλησία είναι ανοικτή στο ευρύ κοινό για προσκύνηµα σε ώρες λειτουργίας του Ιερού Ναού Αγίας Βαρβάρας. 

 

Αρχάγγελος Γαβριήλ 

Κάπου τρία χιλιόµετρα ανατολικά του ∆ήµου Παραλιµνίου παίρνοντας το κύριο δρόµο που οδηγεί στον Πρωταρά, ένα χιλιόµετρο πριν το λόφο του Προφήτη Ηλία, αφού στρίψουµε δεξιά – διαµέσου καλού χωµάτινου δρόµου – συναντούµε το εκκλησάκι του Αρχαγγέλου Γαβριήλ.

Βρίσκεται σε µια καταπράσινη µαγευτική κοιλάδα, στην περιοχή που ονοµάζεται «Απισσώτου». Οι εργασίες για ανέγερση της εκκλησίας άρχισαν το 1965 από τους δηµότες του Παραλιµνίου Αντρέα Χ’’ Κωνσταντή και Γεώργιο Κουζαλή πάνω σε θεµέλια παλαιότερου ναού, αφού στην περιοχή προϋπήρχε αρχαίος οικισµός, που πιθανόν η παλιά εκκλησία να αποτελούσε τον ενοριακό ναό του.

Ο ναός λειτούργησε για πρώτη φορά στις 13 Ιουλίου µέρα κατά την οποία γιορτάζει ο Αρχάγγελος Γαβριήλ. Ένεκα του µικρού του µεγέθους, κατέστη αναγκαία η επέκταση του, ώστε να γίνει ευρύχωρος. Αυτό πραγµατοποιήθηκε κατά το έτος 1998, χρονολογία κατά την οποία, υψώθηκε στο ναό οκταγωνικός τρούλος, κτίστηκε νέο καµπαναριό, ενώ παράλληλα έγιναν και κάποιες άλλες µικρότερες ανακαινίσεις. Εξωτερικά το εκκλησάκι είναι σουβατισµένο χρώµατος άσπρου , ενώ εσωτερικά αγιογραφήθηκε, µε σπάνιας οµορφιάς τοιχογραφίες, που αποτελούν πρόσφορα δηµοτών Παραλιµνίου.

Η εκκλησία είναι ανοικτή στο ευρύ κοινό για προσκύνηµα καθηµερινά.

 

Άγιος Κορνήλιος, 

ο Εκατόνταρχος

Ένα παγκύπρια,  µοναδικό προσκύνηµα – αφιερωµένο στον Άγιο Κορνήλιο τον Εκατόνταρχο – βρίσκεται στο ∆ήµο Παραλιµνίου. Τοποθετείται κάπου στο κέντρο του δήµου, στην περιοχή  γνωστή στους κατοίκους «Άης Κουρνέλιος».

Κτίστηκε το 1985 πάνω στη θέση µικρότερου ναού. Πρόκειται για ένα πραγµατικά όµορφο και καλοκτισµένο παρεκκλήσι, βυζαντινού ρυθµού, σταυροειδές µε τρούλο. Από εξωτερικής άποψης, το παρεκκλήσι είναι επιχρισµένο µε άσπρο σουβά και η σκέπη του καλυµµένη µε κεραµίδι. Ο αυλόγυρος είναι σχετικά µεγάλος και το µικρό καµπαναριό βρίσκεται στην νοτιοανατολική πλευρά. Οι εσωτερικοί του τοίχοι είναι κοσµηµένοι µε πανέµορφες «φρέσκο» αγιογραφίες, καθώς και µε εντυπωσιακά αρχαία πιάτα σε διάφορους σχηµατισµούς, έργα του σέρβου αγιογράφου κ. Βλαδίµηρου Μίλιτς. Πάνω στο µικρό και απλό του εικονοστάσι υπάρχουν τέσσερις βυζαντινές εικόνες: του Χριστού, της Παναγίας, του Ιωάννη του Προδρόµου και του Αγίου Κορνηλίου.

Ο ναός λειτουργεί µια φόρα το χρόνο 13 Σεπτεµβρίου µέρα κατά την οποία τιµάται η µνήµη του Αγίου Κορνηλίου µε λιτάνευση της άγιας εικόνας του.

Η εκκλησία είναι ανοικτή στο ευρύ κοινό για προσκύνηµα καθηµερινά.

