URBAN.CULTURE.MAGAZINE

O παγκοσµίου φήµης σχεδιαστής ροµποτικής, Βασίλης Χρυσανθακόπουλος, στο Vantage!

O παγκοσµίου φήµης σχεδιαστής ροµποτικής, Βασίλης Χρυσανθακόπουλος, στο Vantage!

Συνέντευξη στους Ευθύμιο Σαββάκη και Μαριάννα Λαζάρου.

Ένα μέρος των καλοκαιρινών διακοπών θα το περάσετε κατασκευάζοντας ρομπότ
με τους μικρούς κατασκηνωτές της eduACT. Τι περιλαμβάνει το πρόγραμμα που
έχετε σχεδιάσει για αυτούς;

Το φετινό camp θα είναι μοναδικό, μιας και σηματοδοτεί την πρώτη επίσημη συνεργασία δύο οργανισμών που ξεχωρίζουν για την εκπαιδευτική τους φιλοσοφία. Από τη μία, λοιπόν, έχουμε την eduACT -για την οποία δε χρειάζεται να πω πολλά λόγια- και από την άλλη, έχουμε την δική μου νεοσύστατη blast (Build and Learn Art, Science, Technology). Η blast εκπροσωπεί ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα εκπαιδευτικής ρομποτικής, προϊόν μακροχρόνιας μελέτης και εμπειρίας με παιδιά, ενήλικες και εκπαιδευτικούς, σε διάφορα μέρη του πλανήτη.

Το πρόγραμμα αναπτύσσεται σε τρεις κατευθύνσεις: Η πρώτη στοχεύει στο να κατακτήσουν εξειδικευμένες γνώσεις, που θα τους βοηθήσουν στον διαγωνισμό ρομποτικής FIRST LEGO League, ενώ η δεύτερη στο να γνωρίσουν πληθώρα λειτουργιών και δυνατοτήτων, που σπάνια τα παιδιά ανακαλύπτουν από μόνα τους. Η τρίτη -και πιο ουσιαστική- λειτουργεί ως ομπρέλα στις παραπάνω κατευθύνσεις και στοχεύει στο να μάθουν να λειτουργούν με επιστημονική μεθοδολογία και ακρίβεια ως προς την ανάλυση των δεδομένων και την τεκμηρίωση των συμπερασμάτων τους.

Ωστόσο, το καλοκαίρι είναι μάλλον ταυτισμένο με την ανεμελιά και τα παιχνίδια
στη θάλασσα. Ποια στοιχεία της εκπαίδευσης πιστεύετε, ότι θα κάνουν τα παιδιά
να ανυπομονούν να αναλάβουν δράση στο εργαστήριο ρομποτικής;

Τα παιδιά στο εργαστήριο θα γνωρίσουν πολλά νέα δεδομένα και στοιχεία γνώσης, όμως, τίποτα από όλα αυτά δε θα παραπέμπει στην τυπική εκπαιδευτική διαδικασία. Αντίθετα, όλοι οι στόχοι θα επιτευχθούν μέσα από το παιχνίδι, τη διασκέδαση και τη δημιουργία νέων φίλων. Πέρυσι δυσκολευόμασταν να βγάλουμε τα παιδιά από τα εργαστήρια ρομποτικής! Υπήρχαν, μάλιστα, στιγμές που τα παιδιά σκαρφίζονταν τεχνάσματα και αφορμές, για να “τρυπώσουν” σε αυτά, προκειμένου να τελειοποιήσουν τα ρομπότ τους. Άλλωστε, το πρόγραμμα περιλαμβάνει καθημερινά πληθώρα από θαλάσσια σπορ, ομαδικά παιχνίδια, στιγμές χαλάρωσης, όμορφες συζητήσεις αλλά και πολλές ευχάριστες εκπλήξεις σε ένα υπέροχο καλοκαιρινό περιβάλλον.

