URBAN.CULTURE.MAGAZINE

ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΩΝ ΓΙΑΓΙΑΔΩΝ – του Χρίστου Κυριάκου

ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΩΝ ΓΙΑΓΙΑΔΩΝ – του Χρίστου Κυριάκου

«Μόνο τότε κατάλαβα το ξακουστό μότο του Ναπολέων Βοναπάρτη, “με το θράσος μπορεί κανείς να κυριεύσει τα πάντα”. Αλήθεια πόσο δίκαιο».

Τα σημάδια της Μικρασιατικής Καταστροφής ήταν ακόμη ορατά. Η Ελλάδα, βρισκόταν στα μαύρα της τα χάλια. Οι κυβερνήσεις άλλαζαν σαν πουκάμισα. Η αστάθεια αυτών, χειροτέρευε την κατάσταση. Ο απόστρατος στρατηγός Θεόδωρος Πάγκαλος απειλούσε ανοικτά την κυβέρνηση με πραξικόπημα. Οι απεργίες, ήταν στην ημερήσια διάταξη. Αντίπαλος των απεργιών, η βία. Η κατάσταση ήταν χαοτική. Οι Τούρκοι σαν κερασάκι στην τούρτα απελαύνουν τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως γιατί δεν είχε νόμιμο διαβατήριο!

Σε όλα αυτά, έρχεται να προστεθεί η τρομερή εξέγερση στην Σάμο. Τρία αδέρφια, ο Ιωάννης, Κωνσταντίνος και Κίμων Γιαγιάς, τοπικοί παράγοντες του νησιού, θα προσπαθήσουν ως πρώτη φάση, τον Οκτώβριο του 1922, να επαναστατήσουν, εξεγείροντας και τους υπόλοιπους κατοίκους, με κύριο μέλημα την αυτονομία της Σάμου. Η επανάσταση θα αποτύχει. Αυτοί καταφεύγουν στα Ιταλοκρατούμενα Δωδεκάνησα για να γλυτώσουν. Εκκρεμούσαν εναντίον τους διάφορες δικαστικές διώξεις.

Οι Γιαγιάδες είχαν “μαύρο” ποινικό μητρώο από παλιά. Την περίοδο του Εθνικού Διχασμού (1914-1917) είχαν βιαιοπραγήσει ενάντια στους Βενιζελικούς. Αυτοί ήταν βασιλόφρονες. Ως αποτέλεσμα αυτού, οι Βενιζελικοί, θα κάψουν ζωντανή την μάνα τους και θα αποκεφαλίσουν τον τέταρτο αδερφό τους τον Γιώργη. Έκτοτε, σε γενικές γραμμές δεν τα πήγαινα καλά με τη διοίκηση του κράτους.

Εν τω μεταξύ, μερικοί εκ των έσω, επέμεναν να διαγραφούν οι ποινικές διώξεις των Γιαγιάδων έτσι ώστε να ηρεμήσει το ήδη τεταμένο τοπίο στην Σάμο. Άλλοι επέμενα να δικαστούν, να ξεμπερδεύουν απ’ αυτούς. Οι ατρόμητοι Γιαγιάδες είχαν απειλήσει τις αρχές της Σάμου πως αν δεν παραγραφούν τα αδικήματα θα εξεγείρονταν ξανά. Όσο η απόφαση αργούσε, τόσο το αίμα των Γιαγιάδων έβραζε.

Ξημερώματα της 6ης Ιουνίου του 25’, ενώ η απόφαση δεν πάρθηκε ακόμη, αποβιβάστηκαν στην Σάμο κρυφά οι Γιαγιάδες, με μερικούς πιστούς υποστηριχτές. Πολύ εύκολα, θα καταλάβουν την Χωροφυλακή και θα οπλιστούν. Έχοντας οπλισμό θα ανοίξουν τις φυλακές και θα οπλίσουν όλους τους φυλακισμένους, που τάχθηκαν αμέσως μαζί τους. Σειρά είχε η νομαρχία, το δημαρχείο και το τηλεγραφείο. Ότι είχε το ταμείο του νησιού, θα το κλέψουν και θα πληρώσουν διάφορους κατοίκους για να ταχθούν υπέρ τους. Σε μερικές ώρες το νησί είχε καταληφθεί. Ο δήμαρχος, και διάφοροι άλλοι, καταφεύγουν σε γειτονικά χωριά για να σωθούν. Απ’ εκεί θα ενημερώσουν τις αρμόδιες αρχές έτσι ώστε να βοηθήσουν να κατασταλεί η εξέγερση.

Τα νέα θα σκάσουν σαν βόμβα στην Αθήνα, που φοβήθηκε για τα χειρότερα. Το Ελληνικό κράτος είχε γίνει ρεζίλι. Τρία άτομα, κατάφεραν σε λίγες ώρες να καταλάβουν ένα ολόκληρο νησί. Τεράστιες στρατιωτικές δυνάμεις θα σταλούν για άμεση καταστολή της εξέγερσης. Οι κάτοικοι, που τάχθηκαν με τους Γιαγιάδες, μόλις άκουσαν για τα στρατεύματα θα παραδοθούν. Η ανάκτηση του νησιού θα γίνει πολύ εύκολα από το κράτος. Οι Γιαγιάδες όμως δεν θα συλληφθούν. Θα ξεφύγουν στην Μικρά Ασία μαζί με ένα εκατομμύριο δραχμές.

Μπορεί το κίνημα των Γιαγιάδων να μην πέτυχε αλλά αυτοί δεν κόπασαν. Με την παροχή αμνηστίας επί Οικουμενικής κυβερνήσεως θα έρθουν να εγκατασταθούν ξανά στην Σάμο. Το 1928, ο Γιάννης Γιαγιάς, θα συμμετάσχει στις εκλογές της Σάμου ως ανεξάρτητος υποψήφιος!. Με τα αδέρφια του, θα προκαλέσουν, ξανά, βίαια επεισόδια και θα φυλακιστούν. Εκεί, στην φυλακή, θα γνωριστούν με μέλη του ΚΚΕ και θα γίνουν κουμουνιστές. Μετά την αποφυλακίσει τους, ο Γιάννης, θα συλληφθεί εκ νέου, το 1933 λόγω κουμουνιστικής δράσης. Δυο χρόνια αργότερα θα αποφυλακιστεί και πάλι. Οι Γιαγιάδες, στα χρόνια της κατοχής, θα γυρίσουν την πλάτη τους στο ΚΚΕ και θα υποστηρίξουν τον βασιλιά Γεώργιο Β’ στο δημοψήφισμα της 1ης Σεπτεμβρίου 46’. Η τελευταία εμφάνιση τους στις σελίδες της Ιστορίας τους βρίσκει να κυνηγάνε τους αριστερούς στην Σάμο να τους εξολοθρεύσουν!. Αν και ο Φρίντριχ Νίτσε συνήθιζε να λέει πως το χάος γεννάει την τάξη, με τους Γιαγιάδες δεν είδαμε ποτέ κάτι τέτοιο!!!.

10668271_10152421173468315_840459724_n10668312_10152421173453315_242852930_n