 

Όσιος Αναστάσιος, της Περιστερωνοπηγής

Μέσα στον πυρήνα της κοινότητας Φρενάρου και συγκεκριµένα στην νοτιοανατολική πλευρά ορθώνεται το παρεκκλήσι του Οσίου Αναστασίου του Θαυµατουργού. Ο Όσιος Αναστάσιος συγκαταλέγεται στους «Τριακόσιους Αλαµάνους» Αγίους που εκδιώχθηκαν από την πατρίδα τους, Παλαιστίνη, κατά τον 7ο αιώνα µ.Χ από τους Άραβες κατακτητές, καταφεύγοντας στην Κύπρο στην προσπάθεια τους να διασωθούν. Ο µεσαιωνικός χρονογράφος Λεόντιος Μαχαιράς, στο βιβλίο του για την «Ιστορία της Κύπρου» αναφερόµενος στον Όσιο, σηµειώνει ότι ασκήτεψε και τελειώθηκε σε περιοχή, κοντά στο κατεχόµενο χωριό σήµερα Περιστερωνοπηγή Αµµοχώστου. Ωστόσο οι Φρεναρίτες το 2003 µε δικά τους έξοδα φρόντισαν να οικοδοµήσουν εκκλησία, για να τιµούν τη µνήµη του κάθε χρόνο στις 17 Σεπτεµβρίου. Πρόκειται για µια µονόκλιτη εκκλησία αγιογραφηµένη µε ωραίες «τύπου φρέσκο» αγιογραφίες και επενδυµένη µε πέτρα της γύρω περιοχής.

Εύκολα συναντά κάποιος την εκκλησία από την πλατεία της κοινότητας, ακολουθώντας τις πινακίδες και το δρόµο που σε οδηγεί στο γειτονικό ∆ήµο Σωτήρας. Είναι η µοναδική σήµερα εκκλησία στην ελεύθερη πατρίδα µας, αφιερωµένη στον Όσιο Αναστάσιο.

Η εκκλησία είναι ανοικτή στο ευρύ κοινό για προσκύνηµα καθηµερινά.

 

Άγιος Σιλουανός, ο Αθωνίτης 

Στον προσφάτως ανακηρυγµένο Άγιο από την Ορθόδοξη εκκλησία µας (26 Νοεµβρίου 1987) τον Άγιο Σιλουανό τον Αθωνίτη ή Αγιορείτη αφιερώθηκε το µικρό παρεκκλήσι, το οποίο βρίσκεται εντός του Ιερού Ναού της Παναγίας της Ελεούσας (Κοίµηση της Θεοτόκου) στο βόρειο κλίτος, στην κοινότητα του Λιοπετρίου.

Το µικρό αυτό δωµάτιο µετατράπηκε σε ναό, έπειτα από πρωτοβουλία του Πρωτοπρεσβύτερου Ευαγόρα Καλλή και της παλιάς Εκκλησιαστικής Επιτροπής περί τα τέλη του 1994.

Ως γνωστόν ο γέροντας Σιλουανός ο εν Άθω ασκήτεψε για 46 ολόκληρα χρόνια στο Άγιο Όρος και συγκεκριµένα στη Ρωσική Μονή του Αγίου Παντελεήµονος, όπου απεβίωσε το 1938. Το παρεκκλήσι πανηγυρίζει µια φόρα το χρόνο µε αγρυπνία στις 23 Σεπτεµβρίου.

Η εκκλησία είναι ανοικτή για προσκύνηµα σε ώρες λειτουργίας του Ιερού Ναού Παναγίας Ελεούσας. 

 

Άγιος Νίκανδρος, ο 

Επίσκοπος Μύρων της Λυκίας (8)

Ανάµεσα στους ∆ήµους Σωτήρας και Αγίας Νάπας και στην τοποθεσία «∆άσος του Άη Νικάνδρου » στο ύψωµα του αυτοκινητόδροµου Αµµοχώστου – Λάρνακας στη δεξιά πλευρά, βρίσκεται κτισµένη η µοναδική εκκλησία στην Κύπρο που είναι αφιερωµένη στον Άγιο Νίκανδρο Επίσκοπο Μύρων της Λυκίας.