Πόσο σημαντική θεωρείτε, ότι είναι η συμβολή της ρομποτικής στην εκπαιδευτική
διαδικασία; Ποια είναι τα οφέλη που αποκομίζει το παιδί από την ενασχόληση με
τη ρομποτική;

Δεν μπορώ να φανταστώ μια έννοια ή γνώση, θετική ή κλασική, που να μην μπορείς να τη διδάξεις μέσα από τα μαθήματα ρομποτικής. Αρχίζοντας από τα δεδομένα, όπως η εμβάθυνση στα μαθηματικά, τη γεωμετρία, τη φυσική και τη μηχανική, συνεχίζοντας στη διεύρυνση της φαντασίας τους και τη μεθοδική σκέψη και φτάνοντας στην ομαδικότητα, το μοίρασμα, τη δημιουργικότητα και την αγάπη για τον ίδιο τον άνθρωπο. Η ρομποτική δεν έχει όρια.Μπορούμε να συνδυάσουμε την ποίηση και την αρμονία, τη μουσική και το χορό, τη ζωγραφική και τις τέχνες, την εξερεύνηση και την ιστορία. Η ρομποτική λειτουργεί ως εξαιρετικός “δούρειος ίππος” μάθησης για τα παιδιά, αλλά και για εμάς τους μεγαλύτερους. Είναι, όμως, αναγκαίο να επισημάνω ότι η επίτευξη των στόχων εξαρτάται απόλυτα από τη φιλοσοφία και την κουλτούρα των εκπαιδευτών και του προγράμματος που εφαρμόζουν. Αυτά ακριβώς τα στοιχεία είναι που διαφοροποιούν την blast και
την eduACT ως εκπαιδευτικούς οργανισμούς.

Τι θα απαντούσατε σε όσους εκφράζουν διαφωνίες σχετικά με το υψηλό κόστος
του εγχειρήματος ή ακόμα και σε σχέση με την ηθική της ρομποτικής; (π.χ. ότι τα
ρομπότ θα αντικαταστήσουν την ανθρώπινη εργασία…)

Θα ξεκινήσω με το δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας. Είναι σαφές ότι οι προβληματισμοί περί ηθικής δεν περιορίζονται στη ρομποτική αλλά σε κάθε μορφή και στάδιο εξέλιξης της επιστήμης και της τεχνολογίας. Είναι δικός μας ρόλος το να οδηγούμε τα παιδιά προς την κατεύθυνση ότι η τεχνολογία υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι ο άνθρωπος την τεχνολογία. Όλο και περισσότερο βλέπουμε παιδιά να ανακαλύπτουν μεθόδους και τεχνικές που θα βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ιδίων και των συνανθρώπων τους. Είναι μοναδικό, για παράδειγμα, να βλέπεις παιδιά να κατασκευάζουν μηχανές που προστατεύουν το περιβάλλον ή ακόμα εξωσκελετούς για ανθρώπους με ειδικές ανάγκες. Όλη αυτή η γνώση δημιουργεί μια τάση προς το ευρύτερο καλό. Μαθαίνουν ότι μπορούν να συμβάλλουν και δε μένουν αμέτοχοι.

Όσο για το κόστος, η αλήθεια είναι ότι έχω ερωτηθεί πάρα πολλές φορές αν αυτό αξίζει ή γιατί είναι τόσο ακριβό. Πάντα δίνω την ίδια απάντηση: Το θέμα είναι τελικά αν αυτό είναι στ’ αλήθεια μόνο ένα παιχνίδι. Κατ’ αρχάς, τα παιδιά μαθαίνουν από πολύ μικρά, 10 ετών ή και νωρίτερα, να προγραμματίζουν σε ένα πολύ καλοσχεδιασμένο περιβάλλον. Κάποιοι γονείς λένε “οκ, τι αξία έχει να προγραμματίζει το παιδί;”. Είναι πολύ σημαντικό να είσαι ικανός να προβλέπεις τις καταστάσεις που μπορούν να δημιουργηθούν σε ένα περιβάλλον και να σχεδιάζεις την αντίδραση του ρομπότ για κάθε μία από αυτές. Η μεθοδικότητα και η οργανωμένη σκέψη, που συνεπάγονται, είναι στοιχεία τα οποία το παιδί, ο άνθρωπος, χρειάζεται για τη ζωή του, σε κάθε απόφαση που θα πάρει. Μετά, τα παιδιά μαθαίνουν να χτίζουν,να ξαναδοκιμάζουν και τελικά να αγαπάνε αυτό που έχουν φτιάξει. Θα αποτύχουν αρκετές φορές και κάποια στιγμή θα καταλάβουν ότι πέτυχαν, κάτι που θα τους δώσει μια εκπληκτική αυτοπεποίθηση.

