URBAN.CULTURE.MAGAZINE

Η πονεμένη ιστορία της Ψωροκώσταινας – Του Χρίστου Κυριάκου

Η πονεμένη ιστορία της Ψωροκώσταινας – Του Χρίστου Κυριάκου

Η επανάσταση είχε ήδη ξεκινήσει. Το ηθικό είχε αναπτερωθεί. Ο απανταχού ελληνισμός άρχισε να εξεγείρεται.

Σιγά σιγά ήρθε και η σειρά των Κυδωνιών (Αϊβαλί). Ήθελαν και αυτοί να δηλώσουν παρών. Στις 27 Μαΐου του 1821 πυρπόλησαν το τούρκικο δίκροτο (μικρό πολεμικό πλοίο). Η επαναστατική τους ενέργεια δεν επέφερε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Έξι μέρες αργότερα, στις 2 Ιουνίου, οι Οθωμανοί πήραν εκδίκηση. Έκαψαν τα πάντα. Κατέσφαξαν όποιον βρήκαν μπροστά τους. Δεν σεβάστηκαν τίποτα. Ούτε ανθρώπους, ούτε μνημεία, ούτε τίποτα. Η πυρπόληση ήταν απλά η αφορμή. Από καιρό ήθελα να ξεπαστρέψουν τους Έλληνες.

Όσοι απέμειναν έφυγαν κατατρομαγμένοι. Οι περισσότεροι, απέπλευσαν στα Ψαρά. Μαζί τους και η ξακουστή  Πανωραία Χατζηκώστα. Η πάμπλουτη αρχόντισσα έχασε τα πάντα. Ο άντρας της, τα παιδιά της, σφάχτηκαν μπροστά στα μάτια της. Το μόνο που της έμεινε ήταν η βέρα που της χάρισαν στον γάμο της. Στα Ψαρά, θα συναντήσει ακόμη ένα εκ των διασωθέντων, τον μοναχό και δάσκαλο Βενιαμίν Λέσβιο. Ο Βενιαμίν δίδασκε φιλοσοφία, μαθηματικά, φυσιογνωστικές επιστήμες. Καινοφανή μαθήματα για την εποχή. Θα την θέση υπό προστασία του.

Δεν πέρασε αρκετός καιρός και πολλοί άφησαν τα Ψαρά, για το Ναύπλιο. Μαζί τους μετακόμισε και η Πανωραία Χατζηκώστα. Εκεί θα βοηθάει τον Βενιαμίν στα μαθήματα με αντάλλαγμα ένα κομμάτι ψωμί, για την ζήση της. Οι καταστάσεις δυσκόλευαν όλο και περισσότερο. Τον Αύγουστο του 24’ ο Βενιαμίν θα πεθάνει από τύφο. Ο αγώνας της επιβίωσης για την άλλοτε αρχόντισσα, έγινε δυσβάσταχτος.

Ο Ιμπραήμ Πασάς προέλαυνε και άφηνε στο διάβα του αμέτρητα ορφανά. Παρά την εξαθλίωση και την πείνα, η Πανωραία ζητιάνευε ολημερίς για να σώσει τα ορφανά παιδιά. Κάποιοι θρασύδειλοι αλήτες, τότε που ζητιάνευε, της κόλλησαν το παρατσούκλι Ψωροκώσταινα.

Μια Κυριακή του 1826 στήθηκε έρανος για στήριξη του Μεσολογγίου. Κανείς δεν ενδιαφερόταν. Η φτώχια δεν τους το επέτρεπε. Η πιο φτωχή απ’ όλους, η Ψωροκώσταινα, πήγε στους υπεύθυνους και τους είπε “Δεν έχω τίποτα άλλο από αυτό το ασημένιο δαχτυλίδι κι αυτό το γρόσι. Αυτά τα τιποτένια προσφέρω στο μαρτυρικό Μεσολόγγι”. Μετά το συμβάν ετούτο, πολλοί προσφέρθηκαν να βοηθήσουν.

Τα χρόνια περνούσαν και η εξαθλιωμένη ζωή της Ψωροκώσταινας χειροτέρευε. Ο ένδοξος Ιωάννης Καποδίστριας, όταν ίδρυσε το Ορφανοτροφείο Αίγινα, το 1829, αυτή προσφέρθηκε αφιλοκερδώς να πλένει τα ρούχα των ορφανών. Λίγους μήνες αργότερα, η πλύστρα Ψωροκώσταινα θα αφήσει την τελευταία της πνοή, μονάχη σε μια καρέκλα. Κάνεις δεν ενδιαφέρθηκε γι’ αυτήν. Μονάχα τα ορφανά την τίμησαν που με λυγμούς την οδήγησαν στην τελευταία της κατοικία.

Η Ψωροκώσταινα υπήρξε ένα τρανό παράδειγμα ανθρωπιάς και αλτρουισμού. Ο πατριωτισμός της υπήρξε πέραν απ’ την ίδια. Μέσα απ’ την ζωή της διαδραμάτισε ολόκληρη την Ελληνική ιστορία. Από το ζενίδ στο ναδίρ. Άραγε πόσες Ψωροκώσταινες υπήρξαν; Αχ Ψωροκώσταινα καημένη, άτυχη και προδομένη, απ’ την ίδια σου την πατρίδα.

 

Υ.Γ. Σήμερα κάποιοι ειρωνικά αποκαλούν την Ελλάδα Ψωροκώσταινα.