URBAN.CULTURE.MAGAZINE

Ζευγάρι στη ζωή και στον συγγραφικό στίβο

της Βέρας Κοσμά

Ζευγάρι στη ζωή και στον συγγραφικό στίβο

Ευθύµιος Ευθυµίου, 69 ετων, Μάνδρες Αµµοχώστου
Δέσπω Φαρκωνή Ευθυµίου, 66 ετων, Παραλίµνι

∆ύο θερµές ψυχές που έµελλε να συναντηθούν, για να συµπληρώσει η µία την άλλη. ∆ύο γερά και καθαρά µυαλά, τέλεια εναρµονισµένα µεταξύ τους µε πορεία προσφοράς τόσο στα γράµµατα, όσο και στον πολιτισµό της Κύπρου µας. Ο λόγος για τους Ευθύµιο Μ. Ευθυµίου και ∆έσπω Φαρκωνή Ευθυµίου, οι οποίοι καθ’όλη τη διάρκεια της ζωής τους δεν έπαψαν να ενδιαφέρονται, να µελετούν και να παραδίδουν εγχειρίδια µνήµης για τους παλαιότερους και βαρύτιµη κληρονοµιά για τις νέες γενιές.

Ο Ευθύµιος Μ. Ευθυµίου γεννήθηκε στις Μάνδρες Αµµοχώστου. Τελείωσε το ∆ηµοτικό Σχολείο των Μανδρών, φοίτησε στο Γυµνάσιο Αρρένων Αµµοχώστου, σπούδασε στο Φυσικό Τµήµα της Φυσικοµαθηµατικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών και µετεκπαιδεύτηκε στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Το 1973 διορίστηκε ως καθηγητής στη Μέση Εκπαίδευση στη Γιαλούσα, όπου ένα χρόνο µετά οι Τούρκοι τους έδιωξαν και τους οδήγησαν στην προσφυγοποίηση. Με την προσφυγοποίηση οι κάτοικοι των Κατεχοµένων σκορπίστηκαν σε ολόκληρη την ελεύθερη Κύπρο και αυτός βρέθηκε στο Παραλίµνι, όπου παντρεύτηκε τη ∆έσπω και συνέχισε να διδάσκει Φυσικά σε Γυµνάσια και Λύκεια της Ελεύθερης Περιοχής Αµµοχώστου.

Με την πάροδο του χρόνου ο Ευθύµιος παρατήρησε πως άρχισε να δηµιουργείται πρόβληµα µνήµης των Κατεχόµενων τόπων µας, αφού αυτοί που τα είδαν και τα έζησαν από κοντά λιγόστευαν µε πρόωρο για πολλούς θάνατο, ενώ οι νέοι δεν είχαν την ευκαιρία να δουν από κοντά και να γνωρίσουν τα κατεχόµενα µέρη µας. Έτσι λοιπόν, ο Ευθύµιος αποφασίσε να µαζέψει και να καταγράψει για το χωριό του όσες πιο πολλές πληροφορίες µπορούσε. Πολλές από τις πληροφορίες τού τις έδωσαν οι γονείς του και η αδερφή του, που όπως µας παραδέχεται, δεν θα µπορούσε να κυκλοφορήσει ολοκληρωµένα αυτό το βιβλίο χωρίς τη βοήθειά τους. Εκδίδει, λοιπόν, το πρώτο του βιβλίο µε τίτλο « Μάντρες Αµµοχώστου», Πρότυπη Τοπική Μελέτη, το οποίο και επιχορηγήθηκε από τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισµού. Με το έργο του αυτό θέλει να δώσει την ευκαιρία στους µεγάλους συγχωριανούς του να ανανεώσουν τις µνήµες τους και στους νέους, που γεννήθηκαν στην προσφυγιά, την ευκαιρία γνωριµίας για τον τόπο τους, ελπίζοντας να είναι αυτό ένα κέντρισµα για παραπέρα έρευνα.

Εν τω µεταξύ κατάφερε σιγά – σιγά να µεταδώσει το µεράκι του για έρευνα και στη σύζυγό του ∆έσπω.