Τέλος, οτιδήποτε μάθουν τα παιδιά εδώ, να ασχολούνται με τα ρομπότ, να χρησιμοποιούν την τεχνολογία, τα μηχανικά μέρη που θα χτίσουν, η ασχολία με τον υπολογιστή και ακόμα περισσότερα, αν το σκεφτείς, πολλά από αυτά θα τα συναντήσουν στο υπόλοιπο της ζωής τους. Οπότε, είναι μια επένδυση. Πρέπει να σκεφτεί κανείς πως τα LEGOMINDSTORMS δεν έχουν φτιαχτεί ως παιχνίδια αλλά και ως εκπαιδευτικό εργαλείο, με τη συνεργασία της LEGO, του Massachusetts Institute of Technology (MIT) και της National Instruments. Η LEGO θεωρείται μια από τις κορυφαίες εταιρείες στην εκπαίδευση, πέρα από τη ρομποτική, όπου είναι μακράν ηγέτης, και δεν είναι τυχαίο που έχει φτάσει σε αυτό το επίπεδο.

Με βάση τις τρέχουσες τεχνολογικές εξελίξεις, είναι ασφαλές να πούμε πως,
μελλοντικά, το να γνωρίζει κάποιος μία γλώσσα προγραμματισμού θα είναι τόσο
απαραίτητο όσο το να μιλά αγγλικά;

Κάποτε θα θεωρούσα το ερώτημά σας υπερβολικό. Όσο περνάνε τα χρόνια και δεδομένου ότι η τεχνολογία επηρεάζει όλο και περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούμε και ζούμε, τείνω να θεωρώ εξίσου απαραίτητη τη γνώση ή τουλάχιστον την εξοικείωση με τη φιλοσοφία του προγραμματισμού, ακόμα και για τα παιδιά που ονειρεύονται να ασχοληθούν με επαγγέλματα που δεν έχουν άμεση σχέση με την τεχνολογία. Αναμφισβήτητα ο προγραμματισμός αποτελεί ένα από τα πλέον απαραίτητα εφόδια στην κατανόηση του περιβάλλοντός μας.

Είστε ενεργό μέλος στη FIRST LEGO League. Ποιες είναι οι εντυπώσεις σας από
μία τέτοια διοργάνωση; Πιστεύετε ότι υπάρχει πρόσφορο έδαφος για να αναπτυχθεί η ρομποτική περισσότερο στην Ελλάδα;

Ασφαλώς και υπάρχει! Τα παιδιά στην Ελλάδα έχουν απίστευτες δυνατότητες και η eduACΤ, μέσα σε μόλις δύο χρόνια δράσης, έχει δώσει τη δυνατότητα σε πάρα πολλά από αυτά να ανακαλύψουν τη δυναμική τους και να την απογειώσουν. Μην ξεχνάμε τους εκπληκτικούς ROBOT MASTERS που ταξίδεψαν φέτος από τη Θεσσαλονίκη στο St.Louis της Αμερικής για να συναρπάσουν την παγκόσμια ρομποτική κοινότητα με τις επιδόσεις τους!

