URBAN.CULTURE.MAGAZINE

The Finest Cut

της Βέρας Κοσμά

The Finest Cut

Ο πολυβραβευµένος σκηνοθέτης Ανδρέας Πάντζης γεννήθηκε στην Αµµόχωστο και σπούδασε κινηµατογράφο, θέατρο και σκηνοθεσία όπερας στη Μόσχα. Έχει σκηνοθετήσει ταινίες µεγάλου µήκους, ντοκιµαντέρ, θεατρικές παραστάσεις, αρχαίες τραγωδίες και όπερες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Οι τελευταίες ταινίες του έχουν αποσπάσει βραβεία ανά το παγκόσµιο και η ταινία του «Σφαγή του κόκορα» ήταν η επίσηµη συµµετοχή της Ελλάδας για το βραβείο Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας το 1997.

Μετά από τόσο πλούσια πορεία και γεµάτη ζωή, υπάρχουν απωθηµένα όνειρα που περιµένουν ακόµη να εκπληρωθούν;

Κοίταξε Βέρα, εγώ ξέρω να κάνω µόνο θέατρο και σινεµά. Αυτή είναι η ζωή µου και αγαπώ αυτό που κάνω. Απωθηµένα όνειρα δεν έχω, αλλά θέλω να έχω την ευχέρεια να κάνω κάθε δύο χρόνια µια ταινία και κάθε χρόνο ένα µε δύο θεατρικά. Μέχρι σήµερα, κάθε φορά που τέλειωνα µια µεγάλη µήκους ταινία έπρεπε να περιµένω αρκετά χρόνια µέχρι να µαζέψω τα λεφτά για την επόµενη. Ιδέες υπάρχουν, δεν υπάρχουν όµως τα λεφτά. Τα έσοδα µου τα τελευταία χρόνια έχουν µειωθεί σηµαντικά. Η ζωή µου έχει ανατραπεί εντελώς µε τα σηµερινά δεδοµένα και νιώθω πως δεν µπορώ πλέον να ζω στην Κύπρο. Πρέπει να πάω κάπου που να µπορώ να δουλέψω για να ζήσω. ∆εν το κάνω για τα λεφτά, δεν έχω σκοπό να γίνω πλούσιος, αλλά πρέπει να έχω τη δυνατότητα να ζω µε αξιοπρέπεια.

Σας αγχώνει αυτή η αβεβαιότητα;

Φυσικά και µε αγχώνει. Μπορεί να µην ανήκω στα άτοµα που έχασαν τα λεφτά τους από το κούρεµα, αλλά οι σκέψεις και τα συναισθήµατα είναι τα ίδια.

Σας ενοχλεί η γκρίνια και η κατήφεια που επικρατεί στις µέρες µας;

Όχι, από το 1878 όπου η Κύπρος δόθηκε στην Αγγλία, από την Τουρκία, λόγω του φόβου της Ρωσίας, αλλά από ανέκαθεν, είχαµε αφέντες µε αποτέλεσµα οι Κύπριοι πάντα να έχουν κάποιον άλλο να αποφασίζει για τους ίδιους και να µην έχουν µερίδιο ευθύνης για οτιδήποτε. Έτσι έµαθαν να υπακούουν στους ανθρώπους που κατέχουν θέσεις εξουσίας. Όπως για παράδειγµα, έναν υπάλληλο της δηµόσιας υπηρεσίας που πιστεύει ότι κατέχει θέση εξουσίας, ενώ στην πραγµατικότητα τον πληρώνουµε για να µας εξυπηρετεί. Αυτό οι Έλλαδιτες, για παράδειγµα, το γνωρίζουν πολύ καλά. Γι’ αυτό και απαιτούν. Σιγά – σιγά αυτό αρχίζει να συµβαίνει και στην Κύπρο. Αρχίζει ο κόσµος να ξυπνά. Το χώµα αναταράσσεται και είναι έτοιµο να βγει ένα βλαστάρι. Εποµένως, αυτή η γκρίνια είναι καλή. Θα ήθελα, βέβαια, περισσότερα πράγµατα, πράξεις.