Η ∆έσπω γεννήθηκε στο Παραλίµνι µε πατέρα τον Αδάµο Φαρκωνή και µητέρα τη Χρυσταλλού Φώτη. Πρώτο της σχολείο το Α΄ ∆ηµοτικό Παραλιµνίου και στη συνέχεια το Γυµνάσιο Θηλέων Αµµοχώστου. Σπούδασε παιδαγωγικά στην Παιδαγωγική Ακαδηµία Κύπρου και στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης. Σαν δασκάλα σε σχολεία της περιοχής αλλά και προερχόµενη από µια οικογένεια µε πολλές γνώσεις ιστορικές, λαογραφικές και όχι µόνο, η ∆έσπω άρχισε να µαζεύει πληροφορίες για τα τοπωνύµια του Παραλιµνίου, ενώ ο Ευθύµιος ετοίµασε κατάλογο των τοπωνυµίων του Παραλιµνίου και τοπωνυµικό χάρτη µετά από έρευνα. Αποτέλεσµα της συνεργασίας τους αυτής ήταν η έκδοση του πρώτου κοινού τους βιβλίου µε τίτλο «Τα Τοπωνύµια του Παραλιµνίου». Όπως όλοι γνωρίζουµε, η µελέτη των τοπωνυµίων ενός τόπου είναι έργο δύσκολο, γιατί από τη µια δεν υπάρχει αρκετή σχετική βιβλιογραφία και από την άλλη η προφορική παράδοση δεν είναι αρκετή, για να φωτίσει όλες τις πλευρές της έρευνας. Είναι όµως και έργο σηµαντικό γιατί απεικονίζει τη γνήσια κυπριακή ψυχή, ενισχύει την εθνική µας ταυτότητα και συµβάλλει στη διατήρηση της πολιτιστικής µας κληρονοµιάς. Παρόλες τις δυσκολίες που συνάντησαν, οι Ευθύµιος και ∆έσπω Ευθυµίου κατάφεραν να παραδώσουν ένα εγχειρίδιο-συνδετικό κρίκο του παρελθόντος µε το παρόν και το µέλλον του τόπου µας. Άκουσαν τη φωνή των προγόνων τους, συνδέθηκαν µε τον κόσµο τους, γνώρισαν τα πιστεύω τους και θαύµασαν τη βαθιά θρησκευτικότητά τους. Όπως παραδέχονται, µέσα από αυτή την έρευνα αγάπησαν ακόµη πιο πολύ τις ρίζες και την παράδοσή µας. Τα «Τοπωνύµια του Παραλιµνίου», είναι ετυµολογηµένα µε χάρτη. Τα αποτελέσµατα της έρευνας κατατέθηκαν από την Κυπριακή Επιτροπή Τυποποίησης Γεωγραφικών ονοµάτων στα Ηνωµένα Έθνη για την κατοχύρωσή τους.

Ακολουθεί η έκδοση του βιβλίου « Το Α’ ∆ηµοτικό Σχολείο Παραλιµνίου. Ιστορική και Φωτογραφική Αποτύπωση 125 χρόνων ζωής», από τη ∆έσπω, που όπως µας λέει, αποτελεί τον ευγενικότερο στόχο της 37χρονης εκπαιδευτικής της πορείας. Έζησε τα πρώτα της µαθητικά χρόνια στο Α’ ∆ηµοτικό Σχολείο, εδώ έµαθε τα πρώτα της γράµµατα, όχι µόνο η ίδια αλλά κι οι παππούδες, οι γονείς και τα αδέρφια της. Ύστερα, υπηρέτησε σ’ αυτό ως εκπαιδευτικός 20 ολόκληρα χρόνια, 18 ως απλή δασκάλα και τα δύο τελευταία ως διευθύντρια. Πάντα έτρεφε µια ιδιαίτερη αγάπη για το πρώτο και το τελευταίο της σχολείο. Θεώρησε λοιπόν χρέος της, πριν αφυπηρετήσει, να καταγράψει την ιστορία του από την ίδρυσή του µέχρι το 2008 και να διασώσει σε λεύκωµα όσες πιο πολλές φωτογραφίες αποφοίτων και δασκάλων µπορούσε.

