URBAN.CULTURE.MAGAZINE

Η επίδραση της γαλλικής γλώσσας στην ελληνική – του Νικόλα Ζουβάνη

Η επίδραση της γαλλικής γλώσσας στην ελληνική – του Νικόλα Ζουβάνη

Κάθε μέρα ομιλούμε γαλλικά χωρίς να το γνωρίζουμε!

Στη διαπολιτισμική κοινωνία που ζούμε, η ελληνική γλώσσα, όπως και κάθε άλλη γλώσσα, εμπεριέχει αμέτρητες λέξεις, μεταφρασμένες εκφράσεις και ιδιωματισμούς από άλλες γλώσσες. Με την πάροδο του χρόνου αυτές οι φράσεις ή οι λέξεις γίνονται μέρος της γλώσσας μας και χρησιμοποιούνται συνεχώς χωρίς να γνωρίζουμε πολλές φορές τις αντίστοιχες ελληνικές. Τεράστια επιρροή προς την ελληνική γλώσσα είχε η γαλλική, γεγονός που επιβεβαιώνεται καθημερινά. Με το πέρασμα των αιώνων η  γαλλική κουλτούρα και γλώσσα επηρέασε την ελληνική γλώσσα σε τέτοιο βαθμό ώστε πολλές λέξεις και εκφράσεις να παραμείνουν στην ομιλούσα γλώσσα μας. Θα εκπλαγείτε όταν αντιληφθείτε πόσες γαλλικές λέξεις χρησιμοποιείτε καθημερινά χωρίς να το γνωρίζετε.  Πόσο «γαλλίζει» άραγε σήμερα η γλώσσα μας;

Η γαλλική άσκησε επίδραση στη νέα ελληνική στον τομέα της μορφολογίας, όπου καταλήξεις χρησιμοποιούνται και σε λέξεις με ελληνική βάση όπως –εξ (γαλλ.-ex), π.χ. ντούμπλεξ, τέλεξ και αφρολέξ, στρωματέξ, -ερι (γαλλ. –erie), π.χ. ουζερί, -έρα (γαλλ. –ier/ie re), π.χ. καφετιέρα, κρουαζιέρα, αλατιέρα, ψηστιέρα, -έ (γαλλ. –e), π.χ. ντεφορμέ, πανέ, κυριλέ.

Στο τομέα του λεξιλογίου πολλοί τομείς δανείστηκαν από τη γαλλική.

Στην ενδυμασία: Ζακέτα, καμπαρντίνα, μαγιό, ταγέρ, γκαρνταρόμπα, δαντέλα, μπιζού, αξεσουάρ, κασκόλ, κορσές, μπερέ, μπλούζα, μπότα, μπουφάν, ντεκολτέ, παπιγιόν, σουτιέν, φερμουάρ, φουλάρι, τούλι (από το όνομα της πόλης Tulle στην κεντρική Γαλλία όπου παρουσιάστηκε για πρώτη φορά), καρό, εμπριμέ, κοτλέ, πουά, ασορτί

Στα χρώματα: Μπλε, καφέ, μπορντό, ροζ, γκρι, μωβ, μπεζ

Στην τέχνη και τη διασκέδαση: Κονσόλα, μαριονέτα, μπαλόνι, σερπαντίνα, μπαλάντα, σουξέ, ρεσιτάλ, πίστα, ποτ-πουρί, ρεπερτόριο, ρεφραίν, σολφέζ, αφίσα, πρεμιέρα, ρεβεγιόν, βαλς, μπουάτ, καμπαρέ, γκρο πλαν, προφίλ, πλατό, φιλμ νουάρ, ζεν πρεμιέ, βεντέτα, ρόλος, ντεμπούτο, ντοκιμαντέρ, ντουμπλάρω, φωτομοντάζ, κολάζ, φεστιβάλ, ατραξιόν, γκαλερί, πανσιόν, φουαγιέ, ρεσεψιόν,  καρτ ποστάλ, σουίτα, τουρισμός, πατινάζ, πατίνι, τουρνέ, καρέ, φετίχ, πιόνι

Στα ποτά: φραπέ, κονιάκ (από το όνομα της πόλης Cognac όπου πρωτοπαρασκευάστηκε τον 16ο αιώνα), λικέρ, σαμπάνια (από το όνομα της περιοχής Champagne (Καμπανία) στη Γαλλία όπου παρασκευάστηκε για πρώτη φορά)

Στην τεχνολογία: Καλοριφέρ, κοντέρ, μοτέρ, ρουλεμάν

Στη μαγειρική και το φαγητό: Απεριτίφ, γκοφρέτα, γραβιέρα, ζαμπόν, ζελέ, κουβερτούρα, κρέπα, κροκέτα, κρουασάν, εκλέρ, μπον φιλέ, μαγιονέζα, μενού, μπεσαμέλ, μπιφτέκι, ομελέτα, παρμεζάνα, πουρές, πικνίκ, πουρμπουάρ, σαντιγί, σερβίρω, γκαρσόνι, σεφ, σοτάρω, σουφλέ, σπεσιαλιτέ, τάρτα, τρούφα, φρικασέ

Στο σπίτι: Αμπαζούρ, ασανσέρ, ατελιέ, γκαράζ, γκαρσονιέρα, μεζονέτα, μοκέτα, μπιμπερό, μπολ, μπουφές, μπρελόκ, ναφθαλίνη, ασπιρίνη, ντους, παρκέ, πορτατίφ, ρετιρέ, ρολό, σκαμπό, τουαλέτα