Αντίστοιχα, η blast ευελπιστεί να είναι ένας από τους δυνατούς χορηγούς ανάπτυξης της ρομποτικής στην Ελλάδα. Ανάμεσα στα όμορφα πράγματα που ετοιμάζουμε σε συνεργασία με τη Σχολή Μωραΐτη είναι και η δημιουργία ενός FIRST LEGO League coaching center, το οποίο θα απευθύνεται όχι μόνο στους μαθητές της Σχολής, αλλά και σε ανεξάρτητες ομάδες παιδιών που αναζητούν την απαιτούμενη καθοδήγηση και τα απαραίτητα μέσα.

Βέβαια, έχετε εκπροσωπήσει τη LEGO ακόμα και διδάσκοντας παιδιά ιθαγενών
Παπούα! Ποιες ήταν οι αντιδράσεις των ιθαγενών, όταν συνειδητοποίησαν τις
δυνατότητες που μπορεί να αποκτήσει μία «μάζα καλωδίων»;

Ομολογώ ότι μετάνιωσα που, έστω για λίγο, αμφισβήτησα τις δυνατότητες αυτών των παιδιών. Έχω παίξει και δημιουργήσει με παιδιά από όλον τον κόσμο και πλέον, είμαι πεπεισμένος, ότι ανεξάρτητα από την κουλτούρα, τη θρησκεία και τη γλώσσα, όλα τα παιδιά μοιράζονται τα ίδια εκπληκτικά χαρακτηριστικά: τη φαντασία, τη δημιουργικότητα και τη διαρκή επιθυμία να ανακαλύπτουν νέα πράγματα. Αν τους δώσεις τα κατάλληλα εργαλεία, είναι ικανά να μεγαλουργήσουν.

Επίσης, θα θέλαμε να μας απαντήσετε εάν είναι μύθος ή πραγματικότητα, ότι τα αγόρια τα καταφέρνουν καλύτερα στους υπολογιστές και τον προγραμματισμό σε σχέση με τα κορίτσια.

Δε θα περιορίσω την απάντηση στον προγραμματισμό, αλλά θα αναφερθώ και στο σχεδιασμό και την κατασκευή μηχανικών μερών και εργαλείων, από τα οποία αποτελείται ένα ρομπότ. Δεν ξέρω πώς ακριβώς δημιουργήθηκε στο παρελθόν το στερεότυπο ότι “αυτές είναι ανδρικές δουλειές”. Σίγουρα έχει περάσει προ πολλού η εποχή της βιομηχανικής επανάστασης όπου οι μηχανές απαιτούσαν στιβαρά χέρια. Προσωπικά χαίρομαι που όλο και περισσότερα κορίτσια ξεπερνάνε αυτό το ταμπού και έχουν το θάρρος όχι μόνο να εισχωρούν σε τομείς μηχανικής και τεχνολογίας
αλλά και να αναλαμβάνουν ηγετικούς ρόλους. Η διαφορά είναι ότι τα κορίτσια, πέρα από το ότι συνειδητά επιλέγουν αυτήν την κατεύθυνση, εκ φύσεως λειτουργούν πολύ πιο μεθοδικά, προσεκτικά και λιγότερο παρορμητικά, και αυτά είναι απαραίτητα στοιχεία σε μια εποχή που τα πάντα στην τεχνολογία απαιτούν ακρίβεια, λεπτομέρεια και πολυπλοκότητα. Στα μαθήματα μου στη Σχολή Μωραΐτη, κατά τη διάρκεια του περασμένου σχολικού έτους, τα κορίτσια αποτελούσαν το 25% της μαθητικής βάσης και είμαι απόλυτα σίγουρος ότι αυτό το ποσοστό θα αυξηθεί σημαντικά τη νέα χρονιά. Επιδιώκω δε, να αναμιγνύω στις ομάδες κορίτσια με αγόρια και μάλιστα, περισσότερο προς όφελος των αγοριών.