Επόµενη έκδοση: «Τα φυτά της Κύπρου» από τον Ευθύµιο. Ένας άνθρωπος που ανέκαθεν αγαπούσε τη φύση και το περιβάλλον ανακάλυψε πως υπήρχε ένα µεγάλο κενό όσον αφορά την αναγνώριση της χλωρίδας της Κύπρου. Ακόµα και ο ίδιος, ο οποίος πάντα ενδιαφερόταν για τα φυτά, δυσκολεύτηκε υπερβολικά να αναγνωρίσει κάποια φυτά, αφού όσα βιβλία κυκλοφόρησαν για τα φυτά της Κύπρου παρουσιάζονταν, κυρίως, χωρίς φωτογραφικό υλικό. Έτσι αποφάσισε ο ίδιος να καταγράψει τα φυτά της Κύπρου µε επιστηµονικό τρόπο αλλά και µε φωτογραφίες, που θα βοηθήσουν όσους ενδιαφέρονται να αναγνωρίσουν τα φυτά που βρίσκονται στο περιβάλλον µας. Στο συγκεκριµένο βιβλίο θα δούµε περισσότερα από 400 είδη φυτών, τα οποία εντοπίστηκαν στην περιοχή του Κάβο Γκρέκο. Πρώτη αναγνώριση του βιβλίου γίνεται από τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας, που το επιχορηγούν µε σηµαντικό ποσό.

Η πορεία του ζεύγους βέβαια δεν σταµατά εδώ. Μετά τη συνταξιοδότησή τους έχουν ασχοληθεί µε τη συγγραφή και άλλων βιβλίων, είτε µαζί είτε µόνοι.

Επόµενος σταθµός: «Μικρός στο χωριό», από τον Ευθύµιο. Το κείµενο του συγκεκριµένου βιβλίου δεν είναι φιλολογικό. Το περιεχόµενο του είναι λαογραφικό, ιστορικό και φανερώνεται µε τρόπο διηγηµατικό, περιγραφικό, µέσα από το βίο και τα µάτια ενός παιδιού και του περίγυρού του, που έζησαν σ’ ένα ηµιορεινό χωριό της Κύπρου, κατά τις αρχές του εικοστού αιώνα και συγκεκριµένα κατά τη δεκαετία του εξήντα. Απευθύνεται σε αυτούς που έζησαν παρόµοια για να θυµηθούν τα δικά τους, αλλά και να τα συγκρίνουν µεταξύ τους. Σε όλους τους υπόλοιπους απευθύνεται, για να γνωρίσουν κάτι άλλο ή µε την ελπίδα να περάσουν ευχάριστα την ώρα τους.

Η τελευταία κοινή έκδοση τους ζεύγους Ευθυµίου είναι «Το Παραλίµνι από Ψηλά». Το βιβλίο αυτό είναι αποτέλεσµα έρευνας που αφορά την επικράτεια του ∆ήµου Παραλιµνίου και η οποία ξεκίνησε µετά από την έρευνά τους για τα τοπωνύµια του Παραλιµνίου. Η όλη µελέτη χωρίζεται σε τρία µέρη. Στο πρώτο µέρος γίνεται παρουσίαση ή και ανάλυση των παρατηρήσεων ή και µετρήσεων από τη µελέτη των αεροφωτογραφιών του 1963. Στο δεύτερο µέρος γίνεται παρουσίαση των υποστατικών του οικισµού, ένα προς ένα, µε ταυτόχρονη αναφορά των ιδιοκτητών τους. Στο τρίτο µέρος παρουσιάζεται η επικράτεια του ∆ήµου κατά τµήµατα, που αποτελούν το καθένα και ένα τοπωνύµιο, έτσι ώστε να επανεκδοθεί µε διαφορετικό τρόπο η προηγούµενη έρευνά τους για το θέµα αυτό. Και στα τρία µέρη γίνεται ταυτόχρονη παράθεση της κάθε φωτογραφίας του 1963 µε την αντίστοιχη φωτογραφία του 2014, έτσι ώστε να γίνεται και σύγκριση µεταξύ του τότε και του σήµερα, ύστερα από µισό αιώνα. Ένα πραγµατικά αξιόλογο έργο που δείχνει την εξέλιξη του Παραλιµνίου µέσα σε µισό αιώνα.

Πέρα από την εκπαιδευτική τους πορεία και τα βιβλία που εκδίδουν, το ζεύγος Ευθυµίου χαρακτηρίζεται από βαθιά ευγένεια, αχάραγη εντιµότητα και απέραντη καλοσύνη. Με σύγχρονα µυαλά έχουν δίπλα τους ανθρώπους και φίλους όλων των ηλικιών, τους οποίους εµπνέουν µε το έργο τους, κάνοντάς τους να ανυποµονούν για το επόµενό τους βήµα.