Αν ξαναρχίζατε σήµερα, τι θα αλλάζατε; Ποια λάθη δεν θα κάνατε; Ποιες κινήσεις θα προτιµούσατε;

Μεγαλώνοντας πίστευα πως ο καλός και το καλό δικαιώνονται, πράγµα που δεν συµβαίνει στην Κύπρο. Για τον Κύπριο ιδεώδης ζωή είναι να µπει στην κυβέρνηση και να παίρνει τα λεφτά του κάθε µήνα, χωρίς να έχει στόχους και όνειρα. Αν λοιπόν είχα την ευκαιρία να κάνω κάτι διαφορετικό δεν θα επέστρεφα ποτέ στην Κύπρο. Κάνω ένα επάγγελµα που θεωρείται λειτούργηµα, το λατρεύω, αλλά θα µπορούσα να κάνω πολλά περισσότερα αν συνέχιζα την πορεία µου στο εξωτερικό. Βέβαια υπάρχουν ακόµα σχέδια και άσσοι στο µανίκι µου.

Γιατί επιλέξατε να πάτε στη Ρωσία για σπουδές;

Το σινεµά είναι ένα σπορ πολύ ακριβό. Έκανα αιτήσεις για σπουδές κινηµατόγραφου σε Αγγλία και Σουηδία χωρίς αποτέλεσµα. Όµως, επειδή ήµουν καλός µαθητής, κέρδισα µια υποτροφία για Ιατρική στην Τσεχοσλοβακία. Τελικά πήρα και µια δεύτερη υποτροφία για το VGIK, τη σχολή κινηµατογράφου της Μόσχας. Αποφάσισα να πάω εκεί. Με την υποτροφία µπορούσα να σπουδάζω και να κάνω ταινίες χωρίς να πληρώνω. Το VGIK ήταν το καλύτερο σχολείο, γιατί υπήρχε η θεωρία και η πρακτική ταυτόχρονα. Έκανα θέατρο µετά το σινεµά και ακολούθως όπερα. Και ένα άλλο µη αµελητέο στοιχείο ήταν το γεγονός ότι ήµουν τυχερός, γιατί είχα µάθει πολλά από τον καλύτερο δάσκαλο που µπορούσα να έχω. Τον Μιχαήλ Ροµµ. Ένα ανοικτό και δηµιουργικό πνεύµα. Ήταν ο δάσκαλος του Ταρκόφσκι, το Κονταλόφσκι, κλπ.

Ποια στιγµή της ζωής σας θα θέλατε να ζήσετε ξανά;

Ίσως τις βραβεύσεις στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Όλες µου οι ταινίες πήραν βραβεία στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Σηµαντικές στιγµές για εµένα επειδή ξέρω µέσα σε τι καυγάδες και αντιπαραθέσεις µου έδωσαν αυτά τα βραβεία. Όταν παρουσιαστεί µια δουλειά ενός Κύπριου στην Ελλάδα, οι Έλλαδιτες νιώθουν πως κινδυνεύουν. Τους περνάνε δια πυρός και σιδήρου. Στην Ελλάδα υπάρχουν άτοµα τα οποία σε υποστηρίζουν φανατικά, αλλά και πολλοί οι οποίοι σε υπονοµεύουν, σε διαβάλλουν φανατικά και δραµατικά.

Ποια αδυναµία σας θα παραδεχόσασταν;

Στον Άµλετ υπάρχει µια φράση “I must be cruel, only to be kind”, πρέπει δηλαδή να είµαι σκληρός για να γίνω καλός. Θα ήθελα να ήµουν πιο κακός και σκληρός. Σε κάθε θεατρική δουλειά µου δέχοµαι και ενθαρρύνω τους ηθοποιούς να µου λένε διάφορες απόψεις, τις οποίες φυσικά, ακούω και ενστερνίζοµαι, αλλά γνωρίζω πως εάν δεν µου αρέσει κάτι, αυτό δεν θα περάσει.

Πώς θα χαρακτηρίζατε τη ζωή σας;

Έκανα αρκετά πράγµατα, αλλά τίποτα δεν µου δόθηκε. Όλα τα πήρα µε αγώνα. Για όλα έχω παλέψει και έχω βγάλει ασπροπρόσωπους όλους όσους µε στήριξαν.

Καταφέρατε ποτέ να ξεπεράσετε το άγχος της πρώτης παρουσίας;

Το άγχος πρέπει πάντα να υπάρχει, ως ένδειξη ενδιαφέροντος για την ποιότητα αυτού που κάνεις. Επίσης λειτούργει ως τεκµήριο, πως θέλεις να αποδείξεις πως κάνεις κάτι καλό και ότι είσαι καλός, ίσως και σπουδαίος!!! Εγώ όµως ξέρω πολύ καλά τι έχω κάνει και τι µπορώ να κάνω, όταν µου δοθούν τα αναγκαία µέσα για αυτό. Ως εκ τούτου, δεν θέλω να αποδείξω τίποτα! Ξέρω πολύ καλά τι κάνω, ποιος είναι ο χώρος µου σ’ αυτό το είδος τέχνης, άρα δεν έχω ούτε άγχος ούτε ανασφάλειες.

Έχετε συνεργαστεί µε µεγάλα ονόµατα του Κινηµατογράφου. Υπάρχουν συνεργασίες που µε κάποιο τρόπο «σηµάδεψαν» την πορεία σας και ποιες είναι αυτές;

Πάντα υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να βοηθήσουν, όταν πεισθούν ότι αυτό είναι καλό, δίκαιο και παραγωγικό. Ο Μάνος Ζαχαρίας, ο Γιώργος Χωραφάς και η Βαλέρια Γκολίνο έπαιξαν σηµαντικό ρόλο στην επαγγελµατική µου καριέρα. Τρία άτοµα τα οποία είναι Έλληνες του κόσµου, εύστροφοι και χωρίς ταµπού, που µε βοήθησαν να καταλάβω τον εαυτό µου και να κάνω όσα έκανα. Επίσης, ένας φίλος Γερµανός, ο ποιητής Joachim Sartorius, έπαιξε κοµβικό ρόλο στη ζωή µου ανοίγοντας για µένα τις πόρτες της Γερµανίας. Ο Sartorius υπήρξε σύµβουλος της Γερµανικής Πρεσβείας στην Κύπρο, ∆ιευθυντής της Γερµανικής Υπηρεσία Πολιτιστικών Ανταλλαγών, (DAAD), ∆ιευθυντής του Ινστιτούτου Γκαίτε ανά το παγκόσµιο και ∆ιευθυντής όλων των Φεστιβάλ του Βερολίνου. Μακάρι να είναι καλά!

Μιλήστε µας λίγο για το Θεατρικό που ανεβάζετε;

Το CASTING του Ρώσου Θεατρικού συγγραφέα, Alexander Galin, είναι µια µαύρη κωµωδία για το τράφικινγκ γυναικών.. Μετά την πτώση του Σοσιαλισµού στην εµβληµατική πόλη Κούρσκ, δυο Ιάπωνες ανακοινώνουν ένα κάστινγκ για νεαρές Ρωσίδες για τα νυκτερινά τους κέντρα στη Σιγκαπούρη. Ένα λάθος στη µικρή αγγελία, που δεν προσδιορίζει ότι οι νεαρές κοπέλες πρέπει να είναι ανύπαντρες, δηµιουργεί συρροή εκατοντάδων ανέργων γυναικών. Μετά εµφανίζονται οι άντρες τους και αρχίζουν οι συγκρούσεις και το ξεκαθάρισµα οικογενειακών λογαριασµών και οι κωµικές καταστάσεις. Ψυχαναλύσεις και συγκρούσεις προσώπων, που θυµίζουν τα έργα του Τσέχωφ και του Τένεσσυ Ουίλιαµς.