URBAN.CULTURE.MAGAZINE

Ο τελευταίος των μποέμ – Του Χρίστου Κυριάκου

Ο τελευταίος των μποέμ – Του Χρίστου Κυριάκου

Συχνά πυκνά, ακούμε τον όρο μποέμ, δίνοντας του συνάμα μια σημασιολογική έννοια που παραπέμπει στον κουλτουριάρη τύπο ανθρώπου. Βέβαια, η πραγματική έννοια της λέξης δεν είναι έτσι ακριβώς.

Ο όρος της, εδώ και μερικούς αιώνες, έχει αποσυνδεθεί από την χώρα καταγωγής της λέξης, την Βοημία (Bohemia). Γεωγραφικά, βρισκόταν στην σημερινή Δημοκρατίας της Τσεχίας και ένα μικρό μέρος στην Γερμανία. Μποέμ, την τότε εποχή, σήμαινε την καταγωγή του ανθρώπου απ’ το βασίλειο της Βοημίας.

Ο πρώτος χαρακτηρισμός μποέμ ανθρώπου, συναντάται για πρώτη φορά στην Γαλλία. Ιστορικοί, υποστηρίζουν, ότι προήλθε από την έλευση των προσφύγων της Βοημίας στην Γαλλία, αρχές του 15ου αιώνα. Την ίδια εποχή όμως, στην Γαλλία, υπήρχε και η έλευσης των τσιγγάνων. Ελέω αυτών των συμβάντων, που συνέβησαν χρονολογικά την ίδια εποχή, ο όρος μποέμ άρχισε εξ’ αρχής να αλλοτριώνεται. Η λέξη χρησιμοποιείτο  για να χαρακτηρίζει τους ανθρώπους που ζούσαν νομαδικά, όπως τους τσιγγάνους, ελεύθερα, χωρίς να σκέφτονται το αύριο με ιδιαίτερο πάθος. Οι Γάλλοι, συνήθιζαν να αποκαλούν μποέμ, τους ζωγράφους, συγγραφείς, ποιητές (κτλ), λόγω του ανέμελου τρόπου ζωής.

Στην δεκαετία του 50’ με 60,’ ο όρος της λέξης, θα μπερδευτεί ακόμη περισσότερο με την εμφάνιση των χίπις. Οι Βόλτερ Σκοτ (Walter Scott) και Γουίλιαμ Θακερέυ (William Thackeray), Σκωτσέζος και Άγγλος μυθιστοριογράφοι αντίστοιχα, στα κείμενα τους,  χαρακτήριζαν τους μποέμ ως ανθρώπους χωρίς πατρίδα. Ακόμη ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της εποχής ήταν όταν ο Αμερικανός συγγραφέας Νόρμαν Ποτχόριτζ (Norman Podhoretz), χαρακτήρισε τον Τζακ Κερουάκ (Jack Kerouac), επίσης Αμερικανός συγγραφέας, “αδαή μποέμ”, λόγω του αριστουργηματικού βιβλίου που είχε γράψει, “Στον δρόμο” (On the road). Το βιβλίο αφορούσε τον τρόπο ζωής των Χίπις και αγαπήθηκε όσο λίγα στην Αμερική.

Οι μποέμ, αλλά και γενικότερα, το Βασίλειο της Βοημίας, ιστορικά, θεωρούνται εξαιρετικά σημαντικοί. Υπήρξαν για μεγάλο διάστημα ένας εκ των ακρογωνιαίων λίθων της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Συγκεκριμένα, ο εκάστοτε βασιλεία τους, αποτελούσε έναν από τους επτά πρίγκιπες-εκλέκτορες της Αυτοκρατορίας. Ιδιαίτερη μνεία στους μποέμ κατοίκους είχε ο Γεώργιος Ποντιεμπράντ. Ανέβηκε στον θρόνο το 1458. Η θητεία του στον θρόνο ήταν πολυτάραχη αφού είχε μεγάλες συγκρούσεις με τον Πάπα Πίο Β’. Ο κύριος λόγος αυτών, έγκειται στο γεγονός ότι ο Γεώργιος ήταν Χουσίτης, αίρεση Χριστιανική. Η Εκκλησία δεν τον αναγνώριζε και κήρυξε ιερό πόλεμο ενάντια του. Στην προσπάθεια του να βρει ένα σύμμαχο, πάντρεψε την κόρη του Αικατερίνη (Catherine of Poděbrady) με τον Ούγγρο βασιλιά Ματθία Κορβίνο (Matthias Corvinus).  Δυστυχώς η πράξη αυτή, θα του γυρίσει μπούμερανγκ. Η κόρη του θα πεθάνει ένα χρόνο αργότερα και ο άντρας της θα συμμαχήσει με τους ευγενείς που υποστήριζαν την Εκκλησία. Αν και ο Πάπας Πίος Β’ θα πεθάνει το 1464 η κατάσταση δεν θα αλλάξει. Ο νέος Πάπας, Παύλος ο Β’, ασπάζεται τις απόψεις του προκατόχου του και προς τα τέλη του ίδιου χρόνου θα τον αφορίσει απ’ την εξουσία.

Η ύστατη προσπάθεια που κάνει ο Γεώργιος Ποντιεμπράντ, προκειμένου να σώσει το βασίλειο της Βοημίας, ήταν να ενώσει όλα τα Χριστιανικά κράτη κάτω από μια διοίκηση, με κοινό προϋπολογισμό και όραμα. Επειδή αυτός δεν μπορούσε να φύγει απ’ τον πόλεμο που ήδη είχε ξεκινήσει, έστειλε τον κουνιάδο του, Λέων ντε Ροσμιτάλ (Leo of Rozmital) ώστε να πείσει τους άλλους βασιλείς των κρατών. Είχε και ως ιδέα να επιτεθούν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία που δημιουργούσε φόβο στα ανατολικά κράτη μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, το 1453. Όλα τα κράτη – βασίλεια έδειξαν ιδιαίτερα ενδιαφέρον αλλά κανείς δεν έκανε το πρώτο βήμα για υλοποίηση της ιδέας.  Ο Γεώργιος Ποντεμπριάντ, εξαντλημένος απ’ τις μάχες που είχε σ’ όλα τα μέτωπα θα πεθάνει στις 22 Μαρτίου 1471. Ο  Γεώργιος, μεταθανάτια, θα γράψει το όνομα του με χρυσά γράμματα στην ιστορία ως άνθρωπος που  γέννησε την ιδέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Βοημία βέβαια, μαζί τους μποέμ κατοίκους της, ανήκει πλέον στο παρελθόν. Με το πέρας του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, το 1918, υπήρξε μέρος του νεοσύστατου κράτους της Τσεχοσλοβακίας με αποτέλεσμα να πάψει να υφίσταται σαν κράτος – βασίλειο. Ο τελευταίος μποέμ που έζησε ήταν ο Γεώργιος Ποντιεμπράντ (George of Poděbrady).  Μετά απ’ αυτόν, κανείς δεν βασίλεψε την Βοημία και να έχει καταγωγή απ’ το εν λόγω βασίλειο.