Στο σώμα: Κράμπα, μούσι, μπούκλα, σιλουέτα, τατουάζ, φαβορίτα

Στην ομορφιά: Κοκέτα, κολόνια, κραγιόν, λοσιόν, μακιγιάζ, μανεκέν, μανικιούρ, πεντικιούρ, μασάζ, ντεμοντέ, πασαρέλα, περμανάντ, πούδρα, ρουζ, σεσουάρ, σικ

Στο αυτοκίνητο και στα μέσα μεταφοράς:  ράμπα, αλέ ρετούρ, βενζίνη, βουλκανιζατέρ, γκάζι, γρανάζι, καμπριολέ, λιμουζίνα (από το όνομα της γαλλικής επαρχίας Limousine όπου βρίσκεται το εργοστάσιο κατασκευής των ομώνυμων αυτοκινήτων), μαρσάρω, μοτέρ, μοτοσυκλέτα, μπετονιέρα, ώτοστοπ, πορτμπαγκάζ, ρεζερβουάρ, σοφέρ, ταμπλό, τούνελ, τρακτέρ, φρένο

Στα ζώα: αντιλόπη, πεκινουά (από το όνομα της κινεζικής πόλης Πεκίνο)

Στα φυτά: γκαζόν, μπουκέτο

Στον αθλητισμό: μποξέρ, ρεβάνς, ρεκόρ, σπορ, τουρνουά, φαβορί, φιναλίστ,σκι, γκραν πρι

Στο χρήμα: καριέρα, καρνέ, κομπίνα

Στη θάλασσα: κανό, κρουαζιέρα

Στα μουσικά όργανα: ακορντεόν, κλακέτα

Στον έρωτα: αγκαζέ, ραντεβού, σεξ, τετ α τετ

Στους ανθρώπους: γκρουπ, εξπέρ, κανίβαλος, μαντάμ, μετρ, οπερατέρ, παρτενέρ, πλασιέ

Άλλες λέξεις: ανφάς, ατού, βαλές, γκάφα, γρίπη, εβαπορέ, εγωισμός, ένστικτο, εφέ, ζενίθ, ζικ ζακ, καμουφλάζ, καμπάνια, κλίκα, κομπλέ, κουπόνι, λανσάρω, λεζάντα, λουξ, μακάβριος, μοντάζ, μπανάλ, μποϊκοτάζ, μπούρδα, νορμάλ, ντεκόρ, οβάλ, παραβάν, πλακέ, πλακέτα, πλάνο, πλασάρω, πορτρέτο, πρέφα, προφίλ, ρεζερβέ, ρεκλάμα, ρεπό, ρεπορτάζ, ρετουσάρω, ρετρό, ρουλέτα, ρουτίνα, σαβουάρ βιβρ, σαμποτάζ, σαμποτάρω, σεζόν, σερβιέτα, σερί, σικέ, σκαμπίλι, σοκ, στατιστική, στιλ, τουπέ, τρακ, τρικ, φλου

Η ελληνική, επίσης, απορρόφησε πάμπολλες φράσεις και συντάξεις της γαλλικής, τις οποίες προσάρμοσε μεταφράζοντάς τες. Αυτό συνέβη κυρίως λόγω της επίδρασης που άσκησαν ελληνικές μεταφράσεις γαλλικών λογοτεχνικών και επιστημονικών έργων τον 19ο και κυρίως κατά το πρώτο ήμισυ του 20ου αιώνα. Τότε ήταν που καθιερώθηκε μεγάλος αριθμός δανείων αλλά και πλήθος όρων που πλάστηκαν στα ελληνικά για να αποδώσουν γαλλικούς όρους. Ορισμένες από αυτές: Έλαβε χώρα (a eu lieu), κατά πάσα πιθανότητα (selon toute probabilite), πήρε διαστάσεις (a pris des dimensions), παίρνω ενεργό μέρος (prendre une part active), σε τελευταία ανάλυση (en derniere analyse), στο πλαίσιο των (dans le cadre des), αξίζει τον κόπο (ca vaut la peine), είμαι της γνώμης (je suis d’avis), δίνω σημεία ζωής (donner signe de vie), παίζω με τις λέξεις (jouer avec les mots), τηρώ σιγή (garder le silence), εκ πρώτης όψεως (de premiere vue), άνευ προηγουμένου (sans precedent) και άλλες πολλές.

Πολλές από αυ­τές τις τεράστιες επιδράσεις της γαλλικής στην ελληνική γλώσσα προέκυψαν όταν η δημιουργία του ελληνικού κράτους το 1830 συνέπεσε με την κυριαρ­χία της γαλλικής σε διεθνές επίπεδο. Στα χρόνια που ακολούθησαν έγινε η δεύτερη γλώσ­σα των μορφωμένων, η μοναδική ξένη γλώσσα που διδασκόταν στα σχολεία μας, μέχρι και τη δεκαετία του 1950 και η «γλώσσα των σαλονιών», η γλώσσα δηλαδή που προσέ­διδε κύρος σε όσους τη μιλούσαν.

Παρόλο που μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι διεθνείς πολιτικές και οικονομικές συνθήκες μείωσαν την κυριαρχία της, η γαλλική γλώσσα εξακολουθεί να παραμένει μία από τις πιο σημαντικές γλώσσες του κόσμου. Μάθετε κι εσείς γαλλικά!

Νικόλας Ζουβάνης είναι φοιτητής Διαπολιτισμικής Επικοινωνίας, Μετάφρασης και Διερμηνείας.