Ας εξερευνήσουμε κι εσάς τον ίδιο, όμως, τώρα. Η ενασχόλησή σας με την
εκπαιδευτική ρομποτική ξεκίνησε μόλις το 2008. Ποια κίνητρα σας ώθησαν προς
αυτήν την επιλογή;

Πάντα ήθελα να γίνω αρχιτέκτονας σαν τον πατέρα μου. Στην πορεία, όμως, βρέθηκα στις τηλεπικοινωνίες, επιλογή που όχι μόνο δε μετάνιωσα, αλλά θεωρώ ότι συνέβαλε μοναδικά στο σύνολο γνώσεων και εμπειριών που συνέλεξα. Η “φλόγα”, όμως, της δημιουργίας δεν έσβησε ποτέ. Παράλληλα με την καριέρα μου στη Vodafone, άρχισα να χτίζω με LEGO. Σύντομα ένιωσα την ανάγκη να δώσω κίνηση στις δημιουργίες μου και λίγο αργότερα ήθελα αυτές να αλληλεπιδρούν μαζί μου.

Παρότι ξεκίνησα πολύ αργά με τη ρομποτική, αμέσως άρχισα να συμμετέχω σε διαγωνισμούς και μέσα στους δύο πρώτους μήνες είχα πάρει το πρώτο βραβείο σε παγκόσμιο διαγωνισμό. Το ξαναδοκίμασα γιατί, όπως είναι λογικό, ενθουσιάστηκα και η διάκριση επαναλήφθηκε, ώσπου σταμάτησα να συμμετέχω σε τέτοιους διαγωνισμούς, γιατί έψαχνα το επόμενο βήμα. Πολύ σύντομα η LEGO με ανακάλυψε και από τα τέλη του 2008 άρχισα να ταξιδεύω μαζί της και να δημιουργώ γι’ αυτήν διαδραστικά παιχνίδια. Τον Αύγουστο του 2010 ήμουν ήδη επίσημος LEGO MINDSTORMS Community Partner, ενώ στα τέλη του 2011 μπήκα επίσημα στο LEGOMINSTORMS Expert Panel και αμέσως μετά εργάστηκα ως freelance σχεδιαστής για την LEGO. Από εκεί και πέρα, η συνέχεια ήταν καταιγιστική και θεωρώ, ότι τα καλύτερα είναι ακόμα μπροστά μας. Είμαστε μόνο στην αρχή του ταξιδιού.

Σε σύντομο χρονικό διάστημα, κατορθώσατε να ενταχθείτε στη γενιά
MINDSTORMS της LEGO, δηλαδή στην ομάδα των κορυφαίων σχεδιαστών και
προγραμματιστών. Περιγράψτε μας τις προκλήσεις που συνεπάγεται το να είναι
κανείς generation MINDSTORMS.

Στο LEGO MINSTORMS Expert Panel είμαστε 12 μέλη, όλοι κορυφαίοι στο είδος τους και είμαστε ουσιαστικά οι άνθρωποι που συνέβαλαν καθοριστικά στη δημιουργία του νέου προϊόντος. Μεταξύ μας, χρησιμοποιούμε συχνά την έκφραση “because we can”, θέλοντας να δηλώσουμε ότι τίποτα πραγματικά δε μας σταματά από το να δημιουργούμε.

Νομίζω ότι η μεγαλύτερη πρόκληση είναι το να ανακαλύπτουμε μόνοι μας ακόμα μεγαλύτερες προκλήσεις. Ακούγεται παράδοξο, αλλά αγαπάμε τόσο πολύ αυτό που κάνουμε, που από μόνοι μας και σε καθημερινή βάση θέτουμε ακόμα πιο υψηλούς στόχους και κινούμαστε με ακόμα μεγαλύτερες ταχύτητες. Κάπως έτσι δημιουργήθηκε και η blast, που αποτελεί ως τώρα το πιο απαιτητικό προσωπικό στοίχημα του ρομποτικού μου σύμπαντος.

Μία κατασκευή σας είχε εξελιχθεί σε δημοφιλές παιχνίδι μεταξύ των υπαλλήλων
της GOOGLE. Πώς προέκυψε αυτό;

Όχι ακριβώς μία! Οι δημιουργίες μου παρουσιάστηκαν στο Google Science Fair του 2011 στην Καλιφόρνια και ήταν τόσο δυνατή η αποδοχή τους, που το 2012, κατόπιν απαίτησης των ανθρώπων της Google, ανέλαβα αποκλειστικά τη σύλληψη και δημιουργία όλων των LEGO ρομποτικών κατασκευών, διαδραστικών παιχνιδιών και team building activities που θα παρουσιάζονταν στο αντίστοιχο event. Πιο σημαντικά απ’ όλα αυτά, όμως, ήταν οι γνωριμίες και οι συζητήσεις που έκανα εκείνη την εποχή με ξεχωριστούς ανθρώπους. Ήταν ο καταλύτης που με ώθησε να εγκαταλείψω οριστικά μια ιδιαίτερα επιτυχημένη καριέρα στις τηλεπικοινωνίες και να στρέψω όλες μου τις δυνάμεις και την δημιουργικότητά μου στην εκπαιδευτική ρομποτική.

Τέλος, εκτός από τις προετοιμασίες για την κατασκήνωση της EduACT, ποια άλλα
projects ετοιμάζετε για το μέλλον;

Η blast, σε συνεργασία με τη Σχολή Μωραΐτη, εγκαινιάζει το moraitis blast lab. Η αρχιτέκτονας και μόνιμη συνεργάτης της blast, Μαρίνα Σταμπολή, έχει επιτύχει να εκφράσει απόλυτα τη φιλοσοφία της blast, δημιουργώντας ένα χώρο υψηλής αισθητικής, που φιλοδοξούμε να γίνει το καλύτερο lab εκπαιδευτικής ρομποτικής στην Ευρώπη. Τα προγράμματα αρχίζουν τον Οκτώβριο και θα απευθύνονται στο ευρύτερο κοινό και όχι μόνο στους μαθητές της Σχολής.

Πέρα από το πρωτοποριακό Πρόγραμμα, που η blast εφαρμόζει κατ’ αποκλειστικότητα σε παγκόσμιο επίπεδο, τα μαθήματα του moraitis blast lab θα είναι μοναδικά και ως προς τα μέσα και υλικά που θα χρησιμοποιούνται σε αυτό. Επίσης, οι μαθητές μας θα είναι οι πρώτοι που θα έρχονται σε επαφή με νέες δημιουργίες, θα τις δοκιμάζουν και θα συμβάλλουν στο σχεδιασμό και την εξέλιξή τους, πριν καν αυτές παρουσιαστούν στο ευρύτερο κοινό.

Αλλά δεν σταματάμε εδώ! Μέσα στον Οκτώβριο η blast εγκαινιάζει μια ακόμα υπέροχη συνεργασία με το ελληνογερμανικό Athener Schule στο οποίο δημιουργείται το πρώτο blast point. Αρχικά,το Athener Schule blast point θα απευθύνεται μόνο σε μαθητές του Σχολείου. Εντός του έτους προγραμματίζεται, επίσης, η λειτουργία του exclusive blast camp, του blast play, του blast module καθώς και πολλών άλλων εκπληκτικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, σε συνεργασία με τους καλύτερους στον κόσμο. Θα χαρούμε να μοιραστούμε μαζί σας περισσότερες πληροφορίες για τις δράσεις της blast είτε μέσω του Facebook είτε με email [email protected], ενώ σύντομα θα είναι έτοιμη και η διαδικτυακή σελίδα της blast (blast.gr).

Ευθύμιος Σαββάκης είναι Έλληνας δημοσιογράφος και Υποψ. Διδάκτωρ του τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του Α.Π.Θ. Στην Ελλάδα εργάζεται για το συγκρότημα της LIFO, τη βρετανική εταιρεία bet365 καθώς και για άλλα sites, πρότζεκτ και free press σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα. Το πρώτο του διήγημα, «Ο λύκος και οι καραμέλες», περιλαμβάνεται στη συλλογή αστυνομικών ιστοριών «Ο Φόβος του Ξένου», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ.

Μαριάννα Λαζάρου είναι φοιτήτρια Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας.