URBAN.CULTURE.MAGAZINE

ΑΣΚΗΣΗ : Ένας φίλος … “καρδιακός”! – Του Δρ Παντελή Αναστασίου

ΑΣΚΗΣΗ : Ένας φίλος … “καρδιακός”! – Του Δρ Παντελή Αναστασίου

´Ενας από τους σηµαντικότερους  παράγοντες κινδύνου για καρδιοπάθειες είναι ο καθιστικός τρόπος ζωής. Η έλλειψη άσκησης στη σύγχρονη εποχή που ζούµε δυστυχώς είναι όλο και πιο αισθητή ενώ είναι συνδεδεµένη αποδεδειγµένα µε αυξηµένη εµφάνιση καρδιαγγειακών νοσηµάτων. 

Οι ευεργετικές επιδράσεις της άσκησης στην καρδιά και γενικά στη σωστή λειτουργία του οργανισµού, είναι από όλο τον ιατρικό κόσµο αποδέκτες και έχουν τεκµηριωθεί µε διάφορες κατά καιρούς µελέτες. Η συστηµατική φυσική δραστηριότητα και αερόβια άσκηση έχει συσχετιστεί µε µειωµένη επίπτωση στεφανιαίων συµβάντων σε υγιή άτοµα, σε άτοµα µε αυξηµένους παράγοντες κινδύνου για στεφανιαία νόσο (άτοµα µε διαβήτη, υψηλή αρτηριακή πίεση, χοληστερόλη κλπ ) αλλά και σε άτοµα που έχουν υποστεί στο παρελθόν έµφραγµα µυοκαρδίου.

Πώς µεταφράζονται όµως οι ευνοϊκές δράσεις της άσκησης;

– Προλαµβάνει ή καθυστερεί την εµφάνιση υπέρτασης ενώ σε άτοµα που έχουν ήδη υψηλή αρτηριακή πίεση βοηθά στην καλύτερη ρύθµιση της.

– Αυξάνει την “καλή” (HDL) χοληστερόλη είτε άµεσα είτε έµµεσα µέσω απώλειας σωµατικού βάρους και βελτιώνει τα επίπεδα ολικής χοληστερόλης λόγω µείωσης της “κακής” (LDL) χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων.

–  Μειώνει τον κίνδυνο εκδήλωσης  σακχαρώδους διαβήτη.

–  Έχει αντιθροµβωτικές και αντιαρρυθµικές δράσεις.

– Μειώνει τις ανάγκες του οργανισµού σε οξυγόνο µε αποτέλεσµα να µειώνονται οι πιθανότητες για εµφάνιση ισχαιµίας της καρδιάς.

– Προάγει τη ψυχική υγεία η οποία έχει ιδιαίτερα κλονιστεί στις µέρες µας λόγω των στρεσσογόνων καταστάσεων που βιώνουµε, επιφέροντας ψυχική ευφορία, ευεξία και ψυχική γαλήνη.

– Σε άτοµα που έχουν ήδη εµφανίσει στεφανιαία νόσο, η αερόβια άσκηση βοηθά στην ανάπτυξη παράπλευρης κυκλοφορίας µε αποτέλεσµα την καλύτερη αιµάτωση του µυοκαρδίου και την αποτροπή εµφάνισης στηθάγχης.

Όπως έχει αναφερθεί πιο πάνω, η άσκηση διαδραµατίζει καθοριστικό ρόλο τόσο σε υγιή άτοµα ως µορφή πρόληψης όσο και σε άτοµα γνωστή καρδιακή νόσο ως µέσο αποκατάστασης ή ακόµα και θεραπείας:

– Άσκηση ως µέσο πρόληψης: Συντείνει σε σηµαντική (~20-30%) µείωση των θανάτων σε µια σχέση δοσοεξαρτώµενη. Αυτό ισχύει για άνδρες και γυναίκες, από την παιδική ηλικία µέχρι και τις µεγαλύτερες ηλικίες. Έχει αποδειχθεί ότι η µείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου που επιφέρει η συστηµατική άσκηση ειναι συγκρίσιµη µε αυτή που προκαλείται από τη µείωση των βασικών παραγόντων κινδύνου όπως το κάπνισµα, η υπέρταση και η υπερχοληστερολαιµία. Σύµφωνα µε τις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής και Αµερικανικής  καρδιολογικής εταιρείας, προτείνεται σε υγιή άτοµα όλων των ηλικιών άσκηση µέτριας έντασης (πχ γρήγορο περπάτηµα) 2,5 – 5 ώρες την εβδοµάδα ( δηλ. τουλάχιστον 30 λεπτά, τουλάχιστον 5 φορές την εβδοµάδα). Παρόµοια αποτελέσµατα έχουµε και µε µεγαλύτερης έντασης αερόβιας άσκησης (πχ τροχάδιν) 1 – 1,5 ώρα την εβδοµάδα (δηλ. τουλάχιστον 20 λεπτά, τουλάχιστον 3 φορές την εβδοµάδα). Άτοµα που δεν έχουν γυµναστεί ποτέ  και θέλουν να ξεκινήσουν συστηµατική άσκηση (ιδιαίτερα άνδρες και γυναίκες άνω των 45 και 55 ετών αντίστοιχα) και άτοµα µε πολλούς προδιαθεσικούς παράγοντες κινδύνου προτείνεται όπως ξεκινήσουν αρχικά µε µικρής έντασης άσκηση αφού προηγηθεί απαραίτητα προληπτικός καρδιολογικός έλεγχος µε στόχο τον αποκλεισµό αδιάγνωστων καρδιακών νοσηµάτων. Σε αυτό τον στόχο θα βοηθήσει το λεπτοµερές ιστορικό, η προσεκτική φυσική εξέταση και ο παρακλινικός έλεγχος (ηλεκτροκαρδιογράφηµα, υπερηχοκαρδιογράφηµα, δοκιµασία κόπωσης). Στο σηµείο αυτό, είναι θεµιτό να τονιστεί η σηµασία του προληπτικού καρδιολογικού ελέγχου σε αθλητές (πχ οµαδικών αθληµάτων όπως το ποδόσφαιρο) ώστε η ανταγωνιστική συστηµατική άσκηση να παραµένει ανέµελη και ασφαλής. Πέραν όµως των αθληµάτων, παραδείγµατα φυσικής δραστηριότητας – άσκησης που θα µπορούσαµε να υιοθετήσουµε αποτελούν δραστηριότητες της καθηµερινή µας ζωής όπως το γρήγορο περπάτηµα, το ανέβασµα µε τις σκάλες, οι οικιακές δουλειές και η κηπουρική.

– Θέση της άσκησης σε άτοµα µε γνωστό καρδιολογικό πρόβληµα: Σε ασθενείς που εκδηλώνουν  καρδιαγγειακά νοσήµατα, η άσκηση αποτελεί βασικό µέρος της θεραπευτικής τους αγωγής. Σύµφωνα µάλιστα µε τις κατευθυντήριες οδηγίες, πρέπει να συστήνεται ως υποχρεωτικό και απαραίτητο µέσο θεραπευτικής αγωγής και οχι να επιλέγεται από τους ασθενείς προαιρετικά. ∆ιάφορες µελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς µε καρδιολογικά προβλήµατα που ασκούνται συστηµατικά έχουν 20% µικρότερη πιθανότητα θανάτου από ασθενείς που ακολουθούν καθιστική ζωή ενώ εµφανίζουν λιγότερα επεισόδια στηθάγχης µε µεγαλύτερη ικανότητα στην κόπωση. Καρδιοπαθείς που είναι σταθεροί µε ιστορικό προηγούµενου εµφράγµατος µυοκαρδίου, εγχείρηση bypass ή αγγειοπλαστική ή ακόµα και ασθενείς µε καρδιακή ανεπάρκεια προτείνεται όπως ασκούνται συστηµατικά µε µέτριας τουλάχιστον έντασης άσκηση 3 µε 5 φορές την εβδοµάδα, 30 λεπτά κάθε φορά. Γενικώς, εφόσον προηγηθεί προσεκτικός καρδιολογικός έλεγχος, οι καρδιοπαθείς διακρίνονται σε “χαµηλού”, “µετρίου” και “υψηλού” κινδύνου. Οι περισσότεροι ασθενείς ανήκουν στην πρώτη κατηγορία και µπορούν να γυµνάζονται ελεύθερα και χωρίς επίβλεψη. Άτοµα που ανήκουν στην οµάδα “υψηλού” κινδύνου θα πρέπει πάλι να ασκούνται αλλά εξατοµικευµένα και ιδανικά υπό τις οδηγίες και την επίβλεψη ειδικών αθλητικών επιστηµόνων (εργοφυσιολόγοι) µέσα στα πλαίσια ειδικών προγραµµάτων αποκατάστασης. Συµπερασµατικά, η άσκηση πρέπει να αποτελεί  αναπόσπαστο κοµµάτι της καθηµερινότητας µας και να την αντιµετωπίζουµε σαν ένα µέσο επίτευξης ευεξίας και ενίσχυσης τόσο της ψυχικής όσο και της  σωµατικής µας υγείας ακολουθώντας στο έπακρο την αρχαία ρήση: ” Νους υγιής εν σώµατι υγιεί! ”

∆ρ Παντελής Αναστασίου – Καρδιολόγος

shutterstock_146425352