URBAN.CULTURE.MAGAZINE

Το μελάνωμα και η πρόληψή του

της ∆ρ. Αικατερίνης Πασχάλη*

Το μελάνωμα και η πρόληψή του

Το µελάνωµα είναι ένας κακοήθης καρκίνος του δέρµατος, ο οποίος προέρχεται από τα µελανοκύταρρα και είναι υπεύθυνος για πάνω από το 75% των θανάτων από καρκίνους του δέρµατος, λόγω του µεταστατικού χαρακτήρα του.

Η συχνότητα του µελανώµατος έχει τριπλάσια µε πενταπλάσια αύξηση τα τελευταία 40 χρόνια, η θνησιµότητα όµως έχει αρχίσει και σταθεροποιείται από το 1990, λόγω της πρώιµης διάγνωσης σε αρχικά στάδια, η οποία σχετίζεται µε καλύτερη πρόγνωση. Το µελάνωµα προσβάλλει, συχνότερα, άτοµα νεαρής και µέσης ηλικίας σε σχέση µε άλλους καρκίνους, και κυρίως τη λευκή φυλή.

Οι παράγοντες υψηλού κινδύνου για την απόκτηση µελανώµατος είναι ατοµικό ή/και οικογενειακό ιστορικό µελανώµατος, ανοιχτό δέρµα, κόκκινα µαλλιά, απλοί ή δυσπλαστικοί σπίλοι (ελιές), σοβαρό ηλιακό έγκαυµα στην παιδική η εφηβική ηλικία, χρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, χρήση τεχνητού µαυρίσµατος (solarium), ιατρογενή ή επίκτητη ανοσοκαταστολή.

Οι τύποι του µελανώµατος είναι αρκετοί. Ο πιο συχνός τύπος είναι το επιφανειακά επεκτεινόµενο µελάνωµα, που κλινικά παρουσιάζεται ως κηλίδα, εξελίσσεται αργά σε πλάκα, και είναι συνήθως πολυχρωµατική µε ωχρές περιοχές υποστροφής.

Το οζώδες µελάνωµα, σε αντίθεση µε το προηγούµενο, εµφανίζεται από την αρχή της ανάπτυξής του ως ένας οζώδης, εξωφυτικός, σκουρόχρωµος (από καφέ έως µαύρος), συχνά διαβρωµένος ή και αιµορραγών όγκος.

Το µελάνωµα τύπου κακοήθους φακής, εµφανίζεται συνήθως µετά την πάροδο πολλών ετών σε έδαφος φακής και εντοπίζεται σχεδόν αποκλειστικά στο πρόσωπο ηλικιωµένων ασθενών.

Το µελάνωµα των άκρων, είναι συνήθως παλαµοπελµατιαίο ή υπο- ή περι- ονύχιο. Στην αρχή εµφανίζεται ως µία ακανόνιστη, ασαφώς αφοριζόµενη µελάγχρωση, ενώ αργότερα αναπτύσσονται οζίδια, τα οποία σηµατοδοτούν τη διηθητική φάση ανάπτυξης.

Εκτός από τους κύριους τύπους µελανώµατος υπάρχουν και κάποιες λιγότερο συχνές µορφές, όπως το µελάνωµα των βλεννογόνων, το δεσµοπλαστικό, το αµελανωτικό και το πολυποειδές, που αποτελούν λιγότερο από το 5% των περιπτώσεων.

Η πρόληψη συµβάλλει στη µείωση της συχνότητας της νόσου µέσω αλλαγής συµπεριφοράς (έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες) και στη µείωση της θνησιµότητας από τη νόσο, µέσω πρώιµης διάγνωσης και θεραπείας, η οποία περιλαµβάνει τον προσυµπτωµατικό έλεγχο και την εξέταση του δέρµατος από έναν κλινικό ιατρό και την αυτοεξέταση.

Για την αυτοεξέταση οι ασθενείς πρέπει να στέκονται µπροστά από έναν καθρέφτη και να παρατηρούν την αριστερή και δεξιά πλευρά του σώµατός τους µε τα χέρια σηκωµένα. Έπειτα πρέπει να εξετάζουν τα χέρια, τις παλάµες, τα πόδια και πέλµατα, το τριχωτό της κεφαλής,και το περίνεο µε τη βοήθεια ενός µικρού καθρέφτη.

Μετά από τους παραπάνω ελέγχους, οποιαδήποτε αλλαγή σε ήδη παρευρισκόµενους σπίλους (π.χ. αλλαγή στο µέγεθος, στο χρώµα, στην περιφέρεια, στην υφή), ή την ανακάλυψη µιας καινούριας δερµατικής βλάβης, ο ασθενής πρέπει να εξετάζεται από ειδικό δερµατολόγο.

Η εξέταση γίνεται µε το δερµατοσκόπιο, ένα εργαλείο µε ειδικούς φακούς και ειδικό φωτισµό, που επιτρέπει στον ιατρό να παρατηρήσει τα πιο βαθιά στρώµατα του δέρµατος. Ο ασθενής πρέπει να αφαιρέσει τα ρούχα του και να µείνει µε τα εσώρουχα, έπειτα να ξαπλώσει στο εξεταστικό κρεβάτι, για να µπορεί ο ιατρός να εξετάσει µε λεπτοµέρεια όλα τα σηµεία του σώµατος συµπεριλαµβανοµένου και των βλεννογόνων, όπως το στόµα και τα γεννητικά όργανα.

Τα τελευταία χρόνια γίνονται εκτεταµένες ενηµερώσεις για τους καρκίνους του δέρµατος, όπως επίσης ετήσιες εκστρατείες για την πρόληψη του µελανώµατος, όπως δωρεάν εξέταση του δέρµατος στην πανευρωπαϊκή ηµέρα µελανώµατος (www.euromelanoma.org).

*Ειδικός ∆ερµατολόγος-Αφροδισιολόγος
1ης Απριλίου 65, Παραλίµνι Τηλ: 99 33 66 08