Αποτελούσε µετόχι της Ιεράς Μονής Παναγίας Αγίας Νάπας, γεγονός που µαρτυρείται από τον εκπαιδευτικό Αθανάσιο Σακελλάριο στο βιβλίο του «Τα Κυπριακά », τόµος Α’ σ.187. Επίσης αυτό, επιβεβαιώνεται και από τον Κτηµατικό Κώδικα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου (σ.1037) που µνηµονεύεται η εκκλησία ως ιδιοκτησία της εν λόγω Μονής.

Ο µικρός  ναός κτίστηκε το 2003, είναι µονόκλιτος, καµαροσκέπαστος µε τρούλο και καµπαναριό. Εξωτερικά είναι ασπροσοβατισµένος, ενώ ο µεγάλος αυλόγυρος του είναι επενδυµένος µε κυπριακή πέτρα. Υπολείµµατα των ερείπιων από την παλιά εκκλησία του Αγίου, υπήρχαν πριν είκοσι περίπου χρόνια νοτιότερα της σηµερινής εκκλησίας.  Παράλληλα µε το προσκύνηµα, ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα, χρησιµοποιώντας την εσωτερική σκάλα, να επισκεφτεί και το κρησφύγετο του αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α 1955-59, που είναι κατασκευασµένο σε υπόγειο χώρο της εκκλησίας. Το κρησφύγετο σήµερα λειτουργεί ως µουσείο. Πάνω στους τοίχους του αναγράφονται προσωπικές µαρτυρίες του Τοµεάρχη της Ε.Ο.Κ.Α και κτήτορα του ναού, κ. Παύλο Παυλάκη, από τον απελευθερωτικό αγώνα των Ελληνοκυπρίων ενάντια του βρετανικού ζυγού.

Ο ναός πανηγυρίζει δύο φορές το χρόνο. Στις 23 Οκτωβρίου, µέρα κατά την οποία γιορτάζει ο Άγιος Νίκανδρος και στις 4 ∆εκεµβρίου, µέρα µνήµης του Αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου.

Η εκκλησία είναι ανοικτή για προσκύνηµα στο ευρύ κοινό καθηµερινά.

Αγία-Ματρώνα-και-Παρασκευή-ΠαραλίμνιΆγιος-ΒλάσιοςΆγιος-ΒλάσιοςΆγιος-ΒλάσιοςΆγιος-ΒλάσιοςΆγιος-ΚορνηλιοςΆγιος-ΚορνηλιοςΆγιος-ΚορνηλιοςΆγιος-ΚορνηλιοςΆγιος-ΝίκανδροςΆγιος-ΝίκανδροςΆγιος-ΝίκανδροςΆγιος-ΝίκανδροςΆγιος-Σιλουανος-(2)Άγιος-Σιλουανος-(2)Άγιος-Σιλουανος-(2)Άγιος-Σιλουανος-(2)Άγιος-ΣιλουανοςΆγιος-ΣιλουανοςΆγιος-ΣιλουανοςΆγιος-ΣιλουανοςΑγίου-ΚορνηλίουΑγίου-ΚορνηλίουΑγίου-ΚορνηλίουΑγίου-ΚορνηλίουΆρχαγγελος-ΓαβριήλΆρχαγγελος-ΓαβριήλΆρχαγγελος-ΓαβριήλΆρχαγγελος-ΓαβριήλΑρχαγγέλου-ΓαβριήλΑρχαγγέλου-ΓαβριήλΑρχαγγέλου-ΓαβριήλΑρχαγγέλου-ΓαβριήλΚρυσφηγετο,Άγιος-ΝικανδροςΚρυσφηγετο,Άγιος-ΝικανδροςΚρυσφηγετο,Άγιος-ΝικανδροςΚρυσφηγετο,Άγιος-ΝικανδροςΞωκλήσι-της-Αγίας-Θεοδώρας-της-Αυγούστας,-Δασάκι-ΆχναςΟσιος-ΑναστασιοςΟσιος-ΑναστασιοςΟσιος-ΑναστασιοςΟσιος-ΑναστασιοςΟσιος-ΑναστασιοςΟσιος-ΑναστασιοςΌσιος-ΑναστάσιοςΌσιος-ΑναστάσιοςΌσιος-ΑναστάσιοςΌσιος-ΑναστάσιοςΤοιχογραφία-Αγίας-Ματρώνας-(2)Τοιχογραφία-Αγίας-Ματρώνας-(2)Τοιχογραφία-Αγίας-Ματρώνας-(2)Τοιχογραφία-Αγίας-Ματρώνας